English
Στην παγκόσμια οικονομία υπάρχουν στιγμές όπου τα γεγονότα δεν απλώς επιταχύνουν τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνουν. Η πρόσφατη ένταση στη Μέση Ανατολή είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν έχει δημιουργήσει νέους κινδύνους για την ελληνική οικονομία, αλλά τους έχει φέρει πιο κοντά, πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ένταση. Όπως συμβαίνει συχνά, κάποιοι σπεύδουν να αναγνωρίσουν την πιθανότητα ως βεβαιότητα, προαναγγέλλοντας το… τέλος της οικονομικής κανονικότητας.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Η ελληνική οικονομία του 2026 δεν έχει καμία σχέση με την ευάλωτη κατάσταση που βίωνε πριν από μια δεκαετία. Η διαφορά είναι δομική, όχι μόνο ποσοτική. Αυτό είναι το σημείο που αγνοούν ή δεν κατανοούν όσοι συνεχίζουν να προβάλλουν σενάρια καταστροφής με την πρώτη αύξηση της τιμής του πετρελαίου.
Η ενεργειακή επιβάρυνση και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πραγματικότητα. Ωστόσο, η αντίδραση της οικονομίας σε αυτά τα σοκ εξαρτάται όχι μόνο από το μέγεθος του εξωτερικού κραδασμού, αλλά κυρίως από την εσωτερική της αντοχή. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία της συζήτησης.
Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει επενδύσει στη δημοσιονομική αξιοπιστία, τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών. Όχι με λόγια, αλλά με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η μείωση του κόστους δανεισμού, η προσέλκυση κεφαλαίων και η ενίσχυση της ρευστότητας είναι γεγονότα που αποτυπώνονται καθημερινά στους δείκτες.
Ωστόσο, υπάρχουν φωνές που συνεχίζουν να βλέπουν την Ελλάδα ως μόνιμο θύμα των διεθνών εξελίξεων, λες και δεν έχει γίνει καμία πρόοδος. Αυτή η επιμονή είναι επικίνδυνη, καθώς δημιουργεί ένα κλίμα αδικαιολόγητης ανασφάλειας που μπορεί να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εκλείψει. Η ελληνική οικονομία παραμένει ευάλωτη, κυρίως λόγω της εξάρτησής της από τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Ένας παρατεταμένος γεωπολιτικός κλυδωνισμός μπορεί να επηρεάσει τις ροές επισκεπτών και να αυξήσει το κόστος λειτουργίας. Ωστόσο, η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι τώρα υπάρχουν εργαλεία διαχείρισης.
Η δημοσιονομική πειθαρχία λειτουργεί ως ασπίδα, ενώ η πρόσβαση στις αγορές είναι μηχανισμός σταθερότητας. Οι επενδύσεις δεν είναι απλώς αριθμοί, αλλά πραγματική παραγωγική δυναμική που απορροφά κραδασμούς. Όποιος δεν το αναγνωρίζει, είτε δεν κατανοεί την πραγματικότητα είτε επιλέγει να την αγνοήσει.
Φτάνουμε τώρα στο πιο ενδιαφέρον σημείο: τις προοπτικές. Κάθε κρίση, όπως συμβαίνει, δεν φέρνει μόνο κινδύνους, αλλά και ευκαιρίες. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, που σε περιόδους έντασης φαίνεται μειονέκτημα, μπορεί να αποδειχθεί πλεονέκτημα σταθερότητας. Σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα, οι επενδυτές αναζητούν το πιο προβλέψιμο περιβάλλον.
Η χώρα διαθέτει ήδη μηχανισμούς επιτάχυνσης επενδύσεων. Αυτό που χρειάζεται είναι η απόλυτη αξιοπιστία στην εφαρμογή τους. Η πραγματική βελτίωση δεν θα προέλθει από νέες δομές, αλλά από τη μετατροπή των υφιστάμενων σε λειτουργικούς μηχανισμούς: δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα, αυτόματες εγκρίσεις και σαφής λογοδοσία για καθυστερήσεις. Σε ένα περιβάλλον όπου το κεφάλαιο τιμολογεί τον χρόνο ως κόστος, η ταχύτητα γίνεται καθοριστικό επενδυτικό πλεονέκτημα.
Παράλληλα, η Ελλάδα μπορεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση με μια πιο επιθετική στρατηγική: τη δημιουργία ενός ειδικού καθεστώτος για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επιθυμούν να απεξαρτηθούν από ασταθείς περιοχές. Όχι γενικές διακηρύξεις, αλλά συγκεκριμένες ζώνες με εξασφαλισμένη ενεργειακή επάρκεια και γρήγορη αδειοδότηση. Σε έναν κόσμο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η προσφορά βεβαιότητας προσελκύει και κατοχυρώνει επενδύσεις.
Αν η χώρα συνεχίσει με την ίδια λογική των τελευταίων ετών, δίνοντας έμφαση στη σταθερότητα και τις σοβαρές μεταρρυθμίσεις, μπορεί να απορροφήσει το σοκ και να ενισχύσει τη θέση της. Όχι γιατί είναι άτρωτη, αλλά γιατί είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι πιστεύουν οι καταστροφολόγοι.
Το πραγματικό ρίσκο δεν έγκειται στην κρίση της Μέσης Ανατολής, αλλά στην πιθανότητα να εγκαταλειφθεί μια στρατηγική που αποδίδει, λόγω φόβου ή πολιτικού κόστους. Εκεί θα κριθούν όλα. Η μεγαλύτερη απειλή για την ελληνική οικονομία δεν είναι εξωτερική, αλλά εσωτερική και συνήθως αυτοκαταστροφική.
Η ψυχραιμία είναι, λοιπόν, οικονομική αναγκαιότητα. Η συνέχιση των πολιτικών που έχουν ήδη αποδώσει δεν είναι πείσμα, αλλά ορθολογισμός. Οτιδήποτε άλλο θα ήταν απλώς μια επανάληψη λαθών που πληρώθηκαν ακριβά και δεν υπάρχει κανένας λόγος να επαναληφθούν.
Πέτρος Λάζος
petros.lazos@capital.gr
