Εορτολόγιο: Ποιος γιορτάζει σήμερα 20 Ιουλίου

Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμά σήμερα, 20 Ιουλίου, τη μνήμη του Προφήτη Ηλία του Θεσβίτη, μιας από τις πλέον επιβλητικές μορφές της Παλαιάς Διαθήκης και κεντρικής φυσιογνωμίας της ελληνορθόδοξης λατρευτικής ζωής.

Ο Ηλίας, ο άνθρωπος που αναλήφθηκε στον ουρανό με άρμα πυρίνο, παραμένει σύμβολο του ζήλου για τον αληθινό Θεό και της ακλόνητης πίστης στις πιο δύσκολες περιστάσεις.

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

Ηλίας

Λιάκος

Ηλιάνα

Ο Προφήτης Ηλίας

Ο Προφήτης Ηλίας έζησε τον 9ο αιώνα π.Χ. και προέρχεται από τη Θέσβη της Γαλαάδ, περιοχή πέραν του Ιορδάνη. Ως Θεσβίτης αναφέρεται στην Αγία Γραφή, και η δράση του τοποθετείται κατά την βασιλεία του Αχαάβ στο βόρειο βασίλειο του Ισραήλ. Εκείνη ήταν μια κρίσιμη εποχή, όταν η λατρεία του Βάαλ —του φοινικικού θεού— απειλούσε να υποσκάψει την πίστη στον Θεό του Αβραάμ. Ο Αχαάβ, υπό την επιρροή της συζύγου του Ιεζάβελ, θυγατέρας βασιλιά της Σιδώνας, προώθησε την ειδωλολατρία, γεγονός που προκάλεσε την παρέμβαση του Ηλία.

Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του βίου του ήταν η επιβολή τριετούς ανομβρίας ως τιμωρία για την αποστασία του λαού. Σύμφωνα με τη βιβλική αφήγηση, ο Προφήτης προμήνυσε την ξηρασία και στη συνέχεια κατέφυγε στον χείμαρρο Χορράθ, όπου τρεφόταν θαυμαστά από κοράκους που του έφερναν ψωμί και κρέας. Όταν το νερό στέρεψε, ο Θεός τον κατηύθυνε στα Σάρεπτα της Σιδωνίας, όπου μία φτωχή χήρα τον φιλοξένησε. Εκεί επιτελέστηκαν δύο θαύματα: το αλεύρι και το λάδι της γυναίκας δεν εξαντλήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της πείνας, και ο Ηλίας ανέστησε με την προσευχή του τον γιο της όταν αυτός απεβίωσε.

Το κορυφαίο γεγονός της προφητείας του Ηλία είναι η αναμέτρηση με τους ιερείς του Βάαλ στο όρος Κάρμηλο. Μετά την τριετή ξηρασία, ο Προφήτης πρόκλεσε τους 450 ιερείς του ψευδοθεού σε δοκιμασία: να επικαλεστούν τον θεό τους να καταβιβάσει φωτιά επί της θυσίας τους.

Παρά τις ολοήμερες προσπάθειες και τα αιματηρά τελετουργικά των ειδωλολατρών, δεν συνέβη τίποτα. Ο Ηλίας, με απλή προσευχή, είδε φωτιά να κατεβαίνει από τον ουρανό και να κατακαίει όχι μόνο τη θυσία, αλλά και το νερό που είχε χυθεί γύρω από το θυσιαστήριο. Το γεγονός αυτό επανέφερε τον λαό στην πίστη, και η βροχή επέστρεψε στη γη.

Ωστόσο, η οργή της Ιεζάβελ ανάγκασε τον Ηλία να καταφύγει στο όρος Χωρήβ (Σινά), όπου βίωσε μία από τις πλέον σημαίνουσες θεοφάνειες της Παλαιάς Διαθήκης. Ο Θεός δεν φανερώθηκε στον θυελλώδη άνεμο, ούτε στον σεισμό, ούτε στη φωτιά, αλλά στην «φωνήν αύρας λεπτής» —στον ήρεμο, λεπτό ήχο που συμβολίζει την ήρεμη και εσωτερική παρουσία του Θεού. Αυτή η εμπειρία διαμόρφωσε βαθύτερα την πνευματικότητα της Εκκλησίας, δείχνοντας ότι ο Θεός συναντάται στην ησυχία και την ταπείνωση.

Η κατάληξη της γήινης πορείας του Ηλία είναι μοναδική στην Αγία Γραφή. Δεν πέθανε, αλλά αναλήφθηκε ζωντανός στον ουρανό με άρμα πυρός, ενώπιον του μαθητή του Ελισσαίου. Η ανάληψή του προεικονίζει τη νίκη επί του θανάτου και προμηνύει την Ανάσταση του Χριστού. Στη Μεταμόρφωση επί του όρους Θαβώρ, ο Ηλίας εμφανίζεται μαζί με τον Μωυσή, εκπροσωπώντας τους Προφήτες, ενώ ο Μωυσής εκπροσωπεί το Νόμο, και συνομιλούν με τον Κύριο.

Στην ελληνική παράδοση, ο Προφήτης Ηλίας κατέχει ξεχωριστή θέση. Εκκλησάκια και μοναστήρια στα ψηλότερα σημεία των βουνών φέρουν το όνομά του, καθώς ο «άγιος του κεραυνού» συνδέθηκε με την κορυφογραμμή και την ουράνια βροντή. Παλαιότερα, η λαϊκή ευσέβεια τον θεωρούσε «χριστιανικό διάδοχο» αρχαίων χθόνιων λατρειών, αν και αυτό αποτελεί λαογραφικό στοιχείο και όχι θεολογική αλήθεια. Η γιορτή του, στις 20 Ιουλίου, τιμάται πανηγυρικά σε όλη την Ελλάδα.

Το τροπάριο της