English
Η εβδομάδα των Παθών, που κορυφώνεται με τα συγκλονιστικά τροπάρια της Μεγάλης Τρίτης και Μεγάλης Τετάρτης, ανασύρει στη μνήμη και την καρδιά του Ορθοδόξου πιστού μια βαθιά ιστορική και πνευματική συνέχεια, η οποία χάνεται στους αιώνες. Η φωνή των ψαλτών αντηχεί ξανά τα λόγια «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός» και «Τον Νυμφώνα σου βλέπω», υπενθυμίζοντας σε κάθε πιστό πως η ζωή είναι μια διαρκής πορεία προς το «νυμφώνα», μια διαδρομή από το σκοτάδι στο φως, από την ιστορία στην αιωνιότητα.
του Θεόδωρου Γιαννακόπουλου
Πώς θα ακούγονταν αυτές οι ψαλμωδίες πριν από χίλια και πλέον χρόνια, μέσα στον μεγαλοπρεπή Ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη; Πώς θα ήταν εκείνες οι στιγμές όταν, κάτω από τις χρυσοποίκιλτες αψίδες με τα ψηφιδωτά και τον επιβλητικό τρούλο, το βυζαντινό ποίμνιο στεκόταν αμίλητο και βαθιά προσηλωμένο, ακούγοντας τους ύμνους που έντυναν τις ιερές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας; Μέσα στο μελίχροο φως των κανδηλιών και των κεριών, οι λέξεις αυτές δεν ήταν απλώς ποιητικά λόγια, αλλά η ίδια η ζώσα έκφραση της πίστεως ενός λαού που συνειδητοποιούσε το πέρασμα του χρόνου μέσα από το μυστήριο της Σταύρωσης και της Ανάστασης, τη Δίωξη και τη Δικαίωση.
Αυτή η εικόνα δεν έμεινε περιορισμένη στα επιβλητικά κτίσματα της πρωτεύουσας του Βυζαντίου. Αντίθετα, ήταν κοινή στους τόπους μας : στα μοναστήρια που αγκάλιασαν βράχους και γκρεμούς, στα ταπεινά ξωκλήσια των νησιών μας που λαμπυρίζουν μέσα στο σκοτάδι, στους απλούς ναούς των χωριών μας, παντού όπου χτυπά η καρδιά της Ορθοδοξίας. Εδώ, στα μέρη που η πίστη διαμορφώθηκε και διατήρησε ζωντανή μια ολόκληρη κοινωνία, οι ύμνοι αυτοί έγιναν το μέσο με το οποίο οι γενιές καταρτίσθηκαν θεολογικά, εδραιώθηκαν δογματικά και κράτησαν την εθνική συνοχή τους, την ταυτότητα και την ελπίδα τους.
Το ποίμνιο, στην πλειοψηφία του αγράμματο, δεν κατείχε θεωρητικές γνώσεις θεολογίας. Ωστόσο, η σοφία του ήταν βιωματική. Ζυμωμένο με την παράδοση, διατήρησε και μετέδωσε τη Θεοσέβεια, την βαθιά συναίσθηση του θείου μυστηρίου, ακόμη και μέσα από σκληρούς αιώνες διωγμών. Από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού, μέχρι τα σκοτεινά χρόνια της τουρκοκρατίας, οι ύμνοι αυτοί παρέμειναν στο πνεύμα τους αναλλοίωτοι και επίμονοι, σαν μυστική υπόσχεση λύτρωσης σε έναν κόσμο που συχνά έμοιαζε εχθρικός και αφιλόξενος.
Οι ψαλμωδίες αυτές έγιναν σύμβολο αντίστασης και συνέχειας του ελληνικού λαού κατά την περίοδο της Οθωμανικής κατοχής. Ήταν αυτές που ψιθυρίζονταν μυστικά στα κρυφά σχολειά, που έδιναν δύναμη στις επαναστάσεις και που θύμιζαν διαρκώς ότι η πίστη και η ελευθερία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες έννοιες. Σε περιόδους που όλα φαίνονταν χαμένα, η καμπάνα της εκκλησιάς δεν ήταν μόνο κάλεσμα πνευματικής εγρήγορσης, αλλά και μια σιωπηρή επανάσταση, μια εσωτερική υπενθύμιση πως καμιά σκλαβιά δεν είναι αιώνια όταν η καρδιά είναι ελεύθερη.
