Εορτολόγιο 1ης Φεβρουαρίου: Σε ποιους λέμε σήμερα τα «χρόνια πολλά»!

Σήμερα, Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026, το εορτολόγιο τιμά τη μνήμη του Τελώνου και του Φαρισαίου, μαζί με την έναρξη του Τριωδίου. Επίσης, γιορτάζεται ο άγιος Τρύφων ο μάρτυρας και η Φιλικητάτη μάρτυς. Τα ονόματα που εορτάζουν είναι Τρύφων, Τρύφωνας, Τρυφωνία, Φιλικητάτη, Φιλικήτη και Φιλικήτα.

Το εορτολόγιο για την 1η Φεβρουαρίου φέρνει στο προσκήνιο σημαντικές μνήμες από την ορθόδοξη παράδοση. Η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου σηματοδοτεί την αρχή του Τριωδίου, μια περίοδο προετοιμασίας για το Πάσχα. Παράλληλα, η Εκκλησία αναφέρεται στον άγιο Τρύφωνα, γνωστό για τα θαύματα και το μαρτύριό του.

Οι πιστοί στρέφουν την προσοχή τους σε αυτές τις μορφές, που ενσαρκώνουν αξίες πίστης και αντοχής. Η ημέρα αυτή προσκαλεί σε σκέψεις γύρω από την ταπεινοφροσύνη, όπως φαίνεται από την παραβολή του Τελώνου και Φαρισαίου.

Ο βίος του αγίου Τρύφωνα

Ο άγιος Τρύφων γεννήθηκε στη Λάμψακο της Φρυγίας κατά τα χρόνια των αυτοκρατόρων Γορδιανού (238-244), Φιλίππου (244-249) και Δεκίου (249-251). Προερχόμενος από φτωχική οικογένεια, από μικρός εργαζόταν βόσκοντας χήνες για να επιβιώσει. Ταυτόχρονα, μελετούσε επιμελώς την Αγία Γραφή και τηρούσε με αφοσίωση τα θρησκευτικά του χρέη.

Με τον καιρό, η αφοσίωσή του αυτή τον οδήγησε να διδάσκει και άλλους τις αρχές της χριστιανικής πίστης. Η ψυχή του γέμισε με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και ο Θεός του χάρισε την ικανότητα να κάνει θαύματα. Θεράπευε ασθένειες και απελευθέρωνε ψυχές από δαιμονικές επιρροές.

Κάποτε, ο αυτοκράτορας Γορδιανός έμαθε για τις ικανότητές του και τον κάλεσε να θεραπεύσει την άρρωστη κόρη του. Μετά την επιτυχία, ο ηγεμόνας προσπάθησε να τον ανταμείψει με αξιώματα και χρήματα, αλλά ο Τρύφων αρνήθηκε ευγενικά.

Όταν ανέλαβε ο Δέκιος, ξέσπασε σφοδρός διωγμός κατά των χριστιανών. Το 250 μ.Χ., ο Τρύφων συνελήφθη από έναν στρατιωτικό ονόματι Φρόντωνα ή Φόρτωνα, επειδή αρνιόταν να λατρεύσει τα είδωλα. Οδηγήθηκε μπροστά στους επάρχους Τιβέριο Γράγχο και Κλαύδιο Ακυλίνο στη Νίκαια της Βιθυνίας.

Ο μάντης Πομπηϊανός τον παρέδωσε στις αρχές. Εκεί, ο άγιος ομολόγησε θαρραλέα την πίστη του. Υπέστη φριχτά βασανιστήρια: τον τρύπησαν με σπαθιά σε όλο το σώμα, τον έδεσαν σε άλογα και τον έσυραν σε παγωμένους και δύσβατους δρόμους.

Κατά τη διάρκεια των μαρτυρίων, προσευχόταν λέγοντας «Κύριε, μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία». Ρωτήθηκε αν άλλαξε γνώμη, αλλά απάντησε στον Ακυλίνο: «Ανόσιε και κακών αρχηγέ, είναι δυνατόν να είσαι σωφρονισμένος, όταν είσαι μεθυσμένος από τον διάβολο; Εγώ πάντοτε περνάω τον βίο μου με σωφροσύνη, γιατί έχω τον Χριστό βοηθό της ελπίδας μου».

Τον φυλάκισαν για λίγο, ελπίζοντας να μετανοήσει. Σύντομα, τον κάλεσαν ξανά και εκείνος επανέλαβε την ομολογία του. Τον έσυραν γυμνό πάνω σε καρφιά, τον μαστίγωσαν και έκαψαν τα πλευρά του με λαμπάδες.

Τελικά, καθώς παρέδιδε το πνεύμα λέγοντας «Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξαι το πνεύμα μου», του έκοψαν το κεφάλι. Οι χριστιανοί πήραν το λείψανό του, το άλειψαν με μύρα, το τύλιξαν σε σινδόνα και το έστειλαν στη Λάμψακο, σύμφωνα με την επιθυμία του.

Η σύναξη του αγίου γινόταν στο μαρτύριό του, κοντά στον ναό του Ιωάννου του Θεολόγου, δίπλα στη Μεγάλη Εκκλησία. Ο Ιουστινιανός (527-565 μ.Χ.) έχτισε ναό προς τιμήν του στην περιοχή του Πελαργού στην Κωνσταντινούπολη. Αναφέρεται επίσης μονή του αγίου Τρύφωνα κοντά στη Μητρόπολη Χαλκηδόνος μετά τα μέσα του 9ου αιώνα, όπου εκάρη μοναχός ο μελλοντικός πατριάρχης Νικόλαος ο Μυστικός (901-907, 912-925 μ.Χ.).