Τα «ΟΧΙ» θέλουν Μεταξάδες! – Ένα σύνθημα πάντοτε επίκαιρο

Στις χαραμάδες ενός φθινοπωρινού ξημερώματος, πριν καν η αυγή αγκαλιάσει τα βουνά της πατρίδας, η φωνή ενός ανθρώπου έγινε η κραυγή ολόκληρου ενός έθνους. Ήταν η 28η Οκτωβρίου του 1940, όταν ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, απέναντι στο αλαζονικό τελεσίγραφο που το παρέδωσε ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι, ξεστόμισε εκείνο το αθάνατο « Alors, c‘est la guerre» (Πόλεμος, λοιπόν!) που συνοψίστηκε κατόπιν στο επικό «Όχι».

Δεν ήταν απλώς μια λέξη – ήταν η σφραγίδα της ελληνικής ψυχής, η άρνηση κάθε συμβιβασμού με την υποτέλεια, η δήλωση ότι η ελευθερία υπερτερεί κάθε υλικής υπεροχής. Και εκεί, στο σαλόνι του σπιτιού του, μόνος απέναντι στην ιστορία, ο Μεταξάς δεν υπέγραψε παράδοση· υπέγραψε το πεπρωμένο ενός λαού να πολεμήσει για την αξιοπρέπειά του.

Αυτή η απόφαση δεν ξεπήδησε από το πουθενά. Πίσω της κρυβόταν μια μακρά πορεία προετοιμασίας, όπου ο οραματιστής ηγέτης είχε θωρακίσει την πατρίδα όχι μόνο με τείχη από μπετόν –όπως η αμυντική γραμμή που φέρει το όνομά του και έστειλε τις ιταλικές φάλαγγες στην αγκαλιά της ήττας–, αλλά και με ατσάλινη πειθαρχία και ηθική ωρίμανση.

Είχε αναμορφώσει έναν στρατό σε επαγγελματικό, είχε καλλιεργήσει στους πολίτες την αίσθηση του καθήκοντος μέσα από εκπαιδεύσεις και μεταρρυθμίσεις που έθιξαν τις ρίζες της κοινωνικής δικαιοσύνης: από το οκτάωρο και τις άδειες έως την κατάργηση του εξωτερικού χρέους, σπάζοντας τα δεσμά της οικονομικής εξάρτησης.

Είχε προετοιμάσει τον κόσμο, ακόμη και για όσα ακολούθησαν μετά την παράδοση στους Γερμανούς. Ο λαός, νιώθοντας αυτή την εμπιστοσύνη, δεν δίστασε. Αντί για φόβο, ξέσπασε σε πανηγύρια στους δρόμους, σπεύδοντας στα οχυρά με όπλα και προμήθειες, μετατρέποντας το «Όχι» σε εθνική ιαχή που αντηχεί ακόμη στα βουνά της Πίνδου και στα κάστρα της Βορείου Ηπείρου.

Το «Όχι» του Μεταξά ήταν απλά η αρχή. Έγινε φάρος για μια χορωδία ηρωισμών. Να μην ξεχνάμε τον αρχιστράτηγο Αλέξανδρο Παπάγο, που αργότερα υπέμεινε τα μαρτύρια του Νταχάου, τον στρατηγό Χαράλαμπο Κατσιμήτρο, που οδήγησε την αντεπίθεση από τα Ιωάννινα, τον διάδοχο του Μεταξά, Αλέξανδρο Κορυζή, που επέλεξε τον θάνατο αντί της ταπείνωσης το 1941, τον Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο, που αρνήθηκε να ορκίσει κατοχική κυβέρνηση, και την αθάνατη Πηνελόπη Δέλτα, που αποχαιρέτησε τα εγκόσμια με την χάραξη της λέξης «Ελευθερία» στο ημερολόγιό της.

Όλοι αυτοί και πολλοί άλλοι σαν αλυσίδα αδάμαστης θέλησης, ύφαναν το έπος του 1940. Ακόμη και ο Χίτλερ, ο αρχιτέκτων του κακού, αναγκάστηκε να ομολογήσει την «αξιοθαύμαστη» αντίσταση ενός μικρού έθνους που έριξε γροθιά στο στομάχι του Άξονα, ενώ ο Τσώρτσιλ έβλεπε σε αυτήν την ελπίδα για ολόκληρη την Ευρώπη.

Σήμερα, 85 χρόνια μετά, η 28η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς επέτειος· είναι παρακαταθήκη, κραυγή αφύπνισης σε μια εποχή όπου τα «ναι» της υποχώρησης απειλούν να πνίξουν την εθνική μας φωνή.

Σε καιρούς παγκοσμιοποίησης που διαβρώνει ταυτότητες, εξαρτήσεων που πνίγουν την εθνική κυριαρχία και ηγεσιών που ψιθυρίζουν συμβιβασμούς, χρειαζόμαστε ξανά Μεταξάδες: ηγέτες που να βλέπουν πέρα από τα πάθη και τις συμμαχίες της ντροπής, που να καλλιεργούν την εθνική συνείδηση στους νέους, διδάσκοντας όχι μόνο την ιστορία αλλά και το πνεύμα της αντίστασης.

Γιατί τα «Όχι» δεν γεννιούνται από τύχη· χτίζονται με προνοητικότητα, με θάρρος να θυσιάζεις το άνετο για το δίκαιο, με πίστη ότι η Ελλάδα, αυτή η γη των ηρώων, μπορεί να σταθεί ξανά όρθια απέναντι σε κάθε εισβολέα.

Στην επέτειο αυτή, ας υψώσουμε το βλέμμα στα βουνά που βάφτηκαν με αίμα και ας ψιθυρίσουμε το δικό μας «Όχι»: στην ξενιτιά της ψυχής μας, στην αμνησία των παιδιών μας, στην υποθήκευση του μέλλοντός μας. Γιατί, όπως απέδειξε ο Μεταξάς και οι σύντροφοί του, η πατρίδα δεν παραδίδεται· πολεμά και νικά. Και έτσι, με κάθε «Όχι», η Ελλάδα αναγεννιέται – αιώνια, ακατάβλητη, δοξασμένη.