English
Στη δίκη που ξεκίνησε αυτή την εβδομάδα εναντίον του πρώην προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρου για υποτιθέμενα σχέδια πραξικοπήματος, ένα μόνο πράγμα είναι βέβαιο: θα καταδικαστεί. Οι δασμοί που επέβαλε ο Τραμπ εναντίον της Βραζιλίας έρχονται σαν δώρο εξ ουρανού για την κυβέρνηση Λούλα και τους πολιτικούς δικαστές της.
Περίπου 500 δημοσιογράφοι ταξίδεψαν στη Μπραζίλια για να παρακολουθήσουν αυτό που χαρακτηρίστηκε ως «δίκη του αιώνα». Θα μπορούσαν να είχαν γλιτώσει τον κόπο. Η δίκη εναντίον του Ζαΐρ Μεσσίας Μπολσονάρου και επτά συγκατηγορουμένων του ενώπιον του Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου (STF) μεταδόθηκε ζωντανά σε όλο τον κόσμο. Όσοι περίμεναν να δουν τον κύριο κατηγορούμενο απογοητεύτηκαν. Ο Μπολσονάρου απουσίαζε, με ιατρική βεβαίωση. Δεν υπήρχε λόγος να παρευρεθεί, καθώς ο πολιτικός, που τελεί υπό κατ’ οίκον περιορισμό και απαγόρευση ομιλίας, είναι καταδικασμένος σε σιωπή σε αυτή τη δίκη εγγράφων. Οι εισαγγελείς, οι δικηγόροι και οι δικαστές τακτοποιούν την υπόθεση μεταξύ τους.
Οι κατηγορίες και η έλλειψη αποδείξεων
Ο Μπολσονάρου κατηγορείται ότι σχεδίαζε πραξικόπημα εναντίον του διαδόχου του Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος εξελέγη στα τέλη του 2022 και ορκίστηκε την 1η Ιανουαρίου 2023. Οι συγκατηγορούμενοί του –ο προσωπικός του γραμματέας, τέσσερις υπουργοί, ο επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών και ο διοικητής του ναυτικού– φέρονται να συμμετείχαν στη συνωμοσία. Το πρόβλημα είναι ότι το υποτιθέμενο σχέδιο πραξικοπήματος δεν ξεπέρασε ποτέ το στάδιο της σκέψης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία, ούτε πότε, ούτε πώς, ούτε πού. Πρόκειται για κλασική περίπτωση εγκλήματος γνώμης. Η δικαιοσύνη δυσκολεύεται με τέτοιες υποθέσεις, καθώς λείπουν οι ιεροεξεταστές.
Η σύγχρονη δικαιοσύνη έχει βρει όμως έναν αποτελεσματικό αντικαταστάτη για τους ιεροεξεταστές και τα βασανιστήριά τους: τον μάρτυρα-κλειδί. Η κατηγορία βασίζεται κυρίως στις καταθέσεις του γραμματέα του Μπολσονάρου, Μάουρο Σιντ, ο οποίος, μετά από τέσσερις μήνες απομόνωσης, δέχτηκε να συνεργαστεί και αφέθηκε ελεύθερος ως αντάλλαγμα. Δυστυχώς, οι καταθέσεις του, τις οποίες αναθεώρησε πολλές φορές, είναι γεμάτες αντιφάσεις. Επιπλέον, δημοσιεύτηκαν ηχογραφήσεις συνομιλιών όπου ο μάρτυρας περιγράφει πώς πιέστηκε από την αστυνομία να δώσει μια αφήγηση που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα.
Οι ταραχές και η έκκληση για αυτοσυγκράτηση
Μετά τη νίκη του Λούλα με μικρή διαφορά στον δεύτερο γύρο, ξέσπασαν παρατεταμένες ταραχές στη Βραζιλία, που κορυφώθηκαν με την εισβολή στην κυβερνητική συνοικία στις 8 Ιανουαρίου 2023. Σε αντίθεση με την εισβολή στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ ένα χρόνο νωρίτερα, στη Μπραζίλια δεν υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί ή θάνατοι, αλλά προκλήθηκαν σημαντικές υλικές ζημιές σε κυβερνητικά κτίρια. Οι υποστηρικτές του Μπολσονάρου ισχυρίζονταν ότι είχε γίνει νοθεία στις εκλογές, περικύκλωσαν στρατώνες και ζητούσαν παρέμβαση του στρατού.
