English
Ο πόλεμος στην Ουκρανία διχάζει την κοινωνία, ιδιαίτερα όσους αναζητούν βαθύτερες εξηγήσεις πέρα από τις προφανείς. Σε μια πρόσφατη συζήτηση στο Βερολίνο, ο ιστορικός Έγκον Φλάιγκ και ο εκδότης της ελβετικής εφημερίδας Weltwoche, Ρότζερ Κέπελ, εξετάζουν τα αίτια και τις πιθανές λύσεις, θέτοντας ερωτήματα για την ουδετερότητα της Ουκρανίας και τον ρόλο ευρωπαϊκών στρατευμάτων.
Η ατμόσφαιρα της συζήτησης
Περισσότεροι από 50 ακροατές συγκεντρώθηκαν σε ένα κεντρικό μαγαζί του Βερολίνου, καλεσμένοι από τον συνταγματολόγο Ούλριχ Φοσγκεράου. Ανάμεσά τους, σημαντικές προσωπικότητες όπως ο πρώην υπουργός Άμυνας Ρούπερτ Σολτς, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά στην επανένωση της Γερμανίας, ο συγγραφέας Φρίντριχ Ντίκμαν και ο δημοσιογράφος Μίχαελ Κλονόφσκι. Οι συζητήσεις αυτές έχουν γίνει θεσμός, προσφέροντας χώρο για ανοιχτό διάλογο σε θέματα που συχνά αποφεύγονται.
Αρχικές θέσεις και διαφωνίες
Ο συντονιστής Ντίτερ Στάιν, αρχισυντάκτης της Junge Freiheit, ξεκινά με γρήγορες ερωτήσεις που απαιτούν απαντήσεις «ναι» ή «όχι». Οι δύο ομιλητές συμφωνούν σε πολλά, μέχρι την ερώτηση: «Είναι η Ουκρανία ανεξάρτητο έθνος;» Ο Κέπελ διστάζει και απαντά ότι αυτό πρέπει να το κρίνουν οι ίδιοι οι Ουκρανοί. Ο Φλάιγκ, αντίθετα, πιστεύει ότι η Ουκρανία θα το αποδείξει μέσα από τον πόλεμο.
Διαφωνούν και για την αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων για ειρήνη. Ο Φλάιγκ την υποστηρίζει, ενώ ο Κέπελ όχι. Οι βασικές τους απόψεις γίνονται σαφείς από την αρχή.
Η κριτική του Φλάιγκ στη ρωσική παράδοση
Στην εισήγησή του, ο Φλάιγκ τονίζει ότι η Ρωσία ποτέ δεν υπήρξε εθνικό κράτος. Από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, στηρίζεται σε αυτοκρατορική παράδοση. Ο Πούτιν και η ελίτ του ακολουθούν αυτή την προσέγγιση, χωρίς να κατανοούν την έννοια του εθνικού κράτους.
Ο Κέπελ συμφωνεί ότι αυτοκρατορικές δυνάμεις όπως η Ρωσία είναι ικανές για τα πάντα. Ακόμα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, τού φαίνεται υπερβολικά αυταρχική.
Η άποψη του Κέπελ για τις μεγάλες δυνάμεις
Για τον Κέπελ, η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς ήταν η βασική αφορμή του πολέμου. Η Ρωσία είναι επιθετική, αλλά και το ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ φέρουν ευθύνη. Ο πόλεμος στην ανατολική Ουκρανία ξεκίνησε από το 2014, κάνοντας και την Ουκρανία επιθετική.
Συγκρίνει την αντίδραση της Ρωσίας με την κρίση των πυραύλων στην Κούβα. Οι ΗΠΑ δεν δέχτηκαν σοβιετικούς πυραύλους κοντά τους, όπως η Ρωσία δεν ανέχεται το ΝΑΤΟ στα σύνορά της. Πρόκειται για πολιτική μεγάλων δυνάμεων που σκέφτονται σε ζώνες επιρροής.
Λάθη και από την πλευρά της Ουκρανίας
Ο Φλάιγκ συμφωνεί σε ορισμένα σημεία, αλλά βλέπει το αρχικό λάθος στον πόλεμο του Κοσόβου, όπου αλλάχθηκαν σύνορα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ουκρανία έκανε σοβαρά λάθη πριν την εισβολή του 2022, ιδιαίτερα σε γλωσσικά και εκκλησιαστικά ζητήματα που εντείνουν εσωτερικές διενέξεις.
Εναλλακτικές στην επέκταση του ΝΑΤΟ
Ο Κέπελ ρωτά ποια θα ήταν η εναλλακτική στην επέκταση του ΝΑΤΟ. Για τη Ρωσία, ήταν υπέρβαση κόκκινης γραμμής. Χώρες όπως η Πολωνία και οι Βαλτικές είχαν δικαίωμα να φύγουν από τη ρωσική σφαίρα, αλλά για την Ουκρανία ισχύει διαφορετικά.
Προτείνει λύση με σεβασμό στα ρωσικά συμφέροντα: ουδετερότητα της Ουκρανίας, χωρίς ΝΑΤΟ και ξένα στρατεύματα. Οι κατεχόμενες περιοχές πιθανώς δεν θα επιστραφούν, καθώς η Ρωσία κερδίζει στρατιωτικά. Η εναλλακτική είναι κίνδυνος κλιμάκωσης με πυρηνική δύναμη.
Οι κίνδυνοι των ρωσικών συμφερόντων
Ο Φλάιγκ προειδοποιεί ότι τα συμφέροντα ασφαλείας μιας ηγεμονικής δύναμης αλλάζουν ανάλογα με τη δύναμή της. Δεν μπορούν να είναι το μόνο κριτήριο για λύση. Κατηγορεί την πολιτική ελίτ για ανικανότητα και απομάκρυνση από την πραγματικότητα, εμποδίζοντας συμφωνίες στην ΕΕ.
Εμπόδια για την ειρήνη
Η ΕΕ είναι ανίκανη πολιτικά, ένα συνονθύλευμα χωρών χωρίς κοινά συμφέροντα ή αξίες. Το ΝΑΤΟ είναι ο κύριος παίκτης στις διαπραγματεύσεις.
Ο Κέπελ προτείνει ουδετερότητα όπως στην Ελβετία, αλλά αναγνωρίζει ότι δεν ταιριάζει σε όλους. Παραμένει αισιόδοξος, βλέποντας στις πρόσφατες ευρωπαϊκές εκλογές σημάδια αλλαγής, όπου λιγότερο ικανοί πολιτικοί εκτοπίζονται. Η λογική μπορεί να επικρατήσει τελικά.