Αυτή η ιστορική αληθινή πραγματικότητα δεν αποτελεί μόνο ένα γεγονός του παρελθόντος. Ακόμη και σήμερα, πολλοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί σε περιοχές της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής, της Ασίας, βιώνουν βίαιους διωγμούς, αντιμετωπίζοντας την καταστροφή των εκκλησιών τους, τις απειλές κατά της ζωής τους και την εξαναγκαστική προσφυγιά. Σχεδόν κάθε χρόνο, οι επιθέσεις επαναλαμβάνονται και εντείνονται σε περιόδους Χριστουγέννων ή Πάσχα, αλλά οι χριστιανοί εκεί συνεχίζουν να θεησκεύουν. Οι χριστιανοί της Συρίας περισσότερο από 10 χρόνια τώρα, της Αιγύπτου και του Ιράκ έχουν δώσει μαρτυρίες πίστεως που παραπέμπουν στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Στην Ουκρανία, ο πόλεμος έφερε την καταστροφή δεκάδων εκκλησιών, αλλά οι πιστοί, ακόμη και εν μέσω βομβαρδισμών, συνεχίζουν να ψάλλουν αυτούς τους ίδιους ύμνους.
Στην Ευρώπη του 21ου αιώνα, η απομάκρυνση από την πνευματική παράδοση και τις ρίζες της χριστιανικής πίστης, δυστυχώς, συνοδεύεται από μια πολιτισμική αποσύνθεση που οδηγεί στη βεβήλωση ναών, στην αδιαφορία ή ακόμη και στην επιθετική απαξίωση του θρησκευτικού συναισθήματος. Οι πυρπολήσεις και οι βανδαλισμοί ναών στη Γαλλία, η κατεδάφιση στη Γερμανία και η παράδοση ιστορικών ναών στο Ηνωμένο Βασίλειο σε αλλόθρησκες κοινότητες είναι ενδεικτικά ενός βαθύτερου πολιτισμικού κενού που αναπτύσσεται επικίνδυνα.
Η παράδοσή μας, με τις ιστορικές και θεολογικές της διαστάσεις, δεν είναι απλώς ένα συναισθηματικό καταφύγιο, αλλά μια ζωντανή μαρτυρία που καθορίζει ποιοι είμαστε και πού κατευθυνόμαστε. Η Ορθόδοξη πίστη, με τη μυσταγωγία των ύμνων και των συμβόλων της, είναι εκείνη που μας συνδέει με τις ρίζες της ιστορίας μας, με τις αξίες και τις ελευθερίες μας. Η αποκοπή από αυτή την παράδοση δεν είναι μόνο αποκοπή από ένα παρελθόν, αλλά από την ίδια την ουσία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την εσωτερική ελευθερία.
Ακούγοντας ξανά το «Τον Νυμφώνα σου βλέπω» και «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται», ως πολιτικά όντα και μέτοχοι ιστορικού προνομίου, καλούμαστε να αφυπνιστούμε όχι μόνο πνευματικά αλλά πολιτικά και ιστορικά. Να θυμηθούμε ποιοι είμαστε, να αναγνωρίσουμε τον πολιτισμό που δημιούργησε η πίστη μας, και να υπερασπιστούμε το δικαίωμα στην ιστορική μας μνήμη και τη συλλογική μας ταυτότητα. Γιατί, τελικά, η ιστορία και η πίστη μας δεν είναι απλώς παρακαταθήκη, αλλά η ζωντανή φλόγα της ύπαρξής μας, μέσα στους αιώνες.
Με την ανοχή των διεθνών θεσμών διαγράφεται η Ορθοδοξία στο Κοσσυφοπέδιο