Ο Μπολσονάρου κάλεσε τους διαδηλωτές σε αυτοσυγκράτηση, αλλά υπέβαλε καταγγελία στο Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο, η οποία απορρίφθηκε χωρίς εξέταση από τον πρόεδρό του Αλεξάντρε ντε Μοράες. Ο Μπολσονάρου υποστήριζε ότι παλαιότερες, ευάλωτες σε χειραγώγηση, μηχανές ψηφοφορίας έδιναν πλεονεκτήματα στον Λούλα, ενώ στα νεότερα μοντέλα υπερτερούσε ο ίδιος. Αν αυτό ήταν κάτι περισσότερο από στατιστική σύμπτωση παραμένει άγνωστο. Αντί να ερευνηθεί ο ισχυρισμός, ο δικαστής ντε Μοράες επέβαλε βαρύ πρόστιμο στον Μπολσονάρου για παρενόχληση της δικαιοσύνης.
Ο ρόλος του δικαστή ντε Μοράες
Ο ίδιος εκλογικός δικαστής ντε Μοράες είχε παρέμβει καταλυτικά στην προεκλογική εκστρατεία, διατάσσοντας το κλείσιμο εκατοντάδων λογαριασμών υποστηρικτών του Μπολσονάρου στα κοινωνικά δίκτυα για υποτιθέμενη διάδοση ψευδών ειδήσεων και ρητορικής μίσους. Οι υποστηρικτές του Λούλα, αντίθετα, μπορούσαν να κάνουν ό,τι ήθελαν. (Το Twitter αρνήθηκε αργότερα να εφαρμόσει τις εντολές λογοκρισίας, οδηγώντας σε δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ Έλον Μασκ και ντε Μοράες.) Τώρα, ο ίδιος δικαστής εμφανίζεται ως ερευνητής, εισαγγελέας και επικεφαλής δικαστής στην υπόθεση πραξικοπήματος εναντίον του Μπολσονάρου. Στην ουσία, είναι και ιδιώτης ενάγων, καθώς σύμφωνα με την κατηγορία, οι συνωμότες σχεδίαζαν να τον δολοφονήσουν.
Μετά την εισβολή στην κυβερνητική συνοικία τον Ιανουάριο του 2023, ο ντε Μοράες διέταξε τη σύλληψη 2.195 διαδηλωτών. Σύμφωνα με την αντίληψή του για το δίκαιο, κάθε αμφιβολία για την ακεραιότητα του Ανώτατου Δικαστηρίου και ιδίως του Εκλογικού Δικαστηρίου αποτελεί επίθεση στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, δηλαδή «πράξη βίας καθεαυτή».
Οι καταδίκες και η στάση των υπερασπιστών
Όπως δήλωσε ο ντε Μοράες στην έναρξη της δίκης Μπολσονάρου, έχει ήδη καταδικάσει 683 από τους συλληφθέντες για απόπειρα πραξικοπήματος σε (μερικές φορές πολυετείς) ποινές. Άλλοι 554 απέφυγαν την ποινή με ομολογία μετανοίας. Μόνο σε έντεκα περιπτώσεις υπήρξε αθώωση. Αυτές οι αποφάσεις είναι τελεσίδικες. Στη Βραζιλία, δεν υπάρχει ένδικο μέσο κατά απόφασης ανώτατου δικαστηρίου. Πάνω από τον ντε Μοράες βρίσκεται μόνο ο Θεός.
Στην υπόθεση Μπολσονάρου, ο υπερδικαστής ντε Μοράες δεν αποφασίζει μόνος του· έχει τέσσερις συναδέλφους. Ωστόσο, η σύνθεση του δικαστηρίου δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για το αποτέλεσμα: Και οι τέσσερις διορίστηκαν από τον Λούλα ντα Σίλβα (ή την αντιπρόεδρό του Ντίλμα Ρούσεφ), ο ένας ήταν προσωπικός δικηγόρος του Λούλα και ο άλλος υπουργός Δικαιοσύνης του. Οι προηγούμενες καταδίκες των διαδηλωτών αποτελούν τη βάση της κατηγορίας εναντίον του υποτιθέμενου αρχηγού του πραξικοπήματος Ζαΐρ Μπολσονάρου. Οτιδήποτε άλλο πέρα από καταδίκη φαντάζει αδιανόητο σε αυτή τη διάταξη. Ο πρώην πρόεδρος κινδυνεύει με έως 40 χρόνια φυλάκιση. Ανοιχτό μένει μόνο το μέλλον των συγκατηγορουμένων. Η ενεργή μετάνοια μπορεί να φέρει επιείκεια.
