English
του Τάσου Δασόπουλου
Με την υπόθεση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο και σίγουρα πριν από το τέλος του χρόνου, οι εκτιμήσεις για την οικονομία το 2026 διαμορφώνονται με την τιμή του πετρελαίου να κυμαίνεται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ και της Τράπεζας της Ελλάδος, οι οποίες αναμένονται να επιβεβαιωθούν τον επόμενο μήνα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ελλάδα αναμένεται να βιώσει μια επιβράδυνση της ανάπτυξης που θα κυμαίνεται από 0,1% έως 0,5%, φτάνοντας στο 1,9%. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει μια επιβράδυνση 0,2% σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση που ήθελε την ανάπτυξη στο 2,1%. Αντίστοιχα, το ΔΝΤ αναμένει μια οριακή επιβράδυνση της τάξης του 0,1%, από το 2% που εκτιμούσε για φέτος.
Την προηγούμενη εβδομάδα, στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν επαφές με το ΥΠΕΘΟ, ενόψει των εαρινών προβλέψεων. Και οι δύο πλευρές φαίνεται να αποδέχονται την αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης για φέτος στο 1,9%, από 2,2% που προέβλεπε η Επιτροπή στις φθινοπωρινές της εκτιμήσεις τον περασμένο Νοέμβριο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει απροσδόκητη όξυνση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή.
Ένα θετικό στοιχείο για την Ελλάδα σε σχέση με τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) καλύπτουν πλέον πάνω από το 50% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε σύγκριση με περίπου 40% τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Η αναμενόμενη οικονομική επιβράδυνση θα προέλθει από τη μείωση του ρυθμού αύξησης των επενδύσεων κατά 2,2%, στο 8,3%, από 10,5% που εκτιμούσε το ΥΠΕΘΟ, καθώς και από τη μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,5%, στο 1,4%, από 1,9% που ήταν η αρχική εκτίμηση. Επίσης, οι εξαγωγές αναμένονται να μειωθούν κατά 1,5%, φτάνοντας το 3% από το 4,5% που προέβλεπε ο Προϋπολογισμός.
Ο πληθωρισμός
Η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό είναι πιο περίπλοκη, καθώς κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει με ακρίβεια την άνοδό του. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ήπια αύξηση στο 3,1%, από 2,9% το 2025, ενώ το ΔΝΤ αναμένει αύξηση στο 3,4% και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάνω από 3,2% για φέτος. Όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και το 2026.
Θετική ανάπτυξη σε κάθε περίπτωση
Αναφορικά με τα εναλλακτικά σενάρια που εξετάζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ακόμα και αν το πετρέλαιο φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, η Ελλάδα θα διατηρήσει θετική ανάπτυξη πάνω από 1,5%. Η διαφορά στο χειρότερο σενάριο εξαρτάται κυρίως από τη διάρκεια των προβλημάτων στην αγορά ενέργειας. Στο σενάριο αυτό, αν και τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές των χωρών του Περσικού Κόλπου θα χρειαστούν έως και 24 μήνες για να αποκατασταθούν πλήρως. Κατά τη διάρκεια αυτή, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν περίπου 25% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν τον πόλεμο.
Αυτή η κατάσταση θα οδηγήσει σε πληθωρισμό κοντά στο 3% μέχρι το τέλος του 2027, επηρεάζοντας αναλόγως τις μακροοικονομικές και μικροοικονομικές προβλέψεις του επόμενου χρόνου. Λόγω της μετάδοσης του πληθωρισμού της ενέργειας σε όλο το καλάθι του πληθωρισμού, καθώς και του γεγονότος ότι το 30% των λιπασμάτων περνάει από τα Στενά του Ορμούζ, αναμένονται πρόσθετες αυξήσεις στα τρόφιμα, με τον πληθωρισμό στην Ελλάδα και την Ευρώπη να ξεπερνά το 4%.
Το ερώτημα για Ορμούζ και Ερυθρά θάλασσα
Το μεγάλο ερωτηματικό αφορά τα κρίσιμα περάσματα της ενέργειας: τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, που ενδέχεται να απειληθούν από τη δραστηριότητα των Χούθι της Υεμένης. Ανάλογα με την ένταση της σύγκρουσης, αυτό το σενάριο μπορεί να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου κοντά στα 200 δολάρια το βαρέλι. Με κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου θα περιοριστούν δραματικά.
Αυτό αναμένεται να συμβεί προς το τέλος του φθινοπώρου, όταν η ζήτηση θα αρχίσει να αυξάνεται ραγδαία, ειδικά αν ο χειμώνας είναι ψυχρός. Παράλληλα, οι αυξήσεις στο κόστος θέρμανσης θα συνοδευτούν από σημαντικές ανατιμήσεις στα τρόφιμα, καθώς θα υπάρξουν ελλείμματα και στα λιπάσματα, που θα επηρεάσουν όλη την Ευρώπη, δεδομένου ότι οι εισαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία έχουν διακοπεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
