English
Ένα τεράστιο απόθεμα οπλισμού που προοριζόταν για την άμυνα του Αφγανιστάν κατέληξε τελικά στα χέρια των Ταλιμπάν και – σύμφωνα με τον ΟΗΕ – σε εξτρεμιστικές οργανώσεις, μετατρέποντας την περιοχή σε πυριτιδαποθήκη. Σύμφωνα με έρευνα του BBC και αποκαλύψεις υψηλόβαθμων πηγών, τουλάχιστον 500.000 όπλα έχουν είτε χαθεί, είτε πωληθεί, είτε παραχωρηθεί παράνομα, την ώρα που εκατοντάδες οχήματα και ελικόπτερα σαπίζουν σε αποθήκες στην Κανταχάρ.
Η δραματική αλλαγή ιδιοκτησίας αυτού του εξοπλισμού ήρθε μετά την κεραυνοβόλα επέλαση των Ταλιμπάν και την αιφνιδιαστική κατάρρευση της αφγανικής κυβέρνησης το 2021, καθώς και την ταχεία αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων. Πολλοί στρατιώτες εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και μαζί, και τον εξοπλισμό τους. Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για σχεδόν 1 εκατομμύριο τεμάχια πολεμικού υλικού που, με χρηματοδότηση των ΗΠΑ, κατέληξαν στους νέους κυρίαρχους της χώρας.
Μάλιστα, κατά την ίδια περίοδο, εξτρεμιστικές ομάδες όπως η Αλ Κάιντα, οι Τερίκ – ε – Ταλιμπάν Πακιστάν και το Ισλαμικό Κίνημα του Τουρκεστάν φαίνεται να απέκτησαν πρόσβαση στον εξοπλισμό αυτόν, είτε μέσω της μαύρης αγοράς είτε απευθείας από Ταλιμπάν διοικητές.
«Χάσαμε τα μισά» – Η παραδοχή που συγκλονίζει
Σοκαριστική ήταν η παραδοχή των ίδιων των Ταλιμπάν σε κεκλεισμένων των θυρών σύσκεψη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όταν ομολόγησαν ότι πάνω από το 50% του στρατιωτικού εξοπλισμού δεν μπορεί να εντοπιστεί. Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώθηκε από ανεξάρτητες πηγές των Ηνωμένων Εθνών.
Παρότι ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, Χαμντουλάχ Φίτρατ, υποστήριξε στο BBC ότι υπάρχει πρόθεση για ορθή φύλαξη και διαχείριση, η έκθεση του ΟΗΕ για το 2023 δείχνει το αντίθετο. Το καθεστώς φαίνεται να επιτρέπει στους τοπικούς διοικητές να διατηρούν έως και το 20% του κατασχεθέντος οπλισμού, καλλιεργώντας έτσι δίκτυα παράνομης εμπορίας.
WhatsApp, όπλα και υπόγειες αγορές
Σύμφωνα με πληροφορίες πρώην δημοσιογράφου από την Κανταχάρ, υπήρξε επίσημη αγορά όπλων μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, η οποία πλέον λειτουργεί σε υπόγειο επίπεδο, μέσω εφαρμογών όπως το WhatsApp. Οι αγοραπωλησίες γίνονται σε δίκτυα που διασχίζουν τα σύνορα, με ελάχιστο έλεγχο και τεράστια κέρδη.
ΗΠΑ, Τραμπ και το χαμένο στοίχημα των 85 δισ. δολαρίων
Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει κάνει επανειλημμένα λόγο για εξοπλισμό αξίας 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων που εγκαταλείφθηκε. Αν και η εκτίμησή του περιλαμβάνει και λειτουργικά κόστη, όπως εκπαίδευση και μισθοδοσία, το Πεντάγωνο έχει δεχθεί έντονη κριτική από την Αμερικανική Υπηρεσία Επιθεώρησης για την Ανασυγκρότηση του Αφγανιστάν (SIGAR) για την ανικανότητά του να παρακολουθεί την τύχη του εξοπλισμού.
Ο Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία να «πάρει πίσω» τον εξοπλισμό, αλλά ο πρώην επικεφαλής της SIGAR Τζον Σόπκο απαντά πως το κόστος οποιασδήποτε επιχείρησης ανάκτησης θα ήταν υψηλότερο από την αξία των ίδιων των όπλων.
Εξοπλισμός-τρόπαιο και στρατιωτικά show ισχύος
Σε μια επίδειξη δύναμης και συμβολισμού, οι Ταλιμπάν πραγματοποιούν παρελάσεις με αμερικανικό εξοπλισμό, από Humvee μέχρι Black Hawk, σε πρώην βάσεις του ΝΑΤΟ όπως η Μπάγκραμ. Ο Ζαμπιουλάχ Μουτζαχίντ, εκπρόσωπος του καθεστώτος, δηλώνει ότι τα όπλα θα χρησιμοποιηθούν για την «άμυνα της χώρας».
Παρόλο που σημαντικός εξοπλισμός – όπως ελικόπτερα – παραμένει μη λειτουργικός λόγω έλλειψης τεχνικών γνώσεων και ανταλλακτικών, οι Ταλιμπάν φαίνεται να τον χρησιμοποιούν κυρίως για ψυχολογικές επιχειρήσεις και ενίσχυση της εικόνας τους εντός και εκτός συνόρων.
Η παγκόσμια απειλή
Η ανεξέλεγκτη διασπορά του οπλισμού αυξάνει τις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας. Καθώς ομάδες με τρομοκρατική δράση ενισχύονται με αμερικανικά όπλα, το ερώτημα παραμένει αναπάντητο: Ποιος τελικά ελέγχει τα όπλα που άφησε πίσω του ο Δυτικός κόσμος;
