Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε προορισμό για συνταξιούχους με εξαιρετικά πλεονεκτήματα

Έκρηξη συνταξιοδοτήσεων και οι προκλήσεις του ασφαλιστικού συστήματος

Αναμένονται σημαντικές αυξήσεις στις συνταξιοδοτήσεις τα επόμενα χρόνια, καθώς οι ασφαλισμένοι που γεννήθηκαν μετά το 1960 αποχωρούν από την αγορά εργασίας. Οι μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπουν ότι οι συνταξιούχοι θα φτάσουν τα 2,8 εκατ. μέχρι το 2040 και τα 3 εκατ. μέχρι το 2050.

Με την αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων, παρατηρείται ταυτόχρονα μείωση των απασχολούμενων, λόγω της δημογραφικής κρίσης που επιδεινώνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι γεννήσεις στην Ελλάδα υποχώρησαν για πρώτη φορά κάτω από τις 70.000 το 2024, φτάνοντας τις 68.467, συγκριτικά με 71.465 το 2023.

Η γενιά των baby boomers και οι συνέπειες στην ασφάλιση

Η λεγόμενη γενιά των baby boomers, που προήλθε από την έκρηξη γεννήσεων της δεκαετίας του ’60, είναι πλέον η πλειοψηφία των συνταξιούχων, και η ραγδαία αύξησή τους αναμένεται να δοκιμάσει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.

Από το 2013, οι συνταξιοδοτήσεις έχουν υπερβεί τα όρια αντοχής του ασφαλιστικού συστήματος, κυμαινόμενες από 170.000 έως 212.000 ετησίως, ενώ η γραμμή ισορροπίας για τη βιωσιμότητά του είναι 80.000 με 90.000 νέες απονομές ετησίως.

Αιτήσεις συνταξιοδότησης και οι προκλήσεις τους

Οι συνταξιοδοτήσεις που σχετίζονται με τον θάνατο δεν πρέπει να περιλαμβάνονται στα ρεκόρ των νέων απονομών, καθώς πρόκειται για μεταβιβάσεις ήδη καταβαλλόμενων συντάξεων. Ακόμη και χωρίς αυτές, οι αιτήσεις για νέες συντάξεις παραμένουν υψηλές και υπερβαίνουν τα όρια αντοχής του συστήματος.

Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, οι αιτήσεις για νέες απονομές και μεταβιβάσεις σύνταξης στον ΕΦΚΑ έχουν ξεπεράσει τις 190.000, με την εκτίμηση ότι θα φτάσουν πάνω από 200.000 μέχρι το τέλος του έτους, καθώς οι μήνες Νοέμβριος και Δεκέμβριος συγκεντρώνουν πολλές αιτήσεις.

Η “τέλεια καταιγίδα”

Η κατάσταση του ασφαλιστικού συστήματος χαρακτηρίζεται από “τέλεια καταιγίδα”, με την αύξηση των συνταξιοδοτήσεων και την όξυνση του δημογραφικού προβλήματος. Το ερώτημα παραμένει: πώς θα διασφαλιστεί η επάρκεια των συντάξεων για τους σημερινούς και μελλοντικούς συνταξιούχους;

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες από Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ΟΟΣΑ:

1. Οι συνταξιούχοι θα παραμείνουν στα 2,5 εκατ. μέχρι το 2030, αλλά θα αυξηθούν στα 2,7 με 2,8 εκατ. μέχρι το 2040 και 2,9 με 3 εκατ. μέχρι το 2050. Οι ασφαλισμένοι, που το 2022 ήταν 4,1 εκατ., αναμένεται να μειωθούν στα 3,3 εκατ. μέχρι το 2050, με την αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους να υποχωρεί από 1,65 προς 1 σήμερα σε 1,23 προς 1 μέχρι το 2050.

2. Ο πληθυσμός άνω των 65 ετών θα αυξηθεί από 39% το 2022 σε 60,6% μέχρι το 2040 και 74,4% μέχρι το 2050.

3. Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν από 12,7% του ΑΕΠ σε 14,0% του ΑΕΠ μέχρι το 2050, κυρίως λόγω του αυξανόμενου αριθμού συνταξιούχων.

Ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να μειωθεί από 10,438 εκατομμύρια το 2022 σε 7,777 εκατομμύρια το 2070.

Αλλαγές στα όρια ηλικίας

Ως μέτρο για την αναχαίτιση των αυξημένων συνταξιοδοτήσεων, έχει ψηφιστεί η σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής. Η εφαρμογή αυτής της σύνδεσης θα εξεταστεί μεταξύ 2027-2030, με πιθανές αλλαγές να ξεκινούν από το 2030.

Η προσδόκιμη ηλικία ζωής για τους άνδρες είναι 79 έτη και 2 μήνες το 2023, και για τις γυναίκες 84 έτη και 4 μήνες. Η σύνδεση αυτή μπορεί να εφαρμοστεί με αναλογία 1 προς 1, 1 προς 2/3 ή 1 προς 1/3.

Η αναλογία 1 προς 1 σημαίνει ότι για κάθε ένα έτος αύξησης του προσδόκιμου ζωής, τα όρια ηλικίας θα αυξάνονται κατά ένα έτος.

Αριθμός συνταξιούχων και ασφαλισμένων

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ageing report 2024)

Εξέλιξη ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης

Πηγή: Εθνική Αναλογιστική Αρχή (Ageing report 2024)