Η απειλή του πληθωρισμού και οι συνέπειες της πολεμικής κρίσης

Του Τάσου Δασόπουλου

Παρά την αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, η ελληνική οικονομία φαίνεται πιο ανθεκτική από ποτέ. Ωστόσο, η σύρραξη στη Μέση Ανατολή δεν θα την αφήσει ανεπηρέαστη, καθώς η χώρα μας δεν έχει εξασφαλισμένη ενεργειακή επάρκεια και είναι ευάλωτη στον “πληθωρισμό της ενέργειας”.

Όπως συνέβη και το 2022, μια εκτεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, αλλά δεν θα ανατρέψει τη θετική πορεία της οικονομίας, η οποία φαίνεται να έχει αλλάξει ριζικά για πέντε βασικούς λόγους.

1. Θετική ανάπτυξη: Η ανάπτυξη της οικονομίας παραμένει θετική, με την εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού να περιλαμβάνει σενάρια για αύξηση της τιμής του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι και αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 100 μονάδες βάσης. Αυτές οι εξελίξεις αναμένονται να μειώσουν την ανάπτυξη φέτος κατά 0,5%, με την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις να επιβραδύνονται.

2. Δημοσιονομική στήριξη: Ανάλογα με τη διάρκεια της κρίσης, το ΥΠΕΘΟ διαβεβαιώνει ότι υπάρχουν δημοσιονομικά περιθώρια για να στηριχθούν οι πιο ευάλωτοι πολίτες όσο χρειαστεί.

3. Αύξηση εισοδημάτων: Η κυβέρνηση εφαρμόζει ήδη μειώσεις φορολογικών συντελεστών και στοχευμένες ενισχύσεις, συνολικού ύψους 1,76 δισ. ευρώ, με προοπτική νέων μειώσεων για το 2027.

   

4. Μείωση χρέους: Το χρέος αναμένεται να μειωθεί ταχύτερα από το αναμενόμενο, λόγω της αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ. Η πρόβλεψη είναι για μείωση κατά 7,3% του ΑΕΠ φέτος, με πιθανή αύξηση στα φορολογικά έσοδα.

5. Ενεργειακές τιμές: Η κατάσταση των τιμών ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε κεντρικές αποφάσεις για κοινές προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου, με την Ελλάδα να έχει τη δυνατότητα να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η διπλωματική δράση για την ειρηνική επίλυση της κρίσης στο Ιράν είναι επίσης κρίσιμη.

Οι συνέπειες

Το μέγεθος των συνεπειών εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου. Η πιο σοβαρή συνέπεια είναι ο εισαγόμενος πληθωρισμός από τις τιμές ενέργειας. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε στο 9,4%. Αυτή τη φορά, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ήδη υψηλές τιμές που πλήττουν τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Η αναμενόμενη υποχώρηση της κατανάλωσης θα αρχίσει άμεσα με τις πρώτες ανατιμήσεις σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα.

Οι επενδύσεις

Αν η κρίση διαρκέσει, οι επενδύσεις θα επηρεαστούν σημαντικά, ιδίως όσες χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Η ολοκλήρωση των έργων θα δυσκολευτεί, ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις αναμένονταν να φτάσουν τα 18 δισ. ευρώ.

Οι εξαγωγές

Οι εξαγωγές αναμένονται να αυξηθούν φέτος κατά 5,4%. Ωστόσο, αν η κρίση παραταθεί, η Ε.Ε. θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τις προβλέψεις της για την ανάκαμψη, επηρεάζοντας αρνητικά τις ελληνικές εξαγωγές. Ο τουρισμός, που το 2025 σημείωσε ρεκόρ εσόδων, παραμένει επίσης σε κίνδυνο.