English
Στην οικονομία των ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Ο πληθωρισμός και η αγορά εργασίας δημιουργούν μια παράξενη απόσταση ανάμεσα στην καθημερινή εμπειρία και τα επίσημα στοιχεία.
Η γνωστή καμπύλη αποδόσεων, που παρακολουθεί τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων και έχει προβλέψει όλες τις ύφεσεις από τη δεκαετία του 1970, ανέστραψε το 2022. Ο κανόνας Sahm, που βασίζεται στο ποσοστό ανεργίας, ενεργοποιήθηκε το 2024. Ωστόσο, η οικονομία καταφέρνει πάντα να ξεγλιστρά.
Αυτό συνέβη και το 2025. Οι ανησυχίες για ύφεση αυξήθηκαν λίγο μετά την “Ημέρα Απελευθέρωσης” τον Απρίλιο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ένα ευρύ πακέτο δασμών. Η μηνιαία έρευνα του Bloomberg μεταξύ οικονομολόγων έδειξε ότι η πιθανότητα ύφεσης μέσα στον επόμενο χρόνο εκτοξεύθηκε στο 40%, από 20% κοντά στην ημέρα της ορκωμοσίας του Αμερικανού προέδρου.
Ωστόσο, οι αμερικανικές μετοχές ανέκαμψαν με εντυπωσιακό τρόπο, οι εταιρείες του Fortune 500 συνέχισαν να καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ και η τεχνητή νοημοσύνη προκάλεσε μια έξαρση στην κατασκευή κέντρων δεδομένων, με αποτέλεσμα να γίνεται λόγος για μια νέα βιομηχανική επανάσταση.
Παρά την εντυπωσιακή ανάπτυξη ορισμένων τομέων το 2025, άλλες πτυχές της οικονομίας παρουσίασαν ανησυχητική αδυναμία. Οι προσλήψεις πάγωσαν, η αγορά κατοικίας παρέμεινε σε στασιμότητα, ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται ξανά και οι προσδοκίες των καταναλωτών επιδεινώθηκαν.
Καθώς μπήκαμε στο 2026, τα ερωτήματα πληθαίνουν: Πού κατευθύνεται η οικονομία; Μπορεί να αποφευχθεί μια ύφεση;
“Πιστεύω ότι το πιο πιθανό είναι να περάσουμε το 2026 χωρίς ύφεση”, δηλώνει ο Mark Zandi, επικεφαλής οικονομολόγος στη Moody’s Analytics. “Αλλά δεν πρέπει να συμβεί τίποτε άλλο στραβό. Τίποτε απολύτως. Βρισκόμαστε κυριολεκτικά στο όριο“.
Η Moody’s εκτιμά τον κίνδυνο ύφεσης το 2026 γύρω στο 42%, ποσοστό που σε μια υγιή οικονομία θα ήταν πιο κοντά στο 15%.
Οι αναλυτές σε έρευνα του Bloomberg είναι επίσης συγκρατημένα αισιόδοξοι, προβλέποντας μεγέθυνση ΑΕΠ 2% και πιθανότητα ύφεσης 30%.
Αυτή η εικόνα στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες: αγορά εργασίας, πληθωρισμό, καταναλωτές και τεχνητή νοημοσύνη. Αν έστω και ένας κλονιστεί, προειδοποιεί ο Zandi, “τελειώσαμε“.
Η αγορά εργασίας
Το 2025 η αγορά εργασίας βίωσε μια ιδιότυπη άπνοια. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν την ανεργία και τις απολύσεις κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ενώ οι προσλήψεις βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδό τους εδώ και δεκαετίες – ένας εξαιρετικά ασυνήθιστος συνδυασμός.
Συνήθως, όταν μειώνονται οι προσλήψεις, αυξάνονται οι απολύσεις και το αντίστροφο, εξηγεί ο Daniel Zhao, επικεφαλής οικονομολόγος στην Glassdoor. Αυτή η στασιμότητα όμως επιμένει και πλήττει σοβαρά τους εργαζομένους.
“Νιώθουν εγκλωβισμένοι“, λέει. “Όσοι δεν έχουν δουλειά δυσκολεύονται να βρουν. Όσοι εργάζονται, αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ζητήσουν αύξηση ή προαγωγή, καθώς προτεραιότητά τους είναι η ασφάλεια της θέσης τους“.
Ο Zhao εκτιμά ότι το 2026 θα υπάρξει κάποια μεταβολή, αν και παραμένει ασαφές -εν μέρει λόγω των καθυστερήσεων στα επίσημα στοιχεία εξαιτίας του shutdown- αν αυτή θα αφορά αύξηση προσλήψεων ή απολύσεων.
Όποια κατεύθυνση κι αν πάρει, είναι πιθανό να συμπαρασύρει ολόκληρη την οικονομία.
Ο πληθωρισμός
Τον Απρίλιο, οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ αποτέλεσαν σοβαρή ανατροπή για επιχειρήσεις και κράτη. Πολλοί οικονομολόγοι προέβλεπαν καταστροφή, φοβούμενοι ότι οι εισαγωγείς θα αναγκάζονταν να αυξήσουν τιμές και οι επιχειρήσεις να περιορίσουν επενδύσεις και προσλήψεις.
Μέχρι στιγμής, τα πιο δυσοίωνα σενάρια δεν επιβεβαιώνονται. “Η οικονομία αποδείχθηκε πιο ανθεκτική απ’ όσο περίμεναν πολλοί“, λέει η Daryl Fairweather, επικεφαλής οικονομολόγος στη Redfin.
Παρ’ όλα αυτά, δεν δηλώνει αισιόδοξη. “Σκεφτείτε πόσο ισχυρή θα μπορούσε να είναι, πόσους ανθρώπους θα προσλάμβαναν οι εταιρείες, αν δεν υπήρχαν τόσοι αντίρροποι άνεμοι“.
Οι δασμοί δεν γονάτισαν την οικονομία, αλλά λειτούργησαν ως βαρίδια. Ενισχύοντας τον πληθωρισμό, ανάγκασαν τη Fed να μειώσει τα επιτόκια πιο αργά απ’ όσο θα έπραττε διαφορετικά.
Η Fairweather εκτιμά την πιθανότητα ύφεσης το 2026 στο 33%. Ωστόσο, η επιβάρυνση από τους δασμούς φαίνεται ότι θα αμβλυνθεί: πολλοί έχουν μειωθεί ή ανασταλεί, έχουν δοθεί πολυάριθμες εξαιρέσεις – και το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ θα μπορούσε να καταργήσει αρκετούς άλλους.
Οι καταναλωτές
Ο καταναλωτής αποτελεί τον πυρήνα της αμερικανικής οικονομίας, καθώς οι καταναλωτικές δαπάνες αντιστοιχούν περίπου στο 70% του ΑΕΠ.
Το 2025 παρέμειναν ισχυρές, με μια ανησυχητική όμως υποσημείωση: το πλουσιότερο 10% των καταναλωτών παράγει σχεδόν το μισό της συνολικής δαπάνης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη Moody’s Analytics.
“Νομίζω ότι το χαμηλότερο μισό της οικονομίας βρίσκεται ήδη, σε κάποιο βαθμό, σε ύφεση“, επισημαίνει ο Evan Sheehan της Deloitte, τονίζοντας ότι αυτό καθιστά την οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη.
Βασικός κίνδυνος είναι οι νοικοκυρές που νιώθουν ευημερούσες χάρη στην άνοδο της αξίας των χρηματιστηριακών τους χαρτοφυλακίων να περιορίσουν απότομα τις δαπάνες τους σε περίπτωση μεγάλης διόρθωσης των αγορών.
Η τεχνητή νοημοσύνη
Χωρίς αμφιβολία, η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε τον κινητήριο μοχλό της οικονομίας και των αγορών το 2025.
Οι “Magnificent 7” (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia και Tesla), όλες βαθιά εμπλεκόμενες στην ΑΙ, εκπροσωπούν πλέον πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής αξίας του S&P 500.
Αυτό ανησυχεί τον Zandi. “Φαίνεται ότι παίρνουμε υπερβολικό ρίσκο”, λέει. “Η αγορά εξαρτάται υπερβολικά από την ΑΙ και είναι ευάλωτη“.
Προς το παρόν όμως, η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης τροφοδοτεί την επιχειρηματική ανάπτυξη, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και, σύμφωνα με τη Fairweather, στηρίζει ακόμη και τον κατασκευαστικό τομέα μέσω των data centers.
Όσο η συγκεκριμένη υπόσχεση διατηρείται, λέει ο Zandi, θα αντέχει και η οικονομία. “Βρισκόμαστε όμως σε εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία”.
Απόδοση – Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παυλόπουλος
