Γιάννης Κολοβός: «Η μελέτη του φαινομένου ‘Χρυσή Αυγή’ παραμένει επίκαιρη»

– Κε Κολοβέ, κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Επίκεντρο» το βιβλίο σας για την «Χρυσή Αυγή». Η ηγεσία της έχει πρωτόδικα καταδικαστεί, ενώ το κόμμα δεν έχει συμμετάσχει στις εκλογές των τελευταίων χρόνων. Γιατί θεωρείτε ότι το θέμα είναι ακόμα ενδιαφέρον;

ΚΟΛΟΒΟΣ: Στις ευρωεκλογές του 2014, η ΧΑ πήρε πάνω από 9% και πάνω από 535.000 ψήφους. Μπορεί η ΧΑ να μην συμμετείχε στις εθνικές εκλογές του 2023 και στις ευρωεκλογές του 2024, αλλά όλοι αυτοί οι ψηφοφόροι δεν έχουν «εξαφανισθεί».

Μάλιστα, η ύπαρξή τους φάνηκε με πολύ εμφατικό τρόπο στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023, όταν και άρκεσε μία δήλωση στήριξης από τον Ηλία Κασιδιάρη, για να κινητοποιηθούν σχεδόν 244.000 ψηφοφόροι και να ψηφίσουν το – μέχρι τότε άγνωστο – κόμμα «Σπαρτιάτες» καθιστώντας το το πέμπτο μεγαλύτερο κόμμα στην Βουλή.

Συνεπώς, θεωρώ ότι η μελέτη του φαινομένου «Χρυσή Αυγή» παραμένει επίκαιρη και χρήσιμη.

– Από το 2012 και μετά έχουν κυκλοφορήσει πολλά βιβλία για την «Χρυσή Αυγή». Τι το νέο προσφέρει το δικό σας στον αναγνώστη;

ΚΟΛΟΒΟΣ: Μέχρι το 2012 η εκλογική παρουσία της «Χρυσής Αυγής» ήταν περιθωριακή. Η ραγδαία εκλογική της άνοδος και η είσοδός της στην Βουλή το 2012 αποτέλεσε ένα κίνητρο ώστε δημοσιογράφοι, δημοσιολογούντες και πολιτικοί επιστήμονες να γράψουν γι’ αυτήν.

Όμως, αυτές οι μελέτες βασίσθηκαν ως επί το πλείστον σε ανάλυση υλικού που ήταν τότε διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της ΧΑ, κυρίως κατά την περίοδο 2012 – 2015, είτε σε άλλο υλικό εκείνης της εποχής (όπως προεκλογικές ομιλίες ηγετικών στελεχών της ΧΑ, συνεντεύξεις τους, ομιλίες βουλευτών της ΧΑ στην Βουλή κλπ).

Έτσι, όμως, δεν περιλαμβανόταν προγενέστερο υλικό της ΧΑ, από την πρώτη εμφάνισή της ως εθνικοσοσιαλιστικό περιοδικό τον Δεκέμβριο του 1980 μέχρι και το 2011, ή περιλαμβάνονταν κάποιο πολύ μικρό μέρος του.

Τέλος, ακόμα και δημοσιογράφοι που είχαν στην διάθεσή τους κάποιο παλαιό υλικό της ΧΑ, δεν το προσέγγισαν με συστηματικό τρόπο.

Αντιθέτως η δική μου μελέτη, η οποία βασίζεται στην σχετική διδακτορική μου διατριβή, είναι η μόνη που αναλύει με επιστημονικό τρόπο – τόσο ποσοτικό, όσο και ποιοτικό – το σύνολο των τευχών των περιοδικών που εξέδωσε η ΧΑ, από το 1980 μέχρι και το 2019.

Πιο συγκεκριμένα, αναλύεται το σύνολο των τευχών των περιοδικών «Χρυσή Αυγή» (147 τεύχη) και «Μαίανδρος» (18 τεύχη), το σύνολο των τευχών του περιοδικού «Αντεπίθεση» του Μετώπου Νεολαίας της ΧΑ (50 τεύχη), και οι ιδεολογικές διακηρύξεις και τα πολιτικά προγράμματα που δημοσιοποίησε κατά καιρούς η ΧΑ.

Μάλιστα, για να μην τεθεί καν θέμα δικής μου, υποκειμενικής ερμηνείας των κειμένων της, παρατίθενται πολλά και εκτεταμένα αποσπάσματα από αυτά ώστε να είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο το περιεχόμενό τους.

– Τι είδους ανάλυση κάνατε στο περιεχόμενο όλου αυτού του υλικού της «Χρυσής Αυγής»;

ΚΟΛΟΒΟΣ: Καθώς η ΧΑ πρωτο-εμφανίσθηκε ως εθνικοσοσιαλιστική, η μελέτη μου επικεντρώθηκε στον εντοπισμό ή μη των ιδεολογικών παραμέτρων του εθνικοσοσιαλισμού στο προαναφερθέν υλικό της ΧΑ.

Τα βασικά ιδεολογικά χαρακτηριστικά του εθνικοσοσιαλισμού που αναζητήθηκαν ήταν ο φυλετισμός, ο αντισημιτισμός, ο αντικοινοβουλευτισμός / ολοκληρωτισμός, η χρήση βίας και η αρχή του Αρχηγού.

Ουσιαστικά, μέσα από την ανάλυση του υλικού της ΧΑ επιχειρήθηκε η ιχνηλάτηση του αν παρέμεινε η ΧΑ εθνικοσοσιαλιστική και μέχρι πότε, δηλαδή αν διατήρησε ως ιδεολογικό της πυρήνα τα ιδεολογικά χαρακτηριστικά του εθνικοσοσιαλισμού, και μέχρι πότε.

– Και ποιο ήταν το κεντρικό εύρημα της μελέτης σας;

ΚΟΛΟΒΟΣ: Από την μελέτη των εντύπων της ΧΑ προέκυψε ότι τόσο ο φυλετισμός όσο και ο αντισημιτισμός και ο αντικοινοβουλευτισμός / ολοκληρωτισμός παρέμειναν διαχρονικά βασικές ιδεολογικές της παράμετροι.

Επίσης, η παράμετρος της χρήσης βίας είναι υπαρκτή και ανιχνεύσιμη στα έντυπά της, ενώ, η Αρχή του Αρχηγού είναι το λιγότερα ανιχνεύσιμο ιδεολογικό χαρακτηριστικό.

Τα ευρήματα συντείνουν στο συμπέρασμα ότι η αλλαγή στον ιδεολογικό αυτοχαρακτηρισμό της ΧΑ από «εθνικοσοσιαλισμό» σε «λαϊκό εθνικισμό», και η αντικατάσταση του συμβόλου της «λυκοπαγίδας» από τον μαίανδρο ήταν επιφανειακή, καθώς δεν συνοδεύτηκε παράλληλα και από κάποια αναθεώρηση ή μεταβολή του πυρήνα της ιδεολογίας της.

Ουσιαστικά, η ΧΑ προχώρησε κατά την δεκαετία του ’90 σε αυτές τις «εξωραϊστικές» αλλαγές εν όψει της απόφασής της να αρχίσει να συμμετέχει στις εκλογές, αλλά κατά βάση διατήρησε ίδιο το ιδεολογικό της υπόστρωμα.