English
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει αναζωπυρώσει τους φόβους στην Ευρώπη σχετικά με μια μακροχρόνια ψηφιακή ευπάθεια: η Ουάσινγκτον ασκεί δυσανάλογο έλεγχο στην υποδομή που τροφοδοτεί το ευρωπαϊκό διαδίκτυο, αναφέρει το POLITICO.
Το ίδιο δημοσίευμα βέβαια, δεν αναφέρει το παραμικρό ως προς τις απειλές που διαρκώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξαπολύει εναντίον των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών, απαιτώντας από αυτούς να λογοκρίνουν τους χρήστες των υπηρεσιών τους με βάση την DSA. Δύσκολο να περιμένει κανείς ειλικρινείς τοποθετήσεις και ρεπορτάζ από ένα μέσο που θεωρεί τον Ντόναλντ Τραμπ το απόλυτο κακό και που πρόσφατα φάνηκε ότι εισπράττει τεράστια κονδύλια μέσω του USAID από τις τσέπες των Αμερικανών φορολογουμένων.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται, η προηγούμενη προσέγγιση του Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις — πιο συγκεκριμένα οι επιθετικές εμπορικές πολιτικές του — έχει αναδείξει τους κινδύνους που προκύπτουν από την βαθιά εξάρτηση της Ευρώπης από μερικές κυρίαρχες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες. Στο επίκεντρο αυτής της ανησυχίας βρίσκεται η συντριπτική εξάρτηση της Ευρώπης από παρόχους υπηρεσιών cloud που έχουν έδρα τις Η.Π.Α.
Η υπολογιστική cloud αποτελεί τη βάση σχεδόν όλων των σύγχρονων ψηφιακών υπηρεσιών, από την καθημερινή επικοινωνία και την κατανάλωση μέσων έως τα ζωτικής σημασίας βιομηχανικά συστήματα και τις κυβερνητικές λειτουργίες. Παρ’ όλα αυτά, τρεις αμερικανικές εταιρείες — οι Amazon, Microsoft και Google — ελέγχουν περισσότερο από τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς. Αυτό θέτει μεγάλες εκτάσεις των δεδομένων και της ψηφιακής υποδομής της Ευρώπης υπό τον έλεγχο εταιρειών που υπόκεινται στους αμερικανικούς νόμους και είναι ολοένα και πιο ευαίσθητες σε πολιτική πίεση από την Ουάσινγκτον.
Αυτή η δυναμική εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την επιτήρηση και τη πολιτική επιρροή. Οι επικριτές προειδοποιούν εδώ και καιρό ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητα ευρωπαϊκά δεδομένα που αποθηκεύονται σε αμερικανικούς διακομιστές λόγω των εσωτερικών νομικών διατάξεων των Η.Π.Α. Τώρα, σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από ταχύτατα μεταβαλλόμενες πολιτικές και τολμηρές εκτελεστικές ενέργειες, αυτός ο κίνδυνος φαίνεται πιο πραγματικός από ποτέ.
«Ο Τραμπ πραγματικά μισεί την Ευρώπη. Θεωρεί ότι ο όλος σκοπός της Ε.Ε. είναι να ‘μαγαρίζει’ την Αμερική», είπε ο Ζακ Μάιερς, διευθυντής έρευνας στο think tank CERRE στις Βρυξέλλες. «Η ιδέα ότι μπορεί να δώσει εντολή για ένα διακόπτη ή να κάνει κάτι άλλο που θα ζημιώσει σοβαρά τα οικονομικά συμφέροντα δεν είναι τόσο απίθανη όσο μπορεί να φαινόταν πριν από έξι μήνες».
Ο Αλεξάντερ Βιντμπίχλερ, Διευθύνων Σύμβουλος της αυστριακής εταιρείας cloud Anexia, υποστηρίζει αυτούς τους προβληματισμούς, εκφράζοντας τη λύπη του που οι Ευρωπαίοι τεχνολογικοί ηγέτες είχαν μείνει εκτός της πολιτικής για πολύ καιρό. «Δεν ξέρω. Αλλά ποτέ δεν περίμενα ότι οι Η.Π.Α. θα απειλούσαν να πάρουν τη Γροιλανδία», είπε. «Είναι πιο τρελό από το να κλείσει το cloud».
