English
Μπορεί η Τουρκία να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35; Ποιες είναι οι εξελίξεις σχετικά με τους S-400 – Τρεις ειδικοί απαντούν
Τα μηνύματα που φτάνουν στην Αθήνα από την Ουάσιγκτον σχετικά με την προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών τύπου F-35 από την Τουρκία είναι αντιφατικά.
Μέχρι πρόσφατα, η Ουάσιγκτον είχε υιοθετήσει μια στρατηγική που είχε ως στόχο τη διατήρηση ενός τεχνολογικού πλεονεκτήματος υπέρ της Ελλάδας, ώστε να αντισταθμιστεί το σημαντικό ποσοτικό πλεονέκτημα που διαθέτει η Τουρκία.
Όπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές της “Καθημερινής”, σε μια σειρά πρόσφατων επαφών μεταξύ Ελλήνων και Αμερικανών από την Ουάσιγκτον τέθηκε το ζήτημα της “ισομέρειας” στη μεταχείριση της Ελλάδας και της Τουρκίας.
Στο αμερικανικό Πεντάγωνο, επικρατεί η πεποίθηση ότι η πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν θα διαταράξει την ισορροπία στο Αιγαίο. Με αυτό το σκεπτικό, αφήνεται να εννοηθεί στην Αθήνα ότι όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά για το μέλλον.
Όλο το πλαίσιο για τα F-35
Σε τηλεοπτική του συνέντευξη την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι ελπίζει πως η χώρα του θα μπορέσει να επανασυνδεθεί με το πρόγραμμα μαχητικών F-35, αναφέροντας τη “διαδικασία” που βρίσκεται σε εξέλιξη για την υποστήριξη αυτής της κίνησης.
«Υπάρχουν δικαιώματα που είχαμε αποκτήσει και δικαιώματα που θα αποκτήσουμε», ανέφερε ο Φιντάν στο CNN Turk στις 9 Απριλίου, μιλώντας για την πιθανή εμπλοκή της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα.
Τα σχόλια αυτά έγιναν λιγότερο από ένα μήνα ύστερα από την τηλεφωνική επικοινωνία του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στην οποία ζήτησε από τον Τραμπ να «εξασφαλίσει την επαναφορά της Τουρκίας» στο πρόγραμμα, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.
Έχουν περάσει έξι χρόνια από την απομάκρυνση της Τουρκίας από το διεθνές πρόγραμμα F-35, εξαιτίας της αμφιλεγόμενης αγοράς ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400, αλλά οι ειδικοί επισημαίνουν ότι φαίνεται πως η Τουρκία βλέπει μια ευκαιρία για επιστροφή στο πρόγραμμα F-35.
Τρεις αναλυτές απαντούν
Σύμφωνα με τρεις αναλυτές που μίλησαν στο Breaking Defense, μια τέτοια γεωπολιτική κίνηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί – παρόλο που υπάρχουν κρίσιμα εμπόδια και οι απόψεις διαφέρουν σχετικά με την πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας.
Ο Ali Bakir, μη μόνιμος ανώτερος συνεργάτης στην Πρωτοβουλία για την Ασφάλεια στη Μέση Ανατολή του Atlantic Council, τόνισε ότι, λόγω της ισχυρής «προσωπικής σχέσης» μεταξύ των προεδρικών ηγετών Ερντογάν και Τραμπ, καθώς και της συναλλακτικής προσέγγισης του Τραμπ, οι Τούρκοι αξιωματούχοι παρακολουθούν μια ευκαιρία να εκμεταλλευτούν αυτό που μπορεί να χαρακτηριστεί σαν “στιγμή 2.0” του Τραμπ, προκειμένου να πετύχουν μια σημαντική ανακάλυψη που θα είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές.
«Εφόσον ο πρόεδρος Τραμπ είναι πρόθυμος να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Τουρκία, υπάρχουν πιθανοί δρόμοι για να ξεπεραστούν» οι κυρώσεις που περιορίζουν πολλές εισαγωγές αμυντικών προϊόντων, δήλωσε ο Μπακίρ.
«Φυσικά, ορισμένες χώρες, κυρίως το Ισραήλ, μπορεί να επιδιώξουν να διαταράξουν τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και το Κογκρέσο ενδέχεται να συνεχίσει να είναι επικριτικό προς την Άγκυρα.
Ωστόσο, αν ο Τραμπ υποστηρίξει μια συμφωνία με την Τουρκία, νομίζω ότι μπορεί να βρεθεί μια λύση».
Ο Can Kasapoglu, ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Hudson, συμφώνησε ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 είναι «πιθανώς εφικτή».
Αλλά, ίσως να είναι πιο δύσκολο από ότι ακούγεται, σύμφωνα με τον Serhat Süha Çubukçuoğlu, εμπειρογνώμονα της Trends Research & Advisory στο Άμπου Ντάμπι.
Εξέφρασε αμφιβολίες ότι η Τουρκία μπορεί να ξαναφέρει τα F-35 «σε οποιοδήποτε σημαντικό χρονικό διάστημα», υπονοώντας ότι οι κυρώσεις θα πρέπει πρώτα να αρθούν, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολη διαδικασία.
«Η άρση αυτών των κυρώσεων απαιτεί τόσο προεδρική απόφαση όσο και τροπολογία του νόμου, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει μόνο από τον πρόεδρο Τραμπ», τόνισε.
«Δεδομένης της διακομματικής συναίνεσης στο Κογκρέσο που αντιτίθεται στην απόκτηση των S-400 από την Τουρκία, η αναστολή των κυρώσεων θα αποτελούσε σοβαρή πρόκληση».
Οι ειδικοί συμφώνησαν ότι, για να μπορέσει η Τουρκία να έχει σοβαρές ελπίδες επιστροφής στο πρόγραμμα F-35, θα χρειαστεί να βρει λύσεις σε δύο διαρκή προβλήματα: την παρουσία των ρωσικών ραντάρ S-400 στην Τουρκία και τους αυστηρούς περιορισμούς που έχουν επιβληθεί βάσει του νόμου CAATSA, ο οποίος αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των εχθρών της Αμερικής μέσω κυρώσεων.
Η απόφαση της Τουρκίας το 2019 να αποκτήσει τους S-400 προκάλεσε σοκ στην Ουάσινγκτον κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής θητείας του Τραμπ, οδηγώντας την κυβέρνηση να αποκλείσει την Τουρκία από το διεθνές πρόγραμμα.
Η CAATSA περιλάμβανε μια «απαγόρευση για όλες τις αμερικανικές άδειες και εγκρίσεις εξαγωγής» που αφορούσαν την Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών της Τουρκίας, έναν κυβερνητικό φορέα που είναι υπεύθυνος για τη συντονισμένη διαχείριση των αμυντικών προμηθειών.
Ο Çubukçuoğlu δήλωσε ότι αυτή η κίνηση ήταν η «πιο πολιτικά αμφιλεγόμενη» από τις ΗΠΑ, καθώς «συνήθως απευθύνεται σε χώρες που έχουν στενές σχέσεις με τη Ρωσία ή εμπλέκονται σε επιβλαβείς δραστηριότητες».
Ο Μπακίρ τόνισε ότι η άρση των κυρώσεων CAATSA είναι ύψιστης σημασίας για την Άγκυρα – όχι μόνο για το πρόγραμμα των F-35.
«Η άρση των κυρώσεων θα επιτρέψει στις τουρκικές αμυντικές εταιρείες να αποκτήσουν διάφορα ανταλλακτικά, αμυντικό εξοπλισμό και τεχνολογία αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων», επισήμανε.
«Η Άγκυρα μπορεί επίσης να είναι ανοικτή σε συζητήσεις για την προμήθεια άλλου αμυντικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων αμυντικών συστημάτων».
ΠΗΓΗ
