English
Αν κάποιος προσγειωνόταν σήμερα στη Γη και παρατηρούσε τα χρηματιστήρια, θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι είτε έχουν ανακαλύψει το μυστικό της ευτυχίας είτε έχουν αποκοπεί πλήρως από την πραγματικότητα. Ζούμε σε μια παράδοξη εποχή: ο κόσμος αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, από τη Βενεζουέλα μέχρι την Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, ενώ οι δείκτες στη Wall Street και σε άλλες μεγάλες αγορές δείχνουν να συμμετέχουν σε ένα ατελείωτο πάρτι. Ωστόσο, όσοι έχουν εμπειρία στην αγορά γνωρίζουν ότι όταν αυτή αγνοεί τις πραγματικές συνθήκες, συνήθως προετοιμάζει τον λογαριασμό – και αυτός ο λογαριασμός δεν θα πληρωθεί από το “έξυπνο χρήμα”, που έχει ήδη μεταφέρει τα “κουβαδάκια” του σε πιο ασφαλείς παραλίες.
Το κυρίαρχο αφήγημα που τροφοδοτεί αυτή την “παράλογη ευφορία” είναι η ελπίδα ότι η Fed θα μας σώσει ξανά. Ωστόσο, με τον Kevin Warsh στο τιμόνι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, η κατάσταση είναι πιο ξεκάθαρη από ποτέ: το χρήμα, παρόλο που θα φτηνύνει, θα γίνει ταυτόχρονα πολύ πιο δυσεύρετο. Αυτό θα συμβεί μέσω ενός τεχνοκρατικού “μαγικού κόλπου” που διαχωρίζει την τιμή του χρήματος από την ποσότητά του.
Ο Warsh, προκειμένου να ικανοποιήσει τις πολιτικές απαιτήσεις του Λευκού Οίκου για ανάπτυξη, πιθανότατα θα μειώσει τα ονομαστικά επιτόκια. Έτσι, στα χαρτιά, το χρήμα θα φαίνεται “φθηνό”. Παρ’ όλα αυτά, ως σφοδρός εχθρός του πληθωρισμού, θα κρατήσει κλειστή την κάνουλα της ρευστότητας, εφαρμόζοντας πολιτική “Quantitative Tightening”.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Το Αμερικανικό Δημόσιο θα εκδίδει τεράστια ποσά σε ομόλογα για να καλύψει τα ελλείμματα του Τραμπ, λειτουργώντας σαν μια γιγαντιαία ηλεκτρική σκούπα που απορροφά όλο το διαθέσιμο φθηνό μετρητό από το σύστημα. Εάν η Fed του Warsh αρνηθεί να “τυπώσει” νέο χρήμα για να αγοράσει αυτά τα ομόλογα, η αγορά θα στεγνώσει.
Αποτέλεσμα αυτού θα είναι η αντίφαση: χαμηλά επιτόκια στις οθόνες, αλλά άδεια συρτάρια στα γκισέ. Οι τράπεζες, έχοντας δεσμεύσει τη ρευστότητά τους σε κρατικά ομόλογα, δεν θα έχουν τίποτα να προσφέρουν στην πραγματική οικονομία. Οι επιχειρήσεις-ζόμπι θα βλέπουν το χαμηλό επιτόκιο ως μια ψευδαίσθηση, αλλά όταν θα φτάνουν στην τράπεζα για αναχρηματοδότηση, θα βρίσκουν την πόρτα κλειστή.
Σε αυτή την εξίσωση μπαίνει ο μεγάλος πρωταγωνιστής της εποχής: η Τεχνητή Νοημοσύνη. Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι η τεχνολογία αυτή έχει τη δυνατότητα να φέρει επανάσταση, όπως το Internet και άλλες τεχνολογίες στο παρελθόν. Ωστόσο, η θετική προοπτική για το μέλλον της δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τα σημάδια που προδίδουν τα χρηματιστηριακά ταμπλό.
Το πρόβλημα δεν είναι αν το AI λειτουργεί – λειτουργεί καλά. Αν τα ζητήματα υποδομών και χρηματοδότησης επιλυθούν, η πρόοδος θα είναι εντυπωσιακή. Ωστόσο, η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει ότι η Nvidia και η Microsoft θα αποκομίσουν τρισεκατομμύρια άμεσα. Οι μετοχές είναι “τιμολογημένες για τελειότητα”. Αν η Microsoft ανακοινώσει καθυστερήσεις, η μετοχή της θα καταρρεύσει, όχι επειδή το AI είναι άχρηστο, αλλά επειδή οι τιμές έχουν προεξοφλήσει κέρδη που ανήκουν στο… 2100.
Βρισκόμαστε σε αυτό που οι παλιοί χρηματοδότες ονομάζουν “capex black hole”. Οι εταιρείες επενδύουν δισεκατομμύρια για να χτίσουν data centers, ελπίζοντας ότι τα έσοδα θα έρθουν κάποτε. Υπάρχει ένα τεράστιο κενό (ROI gap) ανάμεσα στα έξοδα και τα μελλοντικά έσοδα. Επιπλέον, η Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτεί ενέργεια που τα υπάρχοντα δίκτυα δεν μπορούν να παρέχουν. Χρειάζονται υποδομές που απαιτούν χρόνο για να κατασκευαστούν, και οι πρώτες ύλες δεν είναι πάντα διαθέσιμες.
Εν τω μεταξύ, ο χρυσός έχει βιώσει μεγάλες διακυμάνσεις. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται σε γεωπολιτικές εντάσεις, αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για τεχνικό φαινόμενο. Η εκτίναξη στα $5.600 ήταν αποτέλεσμα ενός κλασικού short squeeze, με μεγάλους παίκτες να πανικοβάλλονται και να αγοράζουν όταν η τιμή ξεπέρασε το ψυχολογικό όριο των $5.000/ουγκιά.
Στην Ελλάδα, η Λεωφόρος Αθηνών αγναντεύει από τα ψηλά των 2.400 μονάδων, με την αίσθηση ότι είμαστε το “καλό σπίτι σε μια κακή γειτονιά”. Ωστόσο, αν το κλίμα “risk-off” ενταθεί, οι fund managers δεν θα αναλύσουν τα θεμελιώδη της ελληνικής οικονομίας, αλλά θα πατήσουν το κουμπί “sell peripherals”.
Το ερώτημα είναι τι κάνουμε; Η απάντηση είναι απλή: σε ένα τέτοιο περιβάλλον, χρειάζεται ψυχραιμία, γνώση και ρευστότητα. Αυτά είναι τα απόλυτα όπλα, και η ώρα δεν είναι για ηρωισμούς. Είναι ώρα για άμυνα. Το “smart money” περιμένει να αγοράσει πραγματικές αξίες όταν οι φούσκες σκάσουν και οι επενδυτές πανικοβληθούν.
Όπως έχει πει ο μεγάλος μάντης της Όμαχα: “όταν υποχωρεί το κύμα, τότε βλέπεις ποιος κολυμπούσε χωρίς μαγιό”. Φοβάμαι ότι αυτή τη φορά οι γυμνοί θα είναι πολύ περισσότεροι από όσους φανταζόμαστε! Εσείς φοράτε μαγιό; Ή, τουλάχιστον, σκέφτεστε να βάλετε πριν είναι αργά;
Πέτρος Λάζος
petros.lazos@capital.gr
