English
Της Kathryn Anne Edwards
Η κατανόηση της οικονομίας δεν μπορεί να αποκοπεί από τις διδασκαλίες του παρελθόντος. Η ανάλυση των αιτίων και των συνεπειών είναι μια σύνθετη διαδικασία, και η πρόβλεψη μελλοντικών γεγονότων είναι σχεδόν αδύνατη. Ωστόσο, η σύγκριση της σημερινής οικονομίας με προηγούμενες περιόδους μας προσφέρει ένα χρήσιμο πλαίσιο για να κατανοήσουμε τις τρέχουσες συνθήκες.
Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση της οικονομίας;
Πολλοί υποστηρίζουν ότι βιώνουμε μια αναβίωση της δεκαετίας του 1970, με τον στασιμοπληθωρισμό να επανέρχεται. Η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια αδυναμίας, ο πληθωρισμός είναι υψηλότερος από τις επιθυμίες της Ομοσπονδιακής Τράπεζας και οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι τρέχουσες συνθήκες δείχνουν επίσης ομοιότητες με την οικονομία των ΗΠΑ στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Καμία από αυτές τις εποχές δεν είναι ιδανική, αλλά η καθεμία φέρει διαφορετικούς κινδύνους και απαιτεί ξεχωριστή διαχείριση.
Η αναφορά στη δεκαετία του 2000 φέρνει στο προσκήνιο τη φούσκα της αγοράς ακινήτων και τις συνέπειές της, αν και δεν ήταν το μόνο χαρακτηριστικό της εποχής. Ο οικονομικός κύκλος που ξεκίνησε με την ύφεση των dot-com το 2001 και τελείωσε με την κρίση του 2007-08 υπήρξε από τους πιο σύντομους και αδύναμους. Χαρακτηρίστηκε από υπερβολική κατανάλωση και φούσκα περιουσιακών στοιχείων, τροφοδοτούμενες από εύκολη πίστωση και την πιο αργή αύξηση απασχόλησης που έχει καταγραφεί σε περίοδο ανάπτυξης. Οι ομοιότητες με την τρέχουσα κατάσταση είναι ανησυχητικές.
Ισχνή αύξηση της απασχόλησης και των μισθών:
Τότε… Η ύφεση του 2001 δεν είχε καταστροφικές συνέπειες για την αγορά εργασίας, με 1,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας να χάνονται σε εννέα μήνες. Ωστόσο, ακολούθησαν δύο χρόνια συνεχούς απώλειας θέσεων, με την οικονομία να μην επιστρέφει στα προ ύφεσης επίπεδα απασχόλησης μέχρι το 2005. Αυτό οδήγησε σε ιστορικά χαμηλή αύξηση μισθών, με το μερίδιο της εργασίας στο ΑΕΠ να μειώνεται δραματικά. Παρά την κατάσταση αυτή, το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε σχετικά χαμηλό, αυξάνοντας μόνο κατά 2 μονάδες, φτάνοντας το 6,3%.
… Και τώρα; Το 2025, οι νέες θέσεις εργασίας είναι οι λιγότερες που έχουν καταγραφεί εκτός περιόδων ύφεσης, με μόλις 116.000 θέσεις. Το μερίδιο της εργασίας ακολουθεί την ίδια τάση, ενώ το ποσοστό ανεργίας, αν και έχει αυξηθεί κατά μία μονάδα, παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
Αύξηση του καταναλωτικού χρέους:
Τότε… Η αργή αύξηση των εισοδημάτων στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ενίσχυσε τις καταναλωτικές δαπάνες μέσω της εύκολης πίστωσης. Το συνολικό χρέος από πιστωτικές κάρτες αυξήθηκε στα 840 δισεκατομμύρια δολάρια πριν την ύφεση του 2007, με τα ποσοστά καθυστέρησης πληρωμών να αρχίζουν να αυξάνονται από το 2005.
… Και τώρα; Στη δεκαετία του 2020, το χρέος των πιστωτικών καρτών έχει εκτοξευθεί από 810 δισεκατομμύρια δολάρια το 2020 σε 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια πέντε χρόνια αργότερα. Η αδυναμία αποπληρωμής ακολουθεί την ίδια τάση, με το 4,8% του συνολικού χρέους των νοικοκυριών να είναι μη εξυπηρετούμενο, σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της ύφεσης του 2007.
