Βόμβα στην πολιτική σκηνή: Παραίτηση με αιχμές κατά της κυβέρνησης

Ηχηρή παραίτηση ενώ οι ανεξάρτητες Αρχές παιρνούν δύσκολες στιγμές εν μέσω της διακυβέρνησης Μητσοτάκη.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι περισσότερα από ποτέ, αφού πρόεδροι Αρχών αναγκάζονται σε παραιτήσεις και δέχονται εντεινόμενες επιθέσεις.

Πρόσφατα, αποχώρησε από την προεδρία της Αρχής Προστασίας Δεδομένων ο Κώστας Μενουδάκος, έπειτα από μια θητεία εννέα ετών.

Επίσημα, η παραίτησή του αποδόθηκε σε «προσωπικούς λόγους», αλλά οι δηλώσεις του αποκαλύπτουν ότι υπάρχουν πιο σοβαρά ζητήματα πίσω από αυτή την απόφαση.

• Του Βασίλη Γαλούπη – εφημερίδα δημοκρατία

Προτού παραιτηθεί, είχε προηγηθεί μια σειρά από επιθετικές ενέργειες της κυβέρνησης κατά του Χρήστου Ράμμου της ΑΔΑΕ (Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών), στο πλαίσιο της υπόθεσης των υποκλοπών που αφορούν την ΕΥΠ.

Η πιεστική στάση του Μαξίμου είχε ως αποτέλεσμα την εξασθένιση του Ράμμου μέσω παρασκηνιακών παρεμβάσεων.

Οι παρεμβάσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις ενορχηστρωμένες επιθέσεις από κυβερνητικά στελέχη, υποδεικνύουν την σοβαρή καταστρατήγηση της ανεξαρτησίας των Αρχών.

Ακολούθως, ο Συνήγορος του Πολίτη βρέθηκε στο στόχαστρο της κυβέρνησης, δεχόμενος μηνύματα απαξίωσης σε διάφορες περιστάσεις.

Στην Ελλάδα, οι ανεξάρτητες Αρχές που προστατεύονται από το Σύνταγμα ανέρχονται σε μόλις πέντε. Υπάρχουν, όμως, και πολλές άλλες διοικητικές Αρχές που στην πράξη λειτουργούν ως κυβερνητικά όργανα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρόσφατο φιάσκο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, που συνδέθηκε με την τραγωδία στα Τέμπη.

Από τις πέντε αυτές Αρχές, οι τρεις (Αρχή Προστασίας Δεδομένων, ΑΔΑΕ και Συνήγορος του Πολίτη) έχουν υποστεί πιέσεις και επιθέσεις από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Οι άλλες δύο είναι το ΕΣΡ και το ΑΣΕΠ.

Ιδιαίτερη ειρωνεία αποτελεί η πρόσφατη ανακοίνωση της κυβέρνησης για την ίδρυση μιας νέας Αρχής – υποχείρου, αυτή τη φορά, σε θέματα ακρίβειας. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκει να καλύψει την αποτυχία του υπουργείου Ανάπτυξης, αφού η αγορά βιώνει τέσσερα χρόνια άγριας αισχροκέρδειας, με την Επιτροπή Ανταγωνισμού να παρακολουθεί απλώς.

Η δημιουργία αυτής της νέας Αρχής θα έχει ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση ακόμα και όσων δομών λειτουργούν με δυσκολίες, όπως ο Συνήγορος του Καταναλωτή.

Η αποχώρηση του Μενουδάκου αποτυπώνει ξεκάθαρα την κατάσταση. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, έδωσε σημαντικές εξηγήσεις σχετικά με τα κίνητρα πίσω από την απόφασή του, χωρίς να κάνει ευθείες επιθέσεις. Όμως, τα μηνύματα ήταν σαφή για όσους μπορούν να αποκωδικοποιήσουν τις υπόνοιες:

1. «Η αμφισβήτηση μεταξύ των ανεξάρτητων Αρχών και των κυβερνήσεων εκφράζεται με δηλώσεις που δίνουν την εντύπωση πιέσεων ή απειλών που υπονομεύουν το κύρος και την αξιοπιστία τους».

2. Διαβεβαίωσε ότι δεν υπήρξε πολιτική παρέμβαση κατά τη διάρκεια της θητείας του, αλλά «όπως λέει ο καθηγητής Σπύρος Βλαχόπουλος, τα κόμματα αγαπούν τις ανεξάρτητες Αρχές όταν είναι στην αντιπολίτευση και τις αμφισβητούν όταν είναι στην κυβέρνηση».

3. «Δυστυχώς, η ενίσχυση των ανεξάρτητων Αρχών στην Ελλάδα δεν αποτελεί προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις».

4. «Στην ελληνική πολιτική συνείδηση, δεν έχει εδραιωθεί η αντίληψη ότι οι ανεξάρτητες Αρχές αποτελούν αντίβαρο της εξουσίας, όπως και τα δικαστήρια».

Στην εκδήλωση για τα 7 χρόνια εφαρμογής του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR), σε παρουσία των μελών της Αρχής Γιώργου Ρουσόπουλου, Βασίλη Ζορκάδη και Ηλία Αθανασιάδη, ανέφερε ότι υπέβαλε την παραίτησή του το τρίτο δεκαήμερο του περασμένου Μαρτίου «για λόγους που δεν σχετίζονται με τη λειτουργία της Αρχής».

Δήλωσε επίσης: «Η Αρχή δεν είναι εμπόδιο για την πρόοδο, όπως αδικαιολόγητα υποστηρίζουν κάποιοι. Σε ένα κράτος δικαίου, η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πρέπει να γίνεται για συγκεκριμένο σκοπό, όπως ορίζει ο νόμος.

Αυτή η παραδοχή δεν είναι μόνο δική μας, αλλά και κοινή νομολογία σε επίπεδο ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Χρειάζονται νηφάλιες σταθμίσεις και κατάλληλες διασφαλίσεις.»

Η δυσαρέσκεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς τις πραγματικά ανεξάρτητες Αρχές είναι προφανής. Πέρα από τη δημιουργία νέων, που εξυπηρετούν συμφέροντα της κυβέρνησης και διορίζουν «ημέτερους» στα διοικητικά συμβούλια.

Η πραγματικότητα είναι ότι, από την εποχή Σημίτη, όταν οι ανεξάρτητες Αρχές εισήχθησαν στην ελληνική πολιτική και κοινωνική ζωή, είχαν δημιουργηθεί υπό αβέβαια θεμέλια κυρίως υπό πίεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά την ίδρυση αυτών των Αρχών, το νομικό πλαίσιο παραμένει χειραγωγούμενο, ενώ οι πολίτες πληρώνουν αδρά για δεκάδες άλλες Αρχές που δεν προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια.

Η περίπτωση του Κώστα Μενουδάκου καταδεικνύει αυτή την κατάσταση, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα από το 2019 και έπειτα. Τα επεισόδια με τον Ράμμο και τον Συνήγορο του Πολίτη δεν είναι τυχαία. Η ακεραιότητα του κράτους δικαίου δέχτηκε ένα επιπλέον πλήγμα, πιθανόν όχι το τελευταίο.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΕΝΟΥΔΑΚΟΣ

Πρώην πρόεδρος ΣτΕ, πρώην πρόεδρος Αρχής Προστασίας Δεδομένων

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκε το 1946 στην Αθήνα. Είναι κάτοχος πτυχίου από τη Νομική Σχολή και από τη Σχολή Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εξελέγη στο Συμβούλιο της Επικρατείας το 1972 και ανέλαβε την προεδρία του ΣτΕ το 2012.

Αποχώρησε το 2013 λόγω ηλικίας. Το 2016 ορίστηκε πρόεδρος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής και παραιτήθηκε για προσωπικούς λόγους το 2025.