English
Ο πόλεμος του προεδρικού ζεύγους των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με το Ιράν απειλεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, η οποία προσπαθεί ακόμα να απορροφήσει τους κραδασμούς από την αύξηση των δασμών που επέβαλε η Ουάσιγκτον. Ένα παρατεταμένο σοκ στις τιμές του πετρελαίου θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και να επιβραδύνει την ανάπτυξη, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να λάβουν δύσκολες αποφάσεις, σύμφωνα με ανάλυση του πρακτορείου Bloomberg.
Για την Ευρώπη, η διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα θα μπορούσε να οδηγήσει την οικονομία στα όρια της ύφεσης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κατάσταση θα προκαλέσει ένα οξύ δίλημμα για την ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα (Federal Reserve): από τη μία, ο πόλεμος ανεβάζει τον πληθωρισμό, από την άλλη, ο Λευκός Οίκος ζητά χαμηλότερα επιτόκια. Στην Κίνα, η απώλεια φθηνών εισαγωγών ιρανικού πετρελαίου επιτείνει τις πιέσεις από τους αμερικανικούς δασμούς και την παρατεταμένη κρίση στην αγορά ακινήτων.
Το “κλειδί” του Ορμούζ
Στις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, η ένταση παραμένει υψηλή και η τελική έκβαση είναι αβέβαιη. Αν και δεν αποκλείεται μια αποκλιμάκωση που θα επαναφέρει τις τιμές του πετρελαίου στον μέσο όρο των 65 δολαρίων ανά βαρέλι, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν μια κλιμάκωση της κατάστασης. Το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας έχει κλείσει, το Κατάρ ανέστειλε τη λειτουργία της μεγαλύτερης εγκατάστασης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο και τα Στενά του Ορμούζ έχουν σχεδόν παραλύσει. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν ήδη εκτιναχθεί, οι μετοχές υποχωρούν και οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων αυξάνονται, καθώς οι αγορές περιορίζουν τα στοιχήματα για μειώσεις επιτοκίων.
Σε ένα σοβαρό σενάριο, με παρατεταμένες εχθροπραξίες και εντατικοποίηση επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές, η παραγωγή θα μπορούσε να διακοπεί εκτεταμένα. Ακόμα και με αμερικανική στρατιωτική προστασία στα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από τα Στενά, ο κίνδυνος θα παραμένει υψηλός, καθώς στοχευμένες επιθέσεις με drones θα μπορούσαν να κρατήσουν τον διάδρομο ουσιαστικά κλειστό.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνά από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με ιστορικά δεδομένα και ακαδημαϊκές μελέτες, μια μείωση της προσφοράς κατά 1% μπορεί να αυξήσει τις τιμές κατά 4%. Ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές κατά 80% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, φτάνοντας περίπου στα 108 δολάρια το βαρέλι και διατηρώντας αυτές τις τιμές έως το τέλος του έτους.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας επηρεάζει την οικονομία, αυξάνοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζοντας την κατανάλωση και μειώνοντας την ανάπτυξη. Παράλληλα, ενισχύει τον πληθωρισμό, κυρίως στις μεταφορές και στα προϊόντα που βασίζονται σε πετροχημικά. Κρίσιμο για τις κεντρικές τράπεζες είναι αν οι πληθωριστικές προσδοκίες θα παραμείνουν “αγκυροβολημένες”. Αν όχι, ο κίνδυνος ενός σπιράλ αυξήσεων τιμών και μισθών θα μπορούσε να επιβάλει αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Στις ΗΠΑ, η παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου αντισταθμίζει εν μέρει το πλήγμα στην ανάπτυξη, καθώς τα κέρδη των παραγωγών εξισορροπούν τις απώλειες των καταναλωτών. Ωστόσο, η επίδραση στον πληθωρισμό είναι σημαντική: τιμή 108 δολαρίων ανά βαρέλι θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 0,8 ποσοστιαίες μονάδες, ανεβάζοντας τον πληθωρισμό πάνω από το 3%, δηλαδή σαφώς πάνω από τον στόχο 2% της Fed.
Πλήγμα για Ευρώπη, Βρετανία, Κίνα, κέρδος για Ρωσία
Για την ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο, που δεν έχουν σημαντική εγχώρια παραγωγή για να επωφεληθούν, το πλήγμα στο ΑΕΠ εκτιμάται σε 0,6% και 0,5% αντίστοιχα, με τον πληθωρισμό να αυξάνεται κατά περίπου 1,1 ποσοστιαία μονάδα. Η Ευρώπη είναι επίσης πιο εκτεθειμένη στις τιμές φυσικού αερίου, οι οποίες εκτινάχθηκαν μετά τη διακοπή της παραγωγής στο Κατάρ.
Η Κίνα, ως μεγάλος εισαγωγέας πετρελαίου, θα αντιμετωπίσει αύξηση πληθωρισμού περίπου 0,8 ποσοστιαία μονάδα σε σενάριο τιμών 108 δολαρίων, ενώ η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί περαιτέρω, προσθέτοντας πίεση σε μια οικονομία που ήδη δοκιμάζεται.
Ανάμεσα στους ωφελημένους συγκαταλέγεται η Ρωσία, καθώς οι υψηλές τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν ουσιαστικά να εξαλείψουν το δημοσιονομικό της έλλειμμα, ενισχύοντας τους πόρους για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σε ηπιότερο σενάριο, χωρίς παρατεταμένο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές θα μπορούσαν να σταθεροποιηθούν γύρω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, με πιο περιορισμένες επιπτώσεις σε πληθωρισμό και ανάπτυξη. Στο πιο ευνοϊκό σενάριο, μια κατάπαυση του πυρός θα οδηγούσε σε επιστροφή των τιμών στα 65 δολάρια και σε αποκλιμάκωση των κινδύνων.
Η ιστορία δείχνει ότι γεωπολιτικές κρίσεις στη Μέση Ανατολή μπορούν να προκαλέσουν σοβαρούς οικονομικούς κραδασμούς. Αν και η σημερινή παγκόσμια οικονομία είναι λιγότερο ενεργοβόρα και περισσότερο διαφοροποιημένη, ένα παρατεταμένο πετρελαϊκό σοκ από το Ιράν θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες και επίμονες συνέπειες για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τη νομισματική πολιτική διεθνώς.