Μια χρηματοπιστωτική φούσκα που έσκασε:
Τότε… Το φθινόπωρο του 2008, οι μεγάλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες αποδείχθηκαν ανίκανες να κατανοήσουν την πολυπλοκότητα της αγοράς παραγώγων. Η διόρθωση που ακολούθησε εξάλειψε τρισεκατομμύρια σε πλούτο των νοικοκυριών.
… Και τώρα; Η χρηματιστηριακή αγορά είναι γενικά αδύναμη, αλλά διατηρείται από τον ενθουσιασμό γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις λεγόμενες “Magnificent Seven” τεχνολογικές εταιρείες. Αν αποδειχθεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι υπερτιμημένη, μια πιθανή διόρθωση θα πλήξει την αξία των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών. Επιπλέον, οι ιδιωτικές αγορές, γνωστές για την αδιαφάνειά τους, συνδέονται ολοένα και περισσότερο με τις δημόσιες αγορές, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατάρρευσης.
—
Η σύγκριση με τις εποχές του στασιμοπληθωρισμού είναι κατανοητή, δεδομένης της τρέχουσας αγοράς εργασίας και του πληθωρισμού. Ωστόσο, το πολιτικό πλαίσιο είναι πολύ διαφορετικό. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η κακή διαχείριση της ίδιας της τράπεζας ήταν ένας βασικός παράγοντας για τον πληθωρισμό της δεκαετίας του 1970.
Σήμερα, οι ΗΠΑ βρίσκονται μόλις μία μονάδα πάνω από τον στόχο για τον πληθωρισμό, με την Fed να δέχεται ασφυκτική πολιτική πίεση να μειώσει τα επιτόκια, αλλά παραμένει σταθερή. Παρά τις αμφιβολίες σχετικά με την ανησυχία της Fed για τον πληθωρισμό μετά την πανδημία, είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη.
Δυστυχώς, οι επιπτώσεις της δεκαετίας του 2000 είναι ακόμα έντονες. Η ιδιωτική κατανάλωση, που αντιπροσωπεύει πάνω από τα δύο τρίτα της οικονομίας, τροφοδοτείται από χρέος και αδυναμία αποπληρωμής, με περιουσιακά στοιχεία που κινδυνεύουν να υποτιμηθούν. Η αποδυναμωμένη αγορά εργασίας απαιτεί τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, κάτι που είναι δύσκολο όταν αυτές προσπαθούν να διορθώσουν λανθασμένους υπολογισμούς σχετικά με το ρίσκο και τις επενδύσεις.
Τέλος, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισέρχεται σε αυτή τη συγκυρία με έναν ισολογισμό που θυμίζει περισσότερο το τέλος μιας ύφεσης παρά την αρχή της. Το ετήσιο έλλειμμα ανήλθε σε 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι. Η ανεξάρτητη δημοσιονομική αρχή εκτιμά ότι το 37% της αύξησης του χρέους του 21ου αιώνα προήλθε από φοροελαφρύνσεις, πριν ακόμη το νομοσχέδιο “One Big Beautiful Bill” μειώσει περαιτέρω τα έσοδα κατά 450 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Η σύγκριση με τον στασιμοπληθωρισμό της δεκαετίας του 1970 εστιάζει στον ρόλο της Fed. Αν όμως η πιο σωστή σύγκριση είναι με τη δεκαετία του 2000, τότε ίσως χρειαστεί να στραφούμε στο Κογκρέσο για μια λύση. Αυτό είναι μια ανησυχητική σκέψη, καθώς το προηγούμενο Κογκρέσο απέτυχε στη διαχείριση της ύφεσης του 2007, ενώ το τρέχον έχει βιώσει τα δύο μεγαλύτερα shutdowns στην ιστορία των ΗΠΑ. Η διαχείριση της κατάστασης με το ζόρι δεν αποτελεί ένδειξη καλής διαχείρισης ή ικανότητας.
