Συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή: Ο αντίκτυπος στον πληθωρισμό και η στρατηγική του οικονομικού επιτελείου

Του Τάσου Δασόπουλου

Η παρατεταμένη αύξηση των τιμών στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο προκαλεί πονοκέφαλο στο ΥΠΕΘΟ, καθώς ενδέχεται να απαιτηθεί αναθεώρηση του προϋπολογισμού του 2026.

Χθες το πρωί, η τιμή του πετρελαίου Brent πλησίασε τα 80 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει στα 79,5 δολάρια, από 70 δολάρια που ήταν προηγουμένως. Παράλληλα, το αργό πετρέλαιο έφτασε τα 71,8 δολάρια το βαρέλι, αυξημένο από 65 δολάρια την προηγούμενη εβδομάδα.

Αντίστοιχα, η τιμή του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκε στα 44,2 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, από 31,2 ευρώ της περασμένης εβδομάδας, παρουσιάζοντας έντονη μεταβλητότητα. Αυτές οι αυξήσεις αναμένεται να προκαλέσουν σημαντικές ανατιμήσεις σε υγρά καύσιμα (πετρέλαιο θέρμανσης, κίνησης και βενζίνες) καθώς και στο ηλεκτρικό ρεύμα, εφόσον το ενεργειακό μείγμα δεν περιλαμβάνει μεγάλο ποσοστό από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).

Οι διεθνείς τιμές θα επηρεάσουν άμεσα τις λιανικές τιμές του πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης, της βενζίνης και του φυσικού αερίου, με πιθανές επιπτώσεις και στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτό θα οδηγήσει σε κοινωνικές πιέσεις για μέτρα, κυρίως από τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια.

Ο κίνδυνος του σπιράλ ανατιμήσεων

Αν οι υψηλές τιμές διαρκέσουν πάνω από τρεις μήνες, οι πιέσεις για έκτακτα ή μόνιμα μέτρα θα αυξηθούν. Ο πληθωρισμός της ενέργειας θα επηρεάσει όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες, προκαλώντας το λεγόμενο “σπιράλ ανατιμήσεων”. Κάθε προϊόν στο καλάθι του πληθωρισμού περιλαμβάνει και το κόστος ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή του. Αν συμβεί αυτό, η αντιμετώπισή του θα είναι δύσκολη, καθώς ορισμένες κατηγορίες αγαθών, όπως τα προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής και οι υπηρεσίες, δεν απορροφούν εύκολα τις αυξήσεις.

Κίνδυνοι και για τον προϋπολογισμό

Αν η κατάσταση συνεχιστεί για περισσότερο από τρεις μήνες, οι συνέπειες θα είναι πιο σοβαρές. Θα απαιτηθεί αναθεώρηση του προϋπολογισμού του 2026, ο οποίος βασίζεται σε ετήσια πρόβλεψη πληθωρισμού 2,2%. Η αύξηση του κατώτατου μισθού και των συντάξεων θα χρειαστεί επαναϋπολογισμό, ενώ τα έσοδα από έμμεσους φόρους θα είναι συμβατά μόνο αν οι καταναλωτές διατηρήσουν τις συνήθειές τους. Ωστόσο, αυτό φαίνεται δύσκολο, καθώς ο υψηλός πληθωρισμός μειώνει την αγοραστική δύναμη, η οποία είναι ήδη περίπου 30% χαμηλότερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.

Αν το φαινόμενο είναι γενικευμένο στην ΕΕ, δεν αποκλείεται να δούμε αύξηση αντί μείωση των επιτοκίων του ευρώ, ειδικά αν ο μέσος πληθωρισμός ξεπεράσει το 2%. Η ΕΚΤ αναμένει φέτος πληθωρισμό κάτω από το στόχο. Οι χώρες με χαμηλή ανάπτυξη κινδυνεύουν να εισέλθουν σε κατάσταση στασιμοπληθωρισμού. Για την Ελλάδα, μπορεί να επαναληφθεί το φαινόμενο της τριετίας 2022-2024, όπου ο υψηλός πληθωρισμός θα οδηγήσει σε ταχύτερη μείωση του χρέους, λόγω της αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ.