English
Του Κώστα Κατίκου
Ποινές που φτάνουν μέχρι και την στέρηση 12 συντάξεων προβλέπει ο νόμος για τους συνταξιούχους που εργάζονται χωρίς να το δηλώνουν στον ΕΦΚΑ.
Αν και η κατάργηση της ποινής μείωσης της σύνταξης κατά 30% έχει λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για να δηλώνουν την απασχόλησή τους, οι έλεγχοι του ΕΦΚΑ αποκαλύπτουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι συνταξιούχοι δεν καταβάλλουν τις απαιτούμενες εισφορές ή αφήνουν απλήρωτο τον ειδικό πόρο απασχόλησης. Αυτές οι παραβάσεις συνεπάγονται ποινή παρακράτησης της σύνταξης, που μπορεί να φτάσει μέχρι και το συνολικό ποσό της μέχρι την εξόφληση της οφειλής.
Τα τελευταία δύο χρόνια, από την ψήφο του νόμου που επιτρέπει στους συνταξιούχους να εργάζονται χωρίς να τους κόβεται η σύνταξη κατά 30%, παρατηρείται μαζική επιστροφή τους στην εργασία. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ, περισσότεροι από 260.000 συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται.
Ωστόσο, ο νόμος 5078/2023, που καταργεί τη μείωση της σύνταξης κατά 30%, προβλέπει ότι αν ένας συνταξιούχος απασχολείται παράνομα (χωρίς δήλωση), επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με 12 μηνιαίες συντάξεις. Αν δηλώνει την απασχόληση αλλά δεν πληρώνει τις εισφορές, τότε γίνεται παρακράτηση των οφειλόμενων ποσών από τη σύνταξη, ακόμα και αν χρειαστεί να παρακρατηθεί ολόκληρη.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι, ανάλογα με την κατηγορία απασχόλησής τους (μισθωτοί ή ελεύθεροι επαγγελματίες), υποχρεούνται να καταβάλλουν και ειδικό πόρο υπέρ του ΕΦΚΑ. Αυτός ο ειδικός πόρος ανέρχεται σε 10% επί του μισθού για τους μισθωτούς και σε 50% της εισφοράς του κλάδου σύνταξης για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Ένας συνταξιούχος μπορεί να έχει πληρώσει τις εισφορές του αλλά να χρωστά τον ειδικό πόρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ειδικός πόρος παρακρατείται αυτόματα από τη σύνταξη. Αν υπάρχουν και οφειλόμενες εισφορές, αυτές βεβαιώνονται στο ΚΕΑΟ και παρακρατούνται από τις καταβαλλόμενες συντάξεις (κύριας και επικουρικής) μέχρι το ύψος της οφειλής.
Οι συνταξιούχοι έχουν προθεσμία δύο μηνών από τη λήψη σχετικής ειδοποίησης για να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους. Αν δεν το κάνουν, ο ΕΦΚΑ θα προχωρήσει σε “κατάσχεση” της σύνταξης για την κάλυψη της οφειλής.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος συνταξιούχος που οφείλει 1.500 ευρώ από εισφορές και ειδικό πόρο και λαμβάνει σύνταξη 900 ευρώ, θα πρέπει να τακτοποιήσει το χρέος του εντός δύο μηνών. Διαφορετικά, τα 1.500 ευρώ θα παρακρατηθούν από τη σύνταξή του για έναν μήνα και 600 ευρώ από τον επόμενο μήνα.
Εάν υπάρξει παράλειψη δήλωσης της απασχόλησης, και ο συνταξιούχος εντοπιστεί να εργάζεται αδήλωτος, θα υποχρεωθεί να επιστρέψει τις συντάξεις των τελευταίων 12 μηνών στον ΕΦΚΑ.
Επιπλέον, η σύνταξή τους αναστέλλεται αν αναλάβουν εργασία στο Δημόσιο πριν συμπληρώσουν το 62ο έτος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μέχρι να φτάσουν το 62, αναστέλλεται η καταβολή της σύνταξής τους και του ειδικού πόρου υπέρ του ΕΦΚΑ, ενώ συνεχίζουν να πληρώνουν εισφορές λόγω της απασχόλησής τους. Μόλις συμπληρώσουν το 62ο έτος, επαναχορηγείται η σύνταξή τους και αρχίζουν να καταβάλλουν και τον ειδικό πόρο.
Τέλος, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι έχουν δικαίωμα προσαύξησης στη σύνταξή τους μόλις δηλώσουν τη λήξη της απασχόλησής τους, η οποία υπολογίζεται με βάση τα έτη και τις εισφορές που έχουν καταβάλει.
