English
Της Ελευθερίας Κούρταλη
Καθώς οι προκλήσεις που σχετίζονται με το Ιράν συνεχίζουν να πλήττουν την παγκόσμια οικονομία, η Citigroup αναθεωρεί τις προσδοκίες της για την παγκόσμια ανάπτυξη, μειώνοντάς τες στο 2,7% για φέτος, σε σύγκριση με το 2,9% που προέβλεπε πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Ταυτόχρονα, η τράπεζα αναβαθμίζει την πρόβλεψή της για τον παγκόσμιο ονομαστικό πληθωρισμό στο 3,3%, από 2,6% προηγουμένως.
Η Citi επισημαίνει τρεις βασικούς παράγοντες που οδήγησαν σε αυτές τις αναθεωρήσεις.
Καταρχάς, ακόμη και σε ένα θετικό σενάριο, όπου οι εχθροπραξίες σταματούν και τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν ξανά, θα απαιτηθεί χρόνος για να αποκατασταθεί η ροή του πετρελαίου. Ως εκ τούτου, οι αυξημένες τιμές του πετρελαίου και οι σχετικές προκλήσεις αναμένονται τουλάχιστον μέχρι το τέλος του τρέχοντος δεύτερου τριμήνου.
Δεύτερον, εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου αναμένεται να χαθούν μέχρι το τέλος του έτους, με την Citi να προβλέπει ότι οι τιμές θα κυμαίνονται μεταξύ 75-80 δολαρίων/βαρέλι στο δεύτερο εξάμηνο, έναντι των 60 δολαρίων που εκτιμούσε στην αρχή του έτους. Αυτές οι συνθήκες οδηγούν σε χαμηλότερη παγκόσμια ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό.
Τρίτον, οι πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού για βασικά αγαθά, όπως λιπάσματα, ήλιο και αλουμίνιο, είναι πιθανό να παραμείνουν.
Η αμερικανική τράπεζα θεωρεί τις προβλέψεις της προσωρινές και είναι έτοιμη να τις προσαρμόσει ανάλογα με τις εξελίξεις. Παρά την κατάσταση, οι αγορές δείχνουν μια ελαφρώς πιο αισιόδοξη προοπτική, εν μέρει λόγω της απόφασης του Τραμπ να παρατείνει την εκεχειρία, μειώνοντας την επιθυμία για περαιτέρω συγκρούσεις.
Ωστόσο, η Citi προειδοποιεί ότι δεν μπορούν να αποκλειστούν αρνητικά σενάρια. Σε περίπτωση που οι εντάσεις κλιμακωθούν ξανά και οι τιμές του πετρελαίου Brent φτάσουν τα 120 δολάρια/βαρέλι, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα, με τον πληθωρισμό να εκτοξεύεται κοντά στο 5%. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις, όπως μια παγκόσμια ύφεση ή ένα διαταρακτικό στασιμοπληθωριστικό επεισόδιο.
Μακροχρόνιες επιπτώσεις
Ακόμη και σε ένα θετικό σενάριο, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν καταλήγουν γρήγορα σε συμφωνία, το επεισόδιο αυτό αναμένεται να αφήσει μακροχρόνια αποτύπωση στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Πρώτον, οι τιμές του πετρελαίου κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους και μέχρι το 2027 θα είναι υψηλότερες από ότι θα ήταν διαφορετικά. Αν και μια σημαντική ποσότητα παραγωγής θα μπορούσε να αποκατασταθεί γρήγορα, η σύγκρουση έχει πλήξει άμεσα τη παραγωγή και τη διύλιση στη Μέση Ανατολή. Υπολογίζεται ότι αρκετά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως θα μπορούσαν να παραμείνουν εκτός αγοράς για ένα χρόνο ή και περισσότερο.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πολύ πιο σφιχτή αγορά πετρελαίου το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Σύμφωνα με την Citi, τέτοιες απώλειες θα μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές του Brent στα 75-80 δολάρια/βαρέλι, πολύ πάνω από τα 60 δολάρια που είχαν πριν από τον πόλεμο. Άλλοι παράγοντες, όπως το υψηλότερο κόστος ασφάλισης και οι ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυτιλίας μέσω των Στενών, θα μπορούσαν επίσης να διατηρήσουν τις τιμές ψηλά.
Δεύτερον, οι χώρες πιθανότατα θα επιδιώξουν να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας, προκειμένου να μειώσουν την εξάρτησή τους από μεμονωμένους προμηθευτές. Για παράδειγμα, οι χώρες της Ασίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές μέσω του Ορμούζ. Πέρυσι, το 60% του πετρελαίου της Κορέας και σχεδόν το 50% του πετρελαίου της Ιαπωνίας μεταφέρθηκε μέσω αυτών των Στενών.
Ως απάντηση, οι καταναλωτές πετρελαίου θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειάς τους, με αποτέλεσμα περισσότερο πετρέλαιο από τις Ηνωμένες Πολιτείες να ρέει προς την Ασία και περισσότερα από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη και την Αμερική. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε λιγότερο αποτελεσματικά πρότυπα αποστολής και, κατά συνέπεια, σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.
Η παγκόσμια οικονομική τάξη—Πιθανές μεταρρυθμίσεις
Οι εξελίξεις στην πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ έχουν πυροδοτήσει μια ενδοσκοπική διαδικασία από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής παγκοσμίως σχετικά με την πορεία της παγκόσμιας οικονομικής τάξης. Η Citi αναφέρει ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο μεταβολών, συγκρίσιμη με την κατάρρευση του συστήματος Bretton Woods τη δεκαετία του 1970, η οποία απαιτεί νέα σκέψη και προοπτικές.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη οικονομική τάξη απαιτεί από τις ΗΠΑ να προσφέρουν περισσότερα από όσα λαμβάνουν. Ως απόδειξη, αναφέρεται στη μείωση της απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα, τα διαρκή εμπορικά ελλείμματα και τις υψηλές αμυντικές δαπάνες σε σύγκριση με άλλους συμμάχους. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι εργάζεται για την εξίσωση των όρων ανταγωνισμού.
Αυτή η αφήγηση αντικατοπτρίζει τη γενική οπτική πολλών Αμερικανών ψηφοφόρων, οι οποίοι βλέπουν τη σημασία της παγκόσμιας ηγεσίας των ΗΠΑ να κλονίζεται. Η αναγνώριση ενός πολυπολικού κόσμου είναι επίσης εμφανής, καθώς η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία αναδύονται ως μεγάλες δυνάμεις.
Ωστόσο, η Citi επισημαίνει δύο σημαντικά ζητήματα. Πρώτον, η κυβέρνηση Τραμπ έχει λάβει μονομερείς ενέργειες, όπως οι δασμοί και οι επιθέσεις στο Ιράν, που έχουν προκαλέσει προκλήσεις για άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των συμμάχων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα διαμορφωθεί ο ρόλος των ΗΠΑ στη νέα τάξη πραγμάτων. Παρά τις προκλήσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ηγετική δύναμη.
Ένα σημαντικό ερώτημα είναι ποιες μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να απαντήσουν στις ανησυχίες των ΗΠΑ. Μια συχνά αναφερόμενη πρόταση είναι οι χώρες του ΝΑΤΟ να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους για αμυντικές δαπάνες.
Επιπλέον, ο ΠΟΕ φαίνεται να χρειάζεται αναδιάρθρωση, με προτάσεις που περιλαμβάνουν την επανεξέταση της συναίνεσης για τις αποφάσεις και την επέκταση της κάλυψης του εμπορίου υπηρεσιών.
Η Citi πιστεύει ότι είναι καιρός για μια ευρύτερη συζήτηση μεταξύ των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής παγκοσμίως, καθώς η σημασία του παγκόσμιου συστήματος μειώνεται, οδηγώντας σε εκκλήσεις για μεταρρύθμιση και επαναπροσδιορισμό. Αυτές οι αλλαγές, αν και δύσκολες, έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν νέες ευκαιρίες.
