English
Η υπογεννητικότητα έχει καταστεί κοινό χαρακτηριστικό των περισσότερων ανεπτυγμένων χωρών. Σε πολλές από αυτές, ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα δεν επαρκεί για τη διατήρηση του πληθυσμού. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται τουλάχιστον 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Στη Γερμανία, ο δείκτης το 2024 ήταν 1,35, στο Βέλγιο 1,47 και στην Ιταλία μόλις 1,2. Στις ΗΠΑ η κατάσταση είναι ελαφρώς καλύτερη, με 1,6 παιδιά ανά γυναίκα — ωστόσο παραμένει κάτω από το αναγκαίο όριο.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει πλέον σοβαρά τρόπους αντιστροφής αυτής της τάσης. Στόχος δεν είναι μόνο η αύξηση του πληθυσμού, αλλά και η μείωση της εξάρτησης από τη μετανάστευση.
Ο ρόλος του Έλον Μασκ και τα ευρωπαϊκά παραδείγματα
Ο Έλον Μασκ, πρώην κυβερνητικός σύμβουλος, έχει εδώ και καιρό αναδείξει το ζήτημα της υπογεννητικότητας. Το 2023 συναντήθηκε με την πρώην υπουργό Οικογένειας της Ουγγαρίας, Καταλίν Νοβάκ, για να συζητήσουν το ενδεχόμενο «δημογραφικού κραχ» στις ανεπτυγμένες χώρες.
Η επιλογή της Ουγγαρίας δεν ήταν τυχαία. Η κυβέρνηση Όρμπαν εφαρμόζει από το 2012 πολιτικές ενίσχυσης της οικογένειας, όπως φοροαπαλλαγές για πολύτεκνες οικογένειες και οικονομικά κίνητρα για μητέρες με πολλά παιδιά. Παρότι το ποσοστό γεννήσεων έχει ανέβει από 1,33 το 2012 σε 1,56 το 2025, παραμένει κάτω από το απαιτούμενο για πληθυσμιακή σταθερότητα.
Αμφίβολη, ωστόσο, παραμένει η πραγματική αποτελεσματικότητα των μέτρων. Αντίστοιχες αυξήσεις σημειώθηκαν σε Πολωνία και Σλοβενία, χωρίς παρόμοιες παρεμβάσεις.
Οι προτάσεις Λάιμαν Στόουν και η σημασία της στέγασης
Ο Καναδός κοινωνιολόγος Λάιμαν Στόουν, σύμβουλος πλέον της αμερικανικής κυβέρνησης, υποστηρίζει ότι οι χρηματοδοτικές ενισχύσεις μπορούν να φέρουν αποτελέσματα. Επισημαίνει μάλιστα πως το παράδειγμα του Ισραήλ δείχνει ότι οι υψηλές γεννήσεις δεν οφείλονται μόνο σε θρησκευτικούς λόγους, αλλά και στην ενίσχυση της οικογένειας μέσω κρατικής πολιτικής.
Σε πρόσφατες δηλώσεις του στο NPR, ο Στόουν τονίζει πως ο περιορισμένος αριθμός γάμων σχετίζεται άμεσα με το κόστος στέγασης. «Όταν οι νέοι δεν μπορούν να αγοράσουν σπίτι, είναι λιγότερο πιθανό να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά», σημειώνει. Ζητούμενο, κατά τον ίδιο, είναι η κατασκευή περισσότερων προσιτών κατοικιών.
Σχέδιο 25 μέτρων: Οικονομικά κίνητρα και επιμόρφωση
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται έτοιμη να προχωρήσει σε ένα ευρύ πακέτο 25 μέτρων για την ενίσχυση των γεννήσεων. Σχεδιάζεται, μεταξύ άλλων, η χορήγηση ετήσιας ενίσχυσης 5.000 δολαρίων για κάθε παιδί, ενώ εξετάζεται και η οργάνωση μαθημάτων γονιμότητας για γυναίκες, ώστε να γνωρίζουν καλύτερα τον κύκλο τους και να προγραμματίζουν πιο εύκολα την εγκυμοσύνη τους. Παράλληλα, αναμένεται να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Ωστόσο, κάποιες πιο ακραίες ιδέες προκαλούν αντιδράσεις. Πρόσφατη πρόταση των συγγραφέων Σιμόν και Μάλκολμ Κόλινς για τη θέσπιση «εθνικού μεταλλίου μητρότητας» σε μητέρες με έξι παιδιά συγκέντρωσε επικρίσεις, ενώ περιοδικά όπως το People συνέκριναν την ιδέα με τη ναζιστική απονομή του «Σταυρού της Μητέρας».
Περισσότερες οικογένειες, όχι απλώς περισσότερα παιδιά
Η Έμα Γουότερς, αναλύτρια της συντηρητικής δεξαμενής σκέψης Heritage Foundation, επισημαίνει ότι στόχος δεν πρέπει να είναι μόνο η αριθμητική αύξηση των γεννήσεων αλλά η δημιουργία σταθερών οικογενειών. «Αυτό που πραγματικά επιδιώκουμε είναι περισσότερες οικογένειες – όχι απλώς περισσότερα μωρά», δήλωσε στους New York Times.
Η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να παρουσιάσει τα πρώτα επίσημα ευρήματα και προτάσεις στα μέσα Μαΐου. Προς το παρόν, σύμφωνα με τον Λάιμαν Στόουν, οι αρμόδιοι «ακούν πολλές διαφορετικές προτάσεις και αναζητούν τη σωστή κατεύθυνση».
