Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 5 Σεπτεμβρίου, τη μνήμη του Προφήτη Ζαχαρία και της συζύγου του Ελισάβετ, των γονέων του Ιωάννη του Προδρόμου. Πρόκειται για μορφές της Παλαιάς Διαθήκης που συνδέουν τον ιουδαϊκό κόσμο με την εποχή της Καινής Διαθήκης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την προφητική παράδοση στην έλευση του Μεσσία.

Ο Ζαχαρίας υπηρετούσε ως ιερέας στον Ναό των Ιεροσολύμων κατά τα χρόνια του βασιλιά Ηρώδη. Ανήκε στην εφημερία του Αβιά, μία από τις είκοσι τέσσερις ιερατικές τάξεις που υπηρετούσαν εκ περιτροπής στον Ναό. Η σύζυγός του, Ελισάβετ, καταγόταν από τη γενεά του Ααρών, πράγμα που σήμαινε ότι και οι δύο σύζυγοι είχαν ιερατική καταγωγή. Το Ευαγγέλιο κατά Λουκάν τους περιγράφει ως «δίκαιους ενώπιον του Θεού, πορευόμενους εν πάσαις ταις εντολαίς και δικαιώμασιν του Κυρίου άμεμπτοι», υπογραμμίζοντας την ευσέβειά τους και την τήρηση του Νόμου.

Παρά την ενάρετη ζωή τους, το ζεύγος δεν είχε αποκτήσει παιδιά, γεγονός που στην εποχή εκείνη θεωρείτο ατίμωση και αιτία θλίψης. Η ατεκνία στον ιουδαϊκό κόσμο δεν αντιμετωπιζόταν απλώς ως προσωπική δοκιμασία, αλλά και ως έλλειψη ευλογίας, ιδιαίτερα για μια ιερατική οικογένεια που αναμενόταν να συνεχίσει τη γενεά της. Ωστόσο, η πίστη του Ζαχαρία και της Ελισάβετ παρέμεινε ακλόνητη, παρά την προχωρημένη ηλικία που είχαν φτάσει αμφότεροι.

Η καθοριστική στιγμή έφτασε όταν ο Ζαχαρίας εκλήρωσε να εισέλθει στον Ναό για να θυμιάσει στο Θυσιαστήριο των Θυμιαμάτων, τιμή που παρεχόταν σπάνια σε κάθε ιερέα. Ενώ ο λαός προσευχόταν έξω, εμφανίστηκε σε αυτόν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, ο οποίος στεκόταν εκ δεξιών του θυσιαστηρίου. Ο άγγελος του ανήγγειλε ότι η προσευχή του είχε εισακουσθεί και η Ελισάβετ θα γεννούσε γιο που θα ονομαζόταν Ιωάννης. Το παιδί, του είπε, θα ήταν «μέγας ενώπιον Κυρίου», θα γεμίζει από Άγιο Πνεύμα ακόμη και από την κοιλία της μητέρας του, και θα προετοιμάσει τον λαό για την έλευση του Κυρίου.

Ο Ζαχαρίας, παρά την ιερατική του ιδιότητα και τη γνώση της Γραφής, δυσκολεύτηκε να πιστέψει την αγγελία λόγω της ηλικίας του και της συζύγου του. Ζήτησε σημείο επιβεβαίωσης, και ο Αρχάγγελος Γαβριήλ του ανακοίνωσε ότι θα παρέμενε άλαλος μέχρι την εκπλήρωση των λόγων του. Όταν βγήκε από τον Ναό, ο λαός κατάλαβε από τη σιωπή του και τις χειρονομίες του ότι είχε δει όραμα. Η κωφαλαλία του Ζαχαρία δεν ήταν τιμωρία, αλλά σημείο επιβεβαίωσης της θείας παρέμβασης και χρόνος σιωπηλής προετοιμασίας για το θαύμα που επρόκειτο να συμβεί.

Η Ελισάβετ πράγματι συνέλαβε και έζησε τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης της σε απομόνωση, ευχαριστώντας τον Θεό που άφησε το όνειδος της ατεκνίας. Κατά τον έκτο μήνα της κύησής της, δέχτηκε την επίσκεψη της Παναγίας, της συγγενούς της, η οποία είχε μόλις δεχθεί την Ευαγγελική Χαιρετισμό. Τη στιγμή που η Μαρία χαιρέτησε την Ελισάβετ, το βρέφος αγαλλίασε στην κοιλιά της, και η Ελισάβετ, πλήρης Αγίου Πνεύματος, ανεφώνησε τα περίφημα λόγια: «Ευλογημένη συ εν γυναιξί και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου».

Όταν γεννήθηκε ο Ιωάννης, οι συγγενείς θεώρησαν δεδομένο ότι θα ονομαζόταν Ζαχαρίας, κατά την εβραϊκή συνήθεια. Η Ελισάβετ όμως επέμεινε ότι το όνομά του θα είναι Ιωάννης, όνομα που δεν υπήρχε στην οικογένεια. Ζήτησαν τη γνώμη του Ζαχαρία, ο οποίος έγραψε σε πινακίδα: «Ιωάννης εστίν όνομα αυτού». Εκείνη τη στιγμή λύθηκε η γλώσσα του και άρχισε να δοξολογεί τον Θεό με τον περίφημο ύμνο «Ευλογητός Κύριος ο Θεός του Ισραήλ», γνωστό ως «Αίνος του Ζαχαρία».

Η μνήμη του Προφήτη Ζαχαρία και της Ελισάβετ αποτελεί υπενθύμιση ότι ο Θεός ενεργεί ακόμη και όταν οι ανθρώπινες δυνατότητες έχουν εξαντληθεί. Η πίστη τους, παρά τις δοκιμασίες και την αρχική αμφιβολία, τους κατέστησε άξιους να γίνουν γονείς του μεγαλύτερου γεννητού γυναικός, όπως χαρακτήρισε ο ί