English
Του Κώστα Κατίκου
**Η επιδείνωση του δημογραφικού προβλήματος και η αύξηση του δείκτη γήρανσης του πληθυσμού άνω των 65 ετών επιφέρουν αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Οι γεννήσεις μειώνονται, με αποτέλεσμα ο δείκτης γήρανσης να έχει αυξηθεί κατά 43,5 μονάδες, φτάνοντας τις 182 μονάδες.**
Οι προτεινόμενες αλλαγές στα όρια ηλικίας συνδέονται με μια ρήτρα που συνδέει την ηλικία συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής των ηλικιωμένων. Αρχικά, η εφαρμογή της σύνδεσης αυτής είχε προγραμματιστεί για το 2027, αλλά αναβλήθηκε για τρία χρόνια και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2030, εκτός απροόπτου.
Προς το παρόν, το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές στα όρια ηλικίας το 2027. Για το μέλλον, δεν έχει γίνει καμία αναφορά, ωστόσο είναι γνωστό ότι η ρήτρα για το προσδόκιμο ζωής επανεξετάζεται κάθε τρία χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι το 2029 θα αξιολογηθούν οι παράμετροι που αφορούν την αύξηση του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος. Αν η αύξηση είναι σημαντική και επηρεάζει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, τότε θα υπάρξει και αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, με στόχο τη μείωση των συνταξιοδοτήσεων.
Σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν ήδη αυτή τη σύνδεση, προσαρμόζοντας τις ηλικίες συνταξιοδότησης ανάλογα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Η διαδικασία αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια, με τον επόμενο σταθμό να είναι το 2033.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί από 18,8 έτη το 2019 σε 20 έτη μέχρι το 2030, ενώ για τις γυναίκες θα αυξηθεί από 21,8 σε 22,9 έτη.
Η σύνδεση του προσδόκιμου ζωής με τα όρια ηλικίας, σύμφωνα με την πρακτική του ΟΟΣΑ, μπορεί να εφαρμοστεί με διάφορες αναλογίες, όπως 1 προς 1, 1 προς 2/3, και 1 προς 1/3.
Το μοντέλο που φαίνεται πιθανό για την Ελλάδα είναι η αναλογία 1 προς 1, δηλαδή για κάθε 1 έτος αύξησης του προσδόκιμου, θα αυξάνονται και τα όρια ηλικίας κατά 1 έτος.
Με την αναλογία 1 προς 2/3, τα όρια ηλικίας θα αυξάνονται κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής, ενώ με την αναλογία 1/3 η αύξηση θα είναι πιο ήπια, με 4 μήνες για κάθε 1 έτος αύξησης.
Ποιοι θίγονται – επηρεάζονται
Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα επηρεάσουν τους ασφαλισμένους που είναι κάτω των 62 ετών την 1/1/2030, καθώς δεν θα έχουν κατοχυρώσει κανένα συνταξιοδοτικό δικαίωμα βάσει των ισχυουσών ρυθμίσεων. Αυτό σημαίνει ότι αν γίνουν αλλαγές, θα συνταξιοδοτηθούν 6 έως 12 μήνες αργότερα.
Ωστόσο, οι ασφαλισμένοι που θα έχουν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης με συμπληρωμένο όριο ηλικίας και χρόνο ασφάλισης στην επόμενη τριετία 2026-2029 δεν θα θιγούν και θα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε.
Τρεις κατηγορίες ασφαλισμένων θα επηρεαστούν από τις αλλαγές:
1. Οι ασφαλισμένοι ηλικίας 50 έως 55 ετών, οι οποίοι έχουν 12 έως 7 χρόνια μέχρι να συμπληρώσουν τα 62. Αυτή η κατηγορία κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε αυξήσεις ορίων ηλικίας, με αποτέλεσμα να συνταξιοδοτηθούν μετά το 2030. Όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 είναι πιθανό να συνταξιοδοτηθούν στα 63,6 μήνες.
Οι ασφαλισμένοι που θα κλείσουν τα 62 εντός της τριετίας 2027-2030 είναι πιθανό να μην θιγούν από τις αλλαγές.
2. Οι ασφαλισμένοι ηλικίας 35 έως 45 ετών, που βρίσκονται στα πρώτα 15-20 χρόνια του εργασιακού τους βίου και θα τους επηρεάσουν δύο ή τρεις αυξήσεις στα όρια ηλικίας μέχρι τη συνταξιοδότησή τους.
3. Οι νέοι ασφαλισμένοι, που βρίσκονται στα πρώτα χρόνια της καριέρας τους και θα πρέπει να προετοιμαστούν για σύνταξη μετά τα 64 με 44 χρόνια ασφάλισης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους ασφαλισμένους που θα έχουν συμπληρώσει την ηλικία συνταξιοδότησης αλλά θα τους λείπουν τα χρόνια ασφάλισης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει να αναγνωρίσουν πλασματικούς χρόνους για να κατοχυρώσουν πλήρως το δικαίωμα συνταξιοδότησης πριν το 2030.