Από αυτή την άποψη, δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει τους υπερασπιστές των συγκατηγορουμένων που απέφυγαν κάθε κριτική στο ανώτατο δικαστήριο και ιδίως στον πανίσχυρο Αλεξάντρε ντε Μοράες. Αντίθετα, εξήραν τα προσόντα των αλάνθαστων δικαστών, τους γέμισαν προσωπικά κομπλιμέντα, επαίνεσαν την «παιδαγωγική αξία» της διαδικασίας και απέρριψαν με σθένος κάθε εξωτερική κριτική στις θεσμούς της πατρίδας. Έκαναν αυτό που αναμένεται από έναν υπερασπιστή: να εξασφαλίσουν το καλύτερο για τον εντολέα τους ενώπιον ενός δικαστηρίου που έχει ήδη αποφασίσει.
Η διαδικασία και η έλλειψη ουσιαστικής συζήτησης
Αποφύγαμε σε μεγάλο βαθμό μια λεπτομερή αντιπαράθεση με την κατηγορία –τόσο από τους εισαγγελείς όσο και από τους υπερασπιστές. Λείπουν απλώς αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία για να υπάρξει διαφωνία. Αυτό δεν σημαίνει ότι έλειπε υλικό. Η ομοσπονδιακή αστυνομία συγκέντρωσε 80 terabyte ηλεκτρονικών αρχείων, δηλαδή 225 εκατομμύρια αρχεία. Οι υπερασπιστές είχαν δύο εβδομάδες για να βρουν κάτι χρήσιμο σε αυτό τον τεράστιο σωρό δεδομένων (κάτι που οδήγησε σε ορισμένες έντονες, αλλά άχρηστες, διαμαρτυρίες).
Οι μεσαιωνικοί ιεροεξεταστές έδιναν μεγάλη σημασία στις τυπικότητες. Από αυτή την πλευρά, η πολιτική δίκη στη Μπραζίλια ήταν άψογα σκηνοθετημένη, αν και με ασυνήθιστη σειρά. Ο δικαστής ντε Μοράες ξεκίνησε με την αναμενόμενη αιτιολόγηση της απόφασης, ακολούθησε η αιτιολόγηση της κατηγορίας από τον εισαγγελέα, έπειτα τα πλαίσια των υπερασπιστών –ακριβώς μία ώρα για τον καθένα, με χρονόμετρο. Μετά από μιάμιση ημέρα ακροάσεων, οι δικαστές αποσύρθηκαν την Τετάρτη για διαβούλευση. Η απόφαση αναμένεται την επόμενη εβδομάδα.
Οι δασμοί του Τραμπ και το πολιτικό μέλλον
Τέσσερις από τους πέντε ομοσπονδιακούς δικαστές που αποφασίζουν στη δίκη Μπολσονάρου έχουν δεχτεί απαγόρευση εισόδου και οικονομικές κυρώσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δικαιολόγησε τους δασμούς 50% εναντίον της Βραζιλίας με την αυθαιρεσία της δίκης εναντίον του Μπολσονάρου και τις εντολές λογοκρισίας της βραζιλιάνικης δικαιοσύνης εναντίον κοινωνικών δικτύων, που επηρεάζουν και τα συμφέροντα των ΗΠΑ και των πολιτών τους. Ωστόσο, μπορεί να έκανε κακό στον φίλο του Μπολσονάρου. Ο πρόεδρος Λούλα ντα Σίλβα εκμεταλλεύτηκε επιδέξια τον «επίθεση στη Βραζιλία και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης» για να συσπειρώσει τον λαό πίσω του και τους πολιτικούς δικαστές του. Τα στρατηγικά συμφέροντα του Λούλα στρέφονται αυτή την περίοδο περισσότερο προς την Κίνα, τη Ρωσία και την Ινδία παρά προς τις ΗΠΑ.
Όποιος πιστεύει ότι η καριέρα του Ζαΐρ Μπολσονάρου τελειώνει εδώ, μπορεί να πλανάται πλάνην οικτράν. Η εμπιστοσύνη των Νοτιοαμερικανών στη δικαιοσύνη τους είναι γενικά χαμηλή, και λίγοι αμφιβάλλουν ότι ο Μπολσονάρου είναι πολιτικός κρατούμενος. Οι άνεμοι αλλάζουν γρήγορα σε αυτή την περιοχή. Για υπενθύμιση: Ο διάδοχός του, Λούλα ντα Σίλβα είχε καταδικαστεί πολλές φορές και τελεσίδικα για διαφθορά, μέχρι που το ίδιο δικαστήριο που τώρα φυλακίζει τον Μπολσονάρου τον απελευθέρωσε με μια τυπική αιτιολογία λίγο πριν τις εκλογές. Η φυλάκιση δεν εμπόδισε την επανεκλογή του Λούλα – αντίθετα, του έδωσε status μάρτυρα. Αυτή η θέση μπορεί τώρα να ανήκει στον Μπολσονάρου και τους γιους του.
Πηγή: Junge Freiheit
