English
Του Chris Gunster
Ο πόλεμος έχει πάντα πληθωριστικές επιπτώσεις — αυτό είναι μια διαχρονική αλήθεια. Για τους καταναλωτές και τους επενδυτές, αυτό μπορεί να μην είναι κάτι νέο, όμως υπάρχουν και θετικά στοιχεία: η τρέχουσα πληθωριστική αναστάτωση δεν έχει φτάσει σε επίπεδα προηγούμενων ιστορικών συγκρούσεων και, προς το παρόν, δεν θεωρείται αρνητικό πιστωτικό γεγονός. Με την κατάλληλη νομισματική πολιτική, οι πληθωριστικές πιέσεις μπορούν να ελεγχθούν και να αναστραφούν. Παρ’ όλα αυτά, αυτή η κατάσταση μπορεί να αλλάξει.
Η επίδραση του πολέμου στον πληθωρισμό
Η επίδραση του πολέμου στην άνοδο του πληθωρισμού είναι πολυδιάστατη. Ιστορικά, οι συγκρούσεις διαταράσσουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και την αγορά εργασίας, προκαλούν αύξηση στις τιμές βασικών αγαθών, ανατρέπουν τον οικονομικό προγραμματισμό ιδιωτών και επιχειρήσεων, ενισχύουν τις στρατιωτικές δαπάνες και διευρύνουν τα κρατικά ελλείμματα.
Όσο μεγαλύτερη είναι η σύγκρουση, τόσο πιο έντονη η πληθωριστική της επίδραση. Στις ΗΠΑ, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του πληθωρισμού παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, όπου ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή εκτοξεύθηκε στο 23,7% και 19,7% αντίστοιχα, σε ετήσια βάση.
Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τη σχέση μεταξύ σημαντικών γεωπολιτικών συγκρούσεων και του αμερικανικού πληθωρισμού. Αν και δεν οφείλονται όλες οι αυξήσεις του πληθωρισμού σε ένοπλες συγκρούσεις, οι παγκόσμιοι πόλεμοι πάντα προκάλεσαν αύξηση του πληθωρισμού.
Ο πόλεμος στο Ιράν και οι επιπτώσεις του
Η τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν διαφέρει από άλλες ιστορικές συγκρούσεις. Από την αρχή του πολέμου, παρατηρούμε πτώση στις τιμές των μετοχών, αύξηση της απόδοσης των ομολόγων και έντονη μεταβλητότητα στις αγορές — χαρακτηριστικά ενός πληθωριστικού σοκ. Ας ρίξουμε μια ματιά σε προηγούμενες πληθωριστικές κρίσεις για να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά ορισμένων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων.
Η πρόσφατη πανδημία του COVID-19 είναι ένα καλό παράδειγμα. Αν και δεν προήλθε από πολεμική σύρραξη, η αντίδραση της αγοράς ήταν χαρακτηριστική ενός πληθωριστικού σοκ. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή των ΗΠΑ αυξήθηκε από 2,6% τον Μάρτιο του 2021 σε 9,1% τον Ιούνιο του 2022 — στο υψηλότερο επίπεδο από τη δεκαετία του 1980.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι περισσότερες χρηματοοικονομικές κατηγορίες επηρεάστηκαν αρνητικά, αν και οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως εφάρμοσαν επιθετικές νομισματικές πολιτικές για να αντισταθμίσουν την άνοδο του πληθωρισμού.
Οι αποτιμήσεις των μετοχών υποχώρησαν, οι αποδόσεις των ομολόγων ενισχύθηκαν και ορισμένα εμπορεύματα και κρυπτονομίσματα βίωσαν σημαντική πτώση. Αντίθετα, το δολάριο ενισχύθηκε, όπως και οι τιμές του πετρελαίου.
Αυτές οι αντιδράσεις είναι τυπικές σε ένα πληθωριστικό γεγονός και παρατηρούμε παρόμοιες αντιδράσεις και σήμερα, αν και σε διαφορετική κλίμακα.
Πληθωρισμός και πιστωτικές κρίσεις
Δεν είναι όλες οι κρίσεις ίδιες. Η τρέχουσα πληθωριστική αναστάτωση δεν πρέπει να συγχέεται με περιστατικά αρνητικών πιστωτικών προοπτικών. Γεγονότα όπως η Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009 ή η πτώχευση της Silicon Valley Bank το 2023 είναι παραδείγματα αυξημένου κινδύνου αθέτησης πιστωτικών υποχρεώσεων.
Ενώ η κρίση του COVID-19 ξεκίνησε ως πιστωτική, γρήγορα εξελίχθηκε σε κρίση ανεξέλεγκτου πληθωρισμού. Η αγορά πιστωτικών αθετήσεων επιβεβαιώνει ότι η τρέχουσα κρίση δεν είναι πιστωτικό γεγονός, καθώς οι τιμές σε αυτή την αγορά παραμένουν σε στενό εύρος.
Οι αντιδράσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές κατά τη διάρκεια μιας πιστωτικής κρίσης, αν και εξίσου ανησυχητικές, διαφέρουν. Είναι σημαντικό να γίνει αυτός ο διαχωρισμός, καθώς όλες οι κρίσεις δεν είναι ίδιες.
Προοπτικές πληθωρισμού
Οι τρέχουσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε 5ετή και 10ετή βάση, με ημερομηνία αναφοράς την 25η Μαρτίου, είναι 2,59% και 2,31% αντίστοιχα. Αυτά τα νούμερα συγκριτικά με την περίοδο της πανδημίας είναι σημαντικά χαμηλότερα, υποδεικνύοντας ότι η τρέχουσα αναστάτωση είναι λιγότερο σοβαρή — τουλάχιστον προς το παρόν.
Η νομισματική πολιτική της Fed
Μια άλλη σημαντική πληροφορία προέρχεται από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και αφορά την πορεία των επιτοκίων της Federal Reserve. Πριν από την έναρξη των πρόσφατων εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, η αγορά ανέμενε τουλάχιστον τρεις μειώσεις των επιτοκίων της Fed κατά 0,25% έως το τέλος του 2026. Αυτή η προοπτική έχει αλλάξει, με την αγορά να μην αναμένει μειώσεις επιτοκίων στο άμεσο μέλλον, αλλά να μεταθέτει αυτή την πιθανότητα για τον Οκτώβριο.
Αν συγκρίνουμε τις τρέχουσες προοπτικές της αγοράς με αυτές της πανδημίας, παρατηρούμε ότι εκείνη την περίοδο, ενώ ο πληθωρισμός αυξανόταν, οι αγορές προεξοφλούσαν έναν κύκλο αύξησης των επιτοκίων. Η τρέχουσα αλλαγή στις προοπτικές είναι ραγδαία, με τις προσδοκίες να δείχνουν λιγότερη επιθετικότητα από την περίοδο της πανδημίας.
Διάρκεια της μεταβλητότητας
Ενώ ο πόλεμος έχει πληθωριστικές συνέπειες, δεν έχουν όλες οι συγκρούσεις την ίδια μακροχρόνια επίδραση στον πληθωρισμό. Το μήνυμα που στέλνουν οι αγορές σταθερού εισοδήματος είναι επαγρύπνηση και ανησυχία, αλλά όχι στα επίπεδα άγχους που βιώθηκαν κατά την πρόσφατη κρίση του COVID-19. Φυσικά, αυτό το σκηνικό μπορεί να αλλάξει.
Τα καλά νέα από αυτή την αναδρομική ανάλυση είναι ότι οι μεγάλες αυξήσεις του πληθωρισμού μπορούν να ελεγχθούν και να αναστραφούν με τη σωστή νομισματική πολιτική. Αν οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν κορυφωθεί (ένα μεγάλο “αν”), τότε η περίοδος των κλυδωνισμών θα μπορούσε να είναι σύντομη. Ωστόσο, αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί, οι προοπτικές θα αλλάξουν.
