English
του Τάσου Δασόπουλου
Με την υποψία ότι τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, και σίγουρα πριν από το τέλος του χρόνου, οι εκτιμήσεις για την οικονομία το 2026 διαμορφώνονται με βάση την τιμή του πετρελαίου, που αναμένεται να κυμαίνεται γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ και της Τράπεζας της Ελλάδος, που αναμένεται να επιβεβαιώσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον επόμενο μήνα, η Ελλάδα θα πρέπει να προετοιμαστεί για μια επιβράδυνση της ανάπτυξης, η οποία θα κυμαίνεται από 0,1% έως 0,5%, φτάνοντας στο 1,9%. Η Τράπεζα της Ελλάδος υπολογίζει μια επιβράδυνση της τάξης του 0,2% σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη, που ανέφερε ανάπτυξη 2,1%, ενώ το ΔΝΤ αναμένει μια ελαφρά επιβράδυνση 0,1% από το 2% που είχε εκτιμήσει για φέτος.
Την περασμένη εβδομάδα, στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν συναντήσεις με εκπροσώπους του ΥΠΕΘΟ, εν όψει των εαρινών προβλέψεων. Και οι δύο πλευρές φαίνεται να συμφωνούν στην αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης για φέτος στο 1,9%, από 2,2% που προέβλεπε η Επιτροπή στις φθινοπωρινές εκτιμήσεις του προηγούμενου Νοεμβρίου, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει απροσδόκητη κλιμάκωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή.
Ένα θετικό σημείο για την Ελλάδα, σε σύγκριση με την ενεργειακή κρίση του 2022, είναι ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) πλέον καλύπτουν πάνω από το 50% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε σύγκριση με το 40% που ήταν τέσσερα χρόνια πριν.
Η οικονομική επιβράδυνση θα προέλθει από τη μείωση του ρυθμού αύξησης των επενδύσεων κατά 2,2%, στο 8,3%, από 10,5% που εκτιμούσε το ΥΠΕΘΟ, καθώς και από τη μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,5%, στο 1,4%, σε σχέση με την αρχική εκτίμηση του 1,9%. Επίσης, οι εξαγωγές αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,5%, φτάνοντας το 3%, από 4,5% που είχε εκτιμήσει ο Προϋπολογισμός.
Ο πληθωρισμός
Η πρόβλεψη για την αύξηση του πληθωρισμού είναι πιο δύσκολη, καθώς οι παράγοντες που τον επηρεάζουν είναι πολλοί. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ήπια αύξηση στο 3,1%, από 2,9% το 2025, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι θα φτάσει το 3,4%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει πληθωρισμό πάνω από 3,2% για φέτος. Κοινός παρονομαστής είναι ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και το 2026.
Θετική ανάπτυξη σε κάθε περίπτωση
Αναφορικά με τα εναλλακτικά σενάρια, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών διαπιστώνει ότι ακόμα και αν η τιμή του πετρελαίου φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει θετική ανάπτυξη άνω του 1,5%. Η διαφορά σε αυτό το σενάριο σχετίζεται κυρίως με τη διάρκεια των προβλημάτων στην αγορά ενέργειας. Σε αυτή την περίπτωση, τα Στενά του Ορμούζ θα έχουν ανοίξει, αλλά οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές των χωρών του Περσικού Κόλπου θα απαιτήσουν έως και 24 μήνες για πλήρη αποκατάσταση. Στο διάστημα αυτό, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν περίπου 25% υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, με το πετρέλαιο να κυμαίνεται γύρω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο κοντά στα 45 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, παρά την θετική ανάπτυξη, ο πληθωρισμός θα παραμείνει κοντά στο 3% μέχρι το τέλος του 2027, επηρεάζοντας τις μακροοικονομικές και μικροοικονομικές προβλέψεις του επόμενου χρόνου. Λόγω της μετάδοσης του πληθωρισμού της ενέργειας σε όλο το καλάθι του πληθωρισμού, και με το 30% των λιπασμάτων να διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν, με τον πληθωρισμό να ξεπερνά το 4% τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.
Το ερώτημα για Ορμούζ και Ερυθρά θάλασσα
Το σημαντικό ερώτημα, καθώς η σύγκρουση φαίνεται να παρατείνεται πέρα από την 15ήμερη εκεχειρία που ανακοινώθηκε τα ξημερώματα της Μεγάλης Τετάρτης, είναι η κατάσταση στα κρίσιμα ενεργειακά περάσματα: τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, που ενδέχεται να επηρεαστούν από τις δραστηριότητες των Χούθι στην Υεμένη. Ανάλογα με την ένταση της σύγκρουσης, αυτό το σενάριο μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτινάσσονται κοντά στα 200 δολάρια το βαρέλι. Με κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου, που παράγουν συνολικά περίπου 24 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και το 18% της ημερήσιας παραγωγής φυσικού αερίου, θα περιοριστεί δραματικά.
Αυτό αναμένεται να συμβεί προς το τέλος του φθινοπώρου, όταν η ζήτηση θα αρχίσει να αυξάνεται από τον Σεπτέμβριο, ειδικά αν ο χειμώνας είναι ψυχρός, όπως αυτός που αφήνουμε πίσω μας. Μαζί με την αύξηση του κόστους θέρμανσης, ενδέχεται να παρατηρηθούν και σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, λόγω ελλείψεων σε λιπάσματα, που θα επηρεάσουν όλη την Ευρώπη. Από την άλλη, η Ευρώπη έχει διακόψει τις εισαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία λόγω της εισβολής στην Ουκρανία.