Οι ανησυχίες κλιμακώθηκαν μετά την επανεισδοχή του Τραμπ στην εξουσία, προειδοποιώντας πολλούς Ευρωπαίους ότι οι ψηφιακές υπηρεσίες θα μπορούσαν να γίνουν όπλο.
«Δεν είναι πια λογικό να υποθέσουμε ότι μπορούμε να βασιστούμε πλήρως στον Αμερικανό εταίρο μας. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να χρησιμοποιηθούν όλα μας τα δεδομένα από την αμερικανική διοίκηση ή η υποδομή να γίνει απρόσιτη από άλλες χώρες», δήλωσε ο Ματίας Έκε, Γερμανός σοσιαλδημοκράτης βουλευτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Ο κίνδυνος διακοπής είναι το νέο παράδειγμα», πρόσθεσε ο Βενιαμίν Ρεβκολέβσκι, επικεφαλής του γαλλικού παρόχου cloud υπηρεσιών OVHcloud. «Το cloud είναι όπως μια βρύση νερού. Τι θα γίνει αν κάποια στιγμή κλείσει η βρύση;»
Το θεωρητικό σενάριο μίας διακοπής υπηρεσίας — όπου η αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να επιβάλλει στις εταιρείες cloud να αναστείλουν τις λειτουργίες τους στην Ευρώπη — δεν απορρίπτεται πια έτσι απλώς. Τα συστήματα cloud λειτουργούν προσφέροντας απομακρυσμένη πρόσβαση σε ισχυρούς υπολογιστικούς και αποθηκευτικούς πόρους μέσω παγκόσμιων δικτύων κέντρων δεδομένων. Η διακοπή αυτής της πρόσβασης θα είχε ευρείες επιπτώσεις.
Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη ανησυχία, η Microsoft πρόσφατα δεσμεύθηκε να περιλάβει συμβατικές εγγυήσεις με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, δηλώνοντας ότι θα προσβάλει οποιαδήποτε αμερικανική οδηγία που θα μπορούσε να επιβραδύνει τη λειτουργία. Ο πρόεδρος Μπραντ Σμιθ περιέγραψε μια τέτοια εντολή ως «εξαιρετικά απίθανη» αλλά παραδέχθηκε ότι ήταν «μια πραγματική ανησυχία για τους ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη».
Η Amazon επίσης εισήγαγε νέους μηχανισμούς διακυβέρνησης στην ευρωπαϊκή της προσφορά «κυρίαρχου cloud» για να διασφαλίσει ανθεκτικότητα. Η εταιρεία υποτίθεται ότι προειδοποίησε τους υπαλλήλους σχετικά με το πώς να χειρίζονται ερωτήσεις για πιθανές κυρώσεις, δηλώνοντας ότι «στην θεωρητική περίπτωση που τέτοιες κυρώσεις ποτέ συμβούν, [η μονάδα cloud της Amazon] θα κάνει ό,τι είναι πρακτικά δυνατό για να διατηρήσει τη συνέχεια της υπηρεσίας».
Ωστόσο, πολλοί είναι επιφυλακτικοί για το αν οι εταιρείες μόνες τους μπορούν να αντισταθούν σε πολιτική πίεση.
«Εάν αυτή η πολιτική διάσταση γίνει εχθρική, πόσο αξιόπιστο είναι ότι οι εταιρείες με τις καλύτερες προθέσεις μπορούν να αμφισβητήσουν τον πρόεδρό τους;» ρώτησε η Κριστίνα Καφάρρα, οικονομολόγος τεχνολογίας και ανταγωνισμού στο University College London.
Αυτές οι αμφιβολίες εντάθηκαν μετά από κυρώσεις των Η.Π.Α. που οδήγησαν στην απενεργοποίηση των email λογαριασμών που φιλοξενούνται από τη Microsoft και ανήκουν στον Καρίμ Χαν, επικεφαλής εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, μετά την έκδοση ενταλμάτων σύλληψης κατά Ισραηλινών αξιωματούχων. Η Microsoft δεν επιβεβαίωσε τον ρόλο της στην απενεργοποίηση των email, μόνο δήλωσε: «Σε κανένα σημείο η Microsoft δεν σταμάτησε ή ανέστειλε τις υπηρεσίες της προς το ΔΠΔ».
