Η αριστερή σκηνή του πολιτισμού μας προσέφερε άλλη μία περίπτωση Cancel Culture – και μάλιστα μια αρκετά θεαματική: Όπως ανακοίνωσε την Πέμπτη η Γερμανίδα ηθοποιός Σάρα Μαρία Ζάντερ έχει απομονωθεί και αποκλειστεί από μια εταιρεία παραγωγής και έναν συνάδελφό της από έναν πρωταγωνιστικό ρόλο. Και μάλιστα σε μια ταινία που η ίδια, η Ζάντερ, έχει γράψει. Η παραγωγή έχει τίτλο «Η επιθυμία θανάτου της Μαρίας Όμ». Η περίπτωση βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα δικαστήρια.
Αιτία για την απομάκρυνση είναι από την οπτική της Ζάντερ οι πολιτικές της δηλώσεις. Η 30χρονη, άνθρωπος του πολιτισμού και άλλοτε μέλος του συνόλου στην αριστερή Βερολινέζικη Λαϊκή Σκηνή, έχει επικεντρωθεί το τελευταίο διάστημα σε μία ενεργό δημοσιογραφική δραστηριότητα και, πιο συγκεκριμένα, από την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023. Μετά από αυτό, η Εβραία με ρωσικές, ουκρανικές και αζερικές ρίζες διαπίστωσε σοκαρισμένη ότι και στη Γερμανία μια συμμαχία από ΜΜΕ, αριστερούς καθώς και ισλαμιστές κινητοποιούνταν κατά του εβραϊκού κράτους.
Η Ζάντερ υπερασπίστηκε όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και τον Μερτς
Όλο και περισσότερο εξέφραζε κριτικές απόψεις και δεν παρέλειψε να πει τίποτε, ακόμη και για την ίδια της τη «φούσκα», την πολιτιστική σκηνή. Όταν το καλοκαίρι περισσότεροι από 400 καλλιτέχνες υπέγραψαν ένα ανοικτό γράμμα για απαγόρευση πώλησης όπλων κατά του Ισραήλ, η Ζάντερ μίλησε σε ένα YouTube βίντεο για μια ηθική χρεοκοπία:
Αυτό που θέλετε να πουλήσετε εδώ ως συνείδηση δεν είναι τίποτα άλλο από αυτοπαράθεση. Είναι γενναιότητα χωρίς ρίσκο, χωρίς στάση.
Η τέχνη και η πολιτιστική σκηνή «δεν εκπροσωπούν τίποτα πια».
Τον Οκτώβριο οι αριστερές φωνές διαμαρτυρήθηκαν για τις δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς σχετικά με την «εικόνα της πόλης». Η Ζάντερ δεν συμμετείχε, αλλά επιτέθηκε συγκεκριμένα στις «λευκές νέες γυναίκες» που «ποτέ δεν έχουν βιώσει τις συνέπειες από τον εισαγόμενο γυναικείο μίσος, τον μουσουλμανικό αντισημιτισμό και τη βία στο πλαίσιο της ισλαμικής ριζοσπαστικοποίησης, αλλά νομίζουν ότι πρέπει να σώσουν τη Γερμανία από τις δεξιές δυνάμεις».
Έναν μήνα νωρίτερα, είχε προειδοποιήσει ότι στη Γερμανία η λέξη «ακροδεξιά» χρησιμοποιείται πληθωριστικά «για να συκοφαντηθεί κάθε απόκλιση, ενώ οι woke ελιτ γνώμης ασκούν οι ίδιες ριζική μισαλλοδοξία». Χρειάζεσαι λίγη φαντασία για να αναγνωρίσεις ότι τέτοιες δηλώσεις μάλλον δεν γίνονται δεκτές στη σκηνή του πολιτισμού.
Ο συν-συγγραφέας της, τής γυρίζει την πλάτη
Σύμφωνα με την Ζάντερ, το κλίμα στην συγκεκριμένη περίπτωση άλλαξε τον περασμένο Νοέμβριο. Εκείνη τη στιγμή η παραγωγός της τήν ρώτησε ξαφνικά «σχεδόν παρεμπιπτόντως» αν ήθελε να υιοθετήσει ένα ψευδώνυμο. Λίγες ημέρες αργότερα, ο συν-συγγραφέας της Ράινερ Μπεγκόιν της τηλεφώνησε. Δηλαδή, εξέφρασε ανησυχίες «λόγω των πολιτικών δηλώσεών μου, λόγω των βίντεό μου, λόγω της δημόσιας μου γνώμης για το Ισραήλ ή για την συζήτηση της εικόνας της πόλης από τον Φρίντριχ Μερτς».
