English
Οι στρατιωτικές σχολές και το στρατιωτικό επάγγελμα βρίσκονται τα τελευταία χρόνια σε απαξίωση και μια σοβαρή κρίση, η οποία δεν φαίνεται να είναι παροδική, αλλά εξελίσσεται σε μόνιμο φαινόμενο με αρνητικές συνέπειες για τις Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ) και την επιχειρησιακή τους ικανότητα.
Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Σκυλάκης
Η ιστορία της εισαγωγής σπουδαστών στις σχολές των ΕΔ, ιδιαίτερα στο Στρατό Ξηράς (ΣΞ), έχει περάσει από πολλές διακυμάνσεις, επηρεαζόμενη από διάφορους παράγοντες.
Στη Σχολή Ευελπίδων (ΣΣΕ), για παράδειγμα, μέχρι το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, φοιτούσαν κυρίως οι γόνοι της ελληνικής ελίτ. Ωστόσο, με την αύξηση των αναγκών, ο αριθμός των σπουδαστών εκτοξεύτηκε και η προέλευση μετατοπίστηκε στη μεσαία τάξη. Ποτέ, όμως, δεν είχε φτάσει στα σημερινά επίπεδα απαξίωσης, τόσο ποιοτικής όσο και ποσοτικής.
Οι λόγοι που οδηγούν έναν νέο να επιλέξει το στρατιωτικό επάγγελμα είναι τρεις:
- πρώτον, οι ιδεολογικοί, που περιλαμβάνουν την αγάπη προς την πατρίδα και τον στρατό·
- δεύτερον, οι κοινωνικοί, που σχετίζονται με την εικόνα και την αίγλη των ΕΔ στην κοινωνία·
- και τρίτον, οι οικονομικοί, που αφορούν τις εργασιακές συνθήκες, το μισθολόγιο, την επαγγελματική εξέλιξη και τις οικογενειακές υποχρεώσεις.
Η συνύπαρξη αυτών των παραγόντων καθιστά το στρατιωτικό επάγγελμα ελκυστικό. Δυστυχώς, στη χώρα μας, οι δύο πρώτοι λόγοι συστηματικά υπονομεύονται.
Από τη δεκαετία του 1980, οι αξίες που στήριξαν το ελληνικό κράτος έχουν διαβρωθεί. Τα αισθήματα της ελληνικής κοινωνίας για τον στρατό κυμαίνονται από συμπάθεια και κατανόηση έως αδιαφορία και αντιπάθεια, με ελάχιστους να αισθάνονται υπερηφάνεια όπως παλαιότερα.
Ως εκ τούτου, ο κύριος λόγος που απομένει για τους νέους να επιλέξουν τη στρατιωτική καριέρα είναι ο τρίτος. Αυτός, ωστόσο, είναι αποτελεσματικός σε δύο περιπτώσεις:
- πρώτον, σε περιόδους οικονομικής και κοινωνικής αβεβαιότητας, όπου το στρατιωτικό επάγγελμα προσφέρει εγγυημένες προοπτικές, όπως φάνηκε κατά την οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας
- δεύτερον, σε περιόδους σταθερού ή βελτιούμενου οικονομικού περιβάλλοντος, όπου η ηγεσία θα πρέπει να λάβει σοβαρά μέτρα για να διατηρήσει την ελκυστικότητα του στρατιωτικού επαγγέλματος.
Το πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται από το 2021 και συνεχώς επιδεινώνεται, κυρίως στις μάχιμες θέσεις των σχολών, όπως του ΣΞ και του Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ).
Το 2021, οι κενές θέσεις στη ΣΣΕ ανήλθαν στο 39,92%, το 2022 στο 61,5%, το 2023 στο 28,3%, το 2024 στο 75% και το 2025 στο 53,5%, χωρίς να υπολογίζονται οι παραιτήσεις.
Στις Σχολές Υπαξιωματικών, η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη. Στη ΣΜΥ, το 2024 οι κενές θέσεις ανήλθαν στο 74% και το 2025 σημειώθηκε ρεκόρ αποτυχίας με 81% (μόνο 38 επιτυχόντες). Η ποιότητα και οι επιδόσεις των επιτυχόντων προκαλούν θλίψη και απογοήτευση, με τη βάση εισαγωγής στη ΣΣΕ το 2025 να είναι 10.865 μόρια και στη ΣΜΥ 9.170.
Ερωτήματα προκύπτουν: Ποιες είναι οι αιτίες της απαξίωσης των νέων προς τις ΕΔ; Υπάρχει τρόπος να αντιστραφεί αυτή η αρνητική κατάσταση; Ποιες ενέργειες έχει αναλάβει η πολιτικοστρατιωτική ηγεσία για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο; Δυστυχώς, φαίνεται ότι η ηγεσία δεν έχει συνειδητοποιήσει τις ραγδαίες κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, με τις αντιδράσεις της να είναι επιφανειακές και προσχηματικές.
Με προχειρότητα, προσπάθησε να λύσει το πρόβλημα με τη συνεχή μείωση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), χωρίς αποτέλεσμα. Η ΕΒΕ για τις Σχολές Αξιωματικών καθορίστηκε αρχικά στο 1,2 και για τις Σχολές Μονίμων Υπαξιωματικών στο 1, μείωση που συνεχίζεται, αλλά χωρίς να μπορεί να κατέβει περαιτέρω.
Πολλοί πιστεύουν ότι η λύση βρίσκεται στην εξαίρεση των σχολών από την ΕΒΕ ή τη διεξαγωγή ξεχωριστών εξετάσεων. Ωστόσο, αυτές οι επιλογές θα περιθωριοποιήσουν τις ΕΔ και θα υποβαθμίσουν το κύρος των σχολών, χωρίς να επιλύσουν τα προβλήματα ποιότητας.
Οι κύριοι λόγοι της απαξίωσης του στρατιωτικού επαγγέλματος είναι οι χαμηλές αποδοχές σε συνδυασμό με δύσκολες εργασιακές συνθήκες, συχνές μεταθέσεις και υψηλό κόστος ζωής. Πολλοί στρατιωτικοί αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα σε άλλες θέσεις για να επιβιώσουν, προκαλώντας γκρίνια και απογοήτευση.
Η πολιτεία προσπαθεί να περιορίσει την απαξίωση του στρατιωτικού επαγγέλματος με προγράμματα στέγασης και νόμους με εντυπωσιακούς τίτλους, αλλά αυτά είναι πολύ λίγα και αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Ο πρόσφατος νόμος έχει οδηγήσει σε μεγάλη αναστάτωση στους Μόνιμους Υπαξιωματικούς, οι οποίοι χάνουν κεκτημένα δικαιώματα και αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.
Η επίλυση της κρίσης του στρατιωτικού επαγγέλματος μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με την κάλυψη στέγης για όλα τα στελέχη όταν μετατίθενται εκτός του τόπου συμφερόντων τους.
Με ημίμετρα και επιφανειακές λύσεις, δεν μπορεί να καταστεί το στρατιωτικό επάγγελμα ελκυστικό. Οι αρμόδιοι γνωρίζουν ότι χωρίς σοβαρές παροχές, η κατάσταση δεν θα αλλάξει.