«Φυσικά, οι αμερικανικές εταιρείες πρέπει να συμμορφώνονται με τον αμερικανικό νόμο», σημείωσε η Άουρα Σάλλα, μέλος της Ευρωβουλής από τη Φινλανδία και πρώην λομπίστρια της Meta. «Για τους Ευρωπαίους, αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε την αξιοπιστία και την ασφάλεια των λειτουργικών συστημάτων των αμερικανικών εταιρειών».
Αυτές οι εξελίξεις έχουν πυροδοτήσει εκκλήσεις προς την Ευρώπη να αναλάβει τον έλεγχο της ψηφιακής της μοίρας.
«Μπορείτε να νιώσετε ότι είστε μία εκτελεστική εντολή μακριά από το να χάσετε πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές», δήλωσε η Φραντσέσκα Μπρία, καθηγήτρια καινοτομίας στο University College London.
Έχει γίνει σαφές ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να εξαρτάται από καμία εξωτερική δύναμη που έχει τη δυνατότητα να κλείσει τη βρύση.
Ωστόσο, η μείωση της εξάρτησης δεν θα είναι γρήγορη ή φθηνή.
«Αν κοιτάξετε το σύννεφο, αν κοιτάξετε την τεχνητή νοημοσύνη, τα κέντρα δεδομένων, δυστυχώς, απλά δεν υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές επιλογές όπως αυτές που προσφέρει η αμερικανική ψηφιακή βιομηχανία», είπε ο Γιεργκ Κουκίες, πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, προειδοποιώντας για γρήγορες εμπορικές αντιδράσεις.
Μια φιλόδοξη λύση που κερδίζει έδαφος είναι η πρωτοβουλία «EuroStack». Αναπτυγμένη από τεχνολογικούς ειδικούς και υποστηριζόμενη από ηγέτες της βιομηχανίας, προτείνει μια επένδυση 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για την κατασκευή πλήρως κυρίαρχης ευρωπαϊκής τεχνολογικής υποδομής, από το υλικό έως το λογισμικό. Οι τρεις κατευθυντήριες αρχές του είναι: «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», «Πουλήστε Ευρωπαϊκά» και «Χρηματοδοτήστε Ευρωπαϊκά». Το σχέδιο προτείνει την επιφύλαξη δημόσιων συμβάσεων για εταιρείες της Ε.Ε., την καθορισμένη προμήθεια ποσοστώσεων και τη δημιουργία ενός ταμείου EuroStack.
Οι συντελεστές του σχεδίου ισχυρίζονται:
Δεν υπάρχει τίποτα εξαιρετικό σε αυτή την προσέγγιση: αυτά τα εργαλεία βιομηχανικής πολιτικής έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως σε άλλες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α., εδώ και δεκαετίες — καθώς οι μεγάλες δημόσιες συμβάσεις τροφοδότησαν την ανάπτυξη των σημερινών κολοσσών της τεχνολογίας.
Ωστόσο, δεν πείθονται όλοι για την βιωσιμότητα της. «Ζητούν πολλά χρήματα για αυτό το έργο. Εκατοντάδες δισεκατομμύρια. Η ιδέα ότι θα εμφανιστεί μαγικά είναι αρκετά φανταστική», είπε ο Μάιερς.
Εν τω μεταξύ, επικριτές όπως το Chamber of Progress με έδρα τις Η.Π.Α. προειδοποιούν ότι η πλήρης υλοποίηση θα μπορούσε να κοστίσει πάνω από 5 τρισεκατομμύρια ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, η υποστήριξη εντός της Ε.Ε. μεγαλώνει, με αρκετές χώρες και μέλη του Κοινοβουλίου να υιοθετούν την πρωτοβουλία — αναφέροντάς την ακόμη και στην τελευταία συμφωνία συνασπισμού της Γερμανίας.
Η ηγεσία της Ε.Ε. φαίνεται να αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης. «Κανένα κράτος ή περιοχή δεν μπορεί να ηγηθεί της τεχνολογικής επανάστασης μόνη της», δήλωσε η Χένα Βιρκκούνεν, επικεφαλής της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ε.Ε., αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα την απειλή της τεχνολογίας ως γεωπολιτικού όπλου.