Συγκεκριμένα, ο Μπεγκόιν εξέφρασε την ανησυχία ότι τα φεστιβάλ ταινιών θα ακυρώσουν την συμμετοχή τους, η φήμη τους θα υποστεί ζημία, η ταινία θα είναι «οικονομική ολοκληρωτική ζημία». Το καστ και το πλήρωμα είχαν ήδη αποχωρήσει, η παραγωγός δεν μπορεί να συγκεντρώσει ένα σύνολο λόγω της Ζάντερ, δήλωσε. Τελικά η εταιρείας παραγωγής ανέθεσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ζάντερ σε μια άλλη ηθοποιό.
Η Ζάντερ θεωρεί ότι έχει θιγεί στα δικαιώματά της. Σε μια συμφωνία μεταξύ της, του συν-συγγραφέα και της παραγωγού, είχε υποσχεθεί σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ότι θα παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, θα έχει λόγο στην επιλογή των ηθοποιών και οι αλλαγές στην ιστορία θα μπορούν να γίνουν μόνο με την συγκατάθεσή της. Η υπογραφή μιας συμφωνίας ακύρωσης απορρίπτει την Ζάντερ.
Το δικαστήριο δίνει μόνο μερικώς δίκιο στη Ζάντερ
Αντίθετα, η ηθοποιός κατέθεσε μήνυση στο Βερολινέζικο Επαρχιακό Δικαστήριο II, προκειμένου να απαγορεύσει τις περαιτέρω γυρίσματα. Η κατηγορούμενη εταιρεία παραγωγής απέρριψε τις κατηγορίες. Ότι η Ζάντερ δε μπορεί πλέον να πάρει το ρόλο της οφείλεται σε προβλήματα προγραμματισμού. Η Ζάντερ επιβεβαίωσε την Πέμπτη, ότι τον Ιανουάριο είχε επίσης τρεις θεατρικές παραστάσεις. Αυτό όμως είχε συμφωνηθεί εκ των προτέρων πριν από τα γυρίσματα και είχε δηλωθεί από την άλλη πλευρά ως μη προβληματικό.
Ωστόσο, το δικαστήριο απέρριψε την αίτηση της Ζάντερ στο πιο ουσιώδες σημείο, όπως επιβεβαίωσε εκπρόσωπος του δικαστηρίου την Πέμπτη στην JUNGE FREIHEIT. Ο λόγος; Το ότι της στερείται ο πρωταγωνιστικός ρόλος δεν συνιστά «στην απαραίτητη ζύγιση» διαταγή για απομάκρυνση, «διότι η διακοπή των γυρισμάτων θα εξέθετε σημαντικά τα δικαιώματα του συν-συγγραφέα».
Εν πάση περιπτώσει, το δικαστήριο δεν απαγόρευσε με προσωρινή διαταγή την συνέχιση των γυρισμάτων σχετικά με έναν ακόμα ρόλο. Εδώ οι υπεύθυνοι χωρίς συνεννόηση με την Ζάντερ έχουν αλλάξει το σενάριο από ανδρικό σε γυναικείο χαρακτήρα. Η Ζάντερ είχε προβλέψει έναν ανδρικό ρόλο για να «ασχοληθεί κριτικά με τις πατριαρχικές δομές εξουσίας», όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του δικαστηρίου. Η εταιρεία παραγωγής θέλει σύμφωνα με την Bild να ασκήσει έφεση και η Ζάντερ επίσης εμμένει σε νομικά μέσα.
«Εξωτερικά μιλάνε πολύ για ποικιλομορφία»
Κατά τη γνώμη της Ζάντερ, η περίπτωση της δείχνει ένα θεμελιώδες πρόβλημα:
Συνάδελφοι που σιωπούν, συνάδελφοι που στρέφονται αλλού, φίλοι που σε εγκαταλείπουν γιατί δεν ταιριάζεις στην ηθική τους κλιματική κατάσταση. Γιατί δεν εντάσσεσαι στον κλειστό κύκλο τους, με τη στάση σου για το Ισραήλ και το θάρρος σου να θίγεις πράγματα, τα οποία δεν είναι στη ροή κυρίως της αριστερής πολιτιστικής βιομηχανίας.
Δηλώνει ότι φυσικά και άλλοι ηθοποιοί κάνουν πολιτικές δηλώσεις. Ωστόσο, κατά της CDU, κατά του Μερτς, κατά του Τραμπ και «υπέρ της Παλαιστίνης». Το πρόβλημα δεν είναι η πολιτική, το πρόβλημα είναι ποια πολιτική, ποια θέση και ποιος την εκφέρει.
Εξωτερικά μιλάνε πολύ για ποικιλομορφία, ηθική, ανθρωπιά, διορθώνουν κάθε πρόταση, κάθε κίνηση, αλλά μόλις πρόκειται για το δικό τους σύστημα, πετούν τα πάντα: Δικαιοσύνη, υποχρεωτικότητα, ευπρέπεια, ανθρωπιά. Τότε η ηθική γίνεται φόντο και η εξουσία μέθοδος.
English