English
Ο Ντόναλντ Τραμπ ενισχύει τις προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη, στέλνοντας ισχυρές ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή και απαιτώντας συγκεκριμένες υποχωρήσεις από το ιρανικό καθεστώς, σύμφωνα με αμερικανούς και ευρωπαίους διπλωμάτες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ κλιμακώνει την πίεση στο Ιράν, υποδεικνύοντας ότι χωρίς άμεση συμφωνία σε βασικά ζητήματα, μπορεί να προχωρήσει σε γρήγορη στρατιωτική δράση. Η κινητοποίηση περιλαμβάνει το αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln μαζί με άλλα πλοία και αεροσκάφη, τα οποία έχουν πάρει θέσεις κοντά στη χώρα.
Παρομοιάζει αυτή την ανάπτυξη με την περυσινή κατάσταση στη Βενεζουέλα, όπου ακολούθησε η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του σε νυχτερινή επιχείρηση.
Οι βασικές απαιτήσεις από την Ουάσινγκτον
Χωρίς να δίνει πολλές λεπτομέρειες δημόσια, ο Τραμπ αναφέρει μόνο την αποστολή μιας μεγάλης ναυτικής δύναμης και την ανάγκη για συμφωνία. Ωστόσο, από διπλωματικές πηγές μαθαίνουμε ότι έχουν τεθεί τρεις κύριες προϋποθέσεις προς τους Ιρανούς.
Πρώτον, να σταματήσει οριστικά οποιαδήποτε δραστηριότητα εμπλουτισμού ουρανίου. Δεύτερον, να μπουν περιορισμοί στο εύρος και τον αριθμό των βαλλιστικών πυραύλων. Τρίτον, να τερματιστεί η στήριξη σε οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι στην Υεμένη.
Εντυπωσιακό είναι πως σε αυτές τις απαιτήσεις λείπει οποιαδήποτε αναφορά στην ασφάλεια των διαδηλωτών που βγήκαν στους δρόμους τον Δεκέμβριο, προκαλώντας μεγάλη αναταραχή. Παρόλο που ο Τραμπ είχε υποσχεθεί στήριξη νωρίτερα, τώρα σπάνια τους μνημονεύει.
Το Ιράν μιλά για 3.117 νεκρούς από τις διαδηλώσεις, αλλά οργανώσεις δικαιωμάτων εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός φτάνει από 3.400 μέχρι 6.200, και μπορεί να αυξηθεί όταν αποκατασταθεί πλήρως η πρόσβαση στο ίντερνετ.
Η στρατηγική πίσω από τις κινήσεις
Ενθαρρυμένος από τα αποτελέσματα στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ φαίνεται να χρησιμοποιεί παρόμοια τακτική για να πιέσει την ηγεσία του Ιράν και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, σύμφωνα με ειδικούς.
Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, φάνηκε κοντά σε επίθεση, την οποία ανέβαλε μόνο μετά από εγγυήσεις ότι δεν θα εκτελεστούν 800 διαδηλωτές. Οι Ιρανοί αρνήθηκαν αυτόν τον αριθμό, λέγοντας πως οι συλληφθέντες δεν έχουν καν δικαστεί.
Εκείνη η στιγμή αποκάλυψε αδυναμίες στο ιρανικό σύστημα. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί χρειάστηκε άδεια για να επικοινωνήσει με τον αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τελικά δέσμευση πέρασε μέσω τρίτων, αφού απαγορεύονται άμεσες επαφές με τις ΗΠΑ.
Παρατηρητές σημειώνουν πως η εξουσία του Αραγκτσί φαίνεται περιορισμένη, ενώ οι αποφάσεις για εξωτερική πολιτική λαμβάνονται κυρίως από τον 86χρονο ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, μέσα σε εσωτερικές διενέξεις μεταξύ θεσμών.
Οι θέσεις της Τεχεράνης και οι κίνδυνοι
Σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους, ο Αραγκτσί τόνισε ότι το Ιράν δεν ζήτησε συνάντηση με τις ΗΠΑ και δεν έχει αποφασίσει για διαπραγματεύσεις, παρόλο που χώρες μεσολαβούν. Υπογράμμισε πως η διπλωματία δεν λειτουργεί κάτω από στρατιωτικές απειλές και μη ρεαλιστικές απαιτήσεις.
Προειδοποίησε ότι ένας πόλεμος θα προκαλούσε χάος σε όλη την περιοχή, με τις χώρες της Μέσης Ανατολής να αντιτίθενται. Πρόσφατα έγραψε πως μια σύγκρουση θα ήταν άγρια και μακρά, πέρα από όσα φαντάζονται ορισμένοι.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξήγησε σε νομοθέτες ότι η ενίσχυση δυνάμεων είναι κυρίως αμυντική, λόγω απειλών από ιρανικά drones και πυραύλους. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι μπορεί να γίνει και προληπτική δράση, ελπίζοντας να μην φτάσει εκεί.
Οι συζητήσεις δεν προχωρούν, χωρίς σημάδια υποχώρησης από το Ιράν. Κάθε απαίτηση θα αποδυνάμωνε περαιτέρω τη χώρα μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο, που κατέληξε σε αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Νατάνζ, Φόρντο και Ισφαχάν.
Αυτές οι τοποθεσίες ήταν κομβικές για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εδώ και δεκαετίες. Παρόλο που ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι εξαλείφθηκε, η στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ μιλά για σημαντική υποβάθμιση.
Πιθανές εξελίξεις στην Τεχεράνη
Η εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου θα ήταν δύσκολο να ελεγχθεί, καθώς οι κύριες εγκαταστάσεις υπέστησαν σοβαρές ζημιές και δύσκολα θα ξαναλειτουργήσουν σύντομα. Η Τεχεράνη δείχνει απροθυμία να δεχτεί τέτοιους όρους, κρατώντας σκληρή στάση εν μέσω εσωτερικών πιέσεων.
