English
Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό στην Ευρώπη και τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από τη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, η Citi εκτιμά ότι το νέο ενεργειακό σοκ διαφέρει σημαντικά από το επεισόδιο του 2022, τόσο ως προς τη διάρκεια της σύγκρουσης όσο και την έκταση της διαταραχής του εφοδιασμού.
Η αντίδραση στην τιμή του φυσικού αερίου έχει υπάρξει έντονη, αλλά πολύ πιο συγκρατημένη σε σύγκριση με το 2021-2022. Κατά την εισβολή στην Ουκρανία, η καμπύλη TTF είχε αυξηθεί δραματικά, φτάνοντας σε επίπεδα 130-300% υψηλότερα τον Μάρτιο του 2022 σε σχέση με τον Αύγουστο του 2021. Αυτή την εβδομάδα, τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια TTF σημείωσαν αύξηση 65-70% σε σχέση με τον μέσο όρο του Ιανουαρίου, ενώ το μονοετές συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης TTF αυξήθηκε κατά 20%. Μέχρι στιγμής, η αγορά φυσικού αερίου φαίνεται να εκτιμά ότι η διακοπή του εφοδιασμού δεν θα είναι παρατεταμένη.
Η Citi επισημαίνει ότι η κλίμακα της διακοπής του εφοδιασμού με φυσικό αέριο είναι πολύ μικρότερη σε σύγκριση με το 2022. Το ρωσικό φυσικό αέριο αντιπροσώπευε το 45% των προμηθειών της ΕΕ το 2021, ενώ το φυσικό αέριο του Κατάρ σήμερα καλύπτει μόλις το 4%. Ορισμένες χώρες, όπως η Ιταλία, μπορεί να έχουν μεγαλύτερη εξάρτηση, με το 10% των προμηθειών της να προέρχονται από το Κατάρ.
Αξιοσημείωτο είναι ότι και τα δύο σοκ συνέβησαν σε περιόδους χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου, αμέσως μετά τον χειμώνα, γεγονός που ενισχύει την ευαισθησία των τιμών. Φέτος, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα χαμηλά, όπως τονίζει η Citi.
Επιπτώσεις στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης
Το μονοετές συμβόλαιο TTF αποτελεί τον κύριο δείκτη για τη μετακύλιση του φυσικού αερίου στον πληθωρισμό, σύμφωνα με την αμερικανική τράπεζα. Οι περισσότερες συμβάσεις κοινής ωφέλειας των νοικοκυριών είναι συμβάσεις σταθερής τιμής που επαναρυθμίζονται ετησίως ή και συχνότερα. Έτσι, η αύξηση 18% στο TTF για ένα έτος από την Τρίτη έχει μεγαλύτερη σημασία από την αύξηση 65% στα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Citi, μια μόνιμη αύξηση 10% στο TTF θα προσθέσει περίπου 10 μονάδες βάσης στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης σε 12-15 μήνες. Η πρόσφατη αύξηση θα μπορούσε να ανεβάσει τον πληθωρισμό κατά 20 μονάδες βάσης, με την κορύφωση να αναμένεται στα τέλη του 2026. Επιπλέον, η αύξηση 16% στις τιμές του αργού πετρελαίου Brent από τον Φεβρουάριο θα προσθέσει άλλες 20 μονάδες βάσης.
Συνολικά, οι επιπτώσεις αυτές θα αυξήσουν τις βασικές προβλέψεις της Citi για τον πληθωρισμό από 1,8% το 2026 και το 2027 σε 2,2% και 1,9% αντίστοιχα, εφόσον οι τιμές του TTF και του Brent παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα. Εάν οι τιμές αντιστραφούν, μεγάλο μέρος των επιπτώσεων θα μπορούσε να αντισταθμιστεί.
Κάποιοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι αυτές οι εκτιμήσεις είναι συντηρητικές, καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τις δευτερογενείς επιπτώσεις. Ωστόσο, η Citi θεωρεί ότι η πιθανότητα μεγάλων δευτερογενών επιδράσεων είναι χαμηλή στο τρέχον πλαίσιο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το μέγεθος του ενεργειακού σοκ είναι σημαντικά μικρότερο από το 2022 και το πληθωριστικό περιβάλλον είναι διαφορετικό σήμερα. Ο πληθωρισμός των βασικών αγαθών, υπηρεσιών και μισθών είχε ήδη αρχίσει να αυξάνεται πριν από το ενεργειακό σοκ του 2021-2022, ενώ τώρα βρισκόμαστε σε μια πιο αποπληθωριστική φάση.
Μια προσομοίωση με το Oxford Economic Model επιβεβαιώνει αυτές τις εκτιμήσεις, σύμφωνα με την Citi. Υποθέτοντας ότι οι τιμές του Brent και του φυσικού αερίου παραμένουν στα τρέχοντα επίπεδα, το μοντέλο δείχνει αυξήσεις στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης κατά 0,4–0,5 ποσοστιαίες μονάδες φέτος και περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το επόμενο έτος, με τις μετρήσεις να επιστρέφουν στο βασικό επίπεδο μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Αν οι τιμές αρχίσουν να υποχωρούν, μεγάλο μέρος της βραχυπρόθεσμης αύξησης του πληθωρισμού θα μπορούσε να αντισταθμιστεί.
Οι επιπτώσεις για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης
Οι προσομοιώσεις ανάπτυξης δείχνουν παρόμοια αποτελέσματα, αλλά σε μικρότερη κλίμακα, σύμφωνα με την Citi. Σε περίπτωση προσωρινής απότομης αύξησης των τιμών, οι προβλέψεις υποδηλώνουν μια μικρή βραχυπρόθεσμη μείωση της ανάπτυξης (–0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2026), ακολουθούμενη από υψηλότερες μετρήσεις αργότερα (+0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2029) καθώς οι τιμές ομαλοποιούνται. Αν οι αυξήσεις θεωρηθούν μόνιμες, η βραχυπρόθεσμη μείωση θα διαρκέσει και το 2027–28 (–0,1 ποσοστιαία μονάδα), πριν επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα από το 2029.
Τι θα κάνει η ΕΚΤ
Η νέα πρόβλεψη για πληθωρισμό στο 2,2% φέτος και στο 1,9% το 2027 πλησιάζει αρκετά τον στόχο του 2%, γεγονός που ενδέχεται να αποτρέψει την ΕΚΤ από την ενεργοποίηση σύσφιξης της πολιτικής της, σύμφωνα με την Citi. Χωρίς ενδείξεις ότι άλλοι τομείς του πληθωρισμού επιταχύνονται, η ΕΚΤ θα το ερμηνεύσει ως εξωγενές σοκ προσφοράς και δεν θα αλλάξει τη στάση της.
Η Citi σημειώνει επίσης ότι τον Φεβρουάριο του 2022, το επιτόκιο πολιτικής της ΕΚΤ ήταν στο -0,5%, ενώ σήμερα, στο 2%, βρίσκεται κοντά στο ουδέτερο επίπεδο, καθιστώντας λιγότερο πιθανές τις αυξήσεις επιτοκίων στο μέλλον.
Οι εκτιμήσεις της Citi επιβεβαιώνουν αυτή τη θέση. Η σταθεροποίηση του πληθωρισμού και της ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα, σε σενάριο προσωρινών ή μόνιμων σοκ τιμών, δεν εξαρτάται από αυξήσεις επιτοκίων, αλλά μάλλον από ένα κλασικό σοκ προσφοράς που εξαντλείται, με τον αντίκτυπό του στην παραγωγή και τις τιμές να εξαρτάται από την επιμονή του σοκ.
Τέλος, η αμερικανική τράπεζα επισημαίνει ότι, αν υπάρξει πολιτική αντίδραση σε αυτό το νέο σοκ όρων εμπορίου στην Ευρώπη, είναι πιο πιθανό να αφορά δημοσιονομική πολιτική, με την επανεισαγωγή νέων ενεργειακών επιδοτήσεων.
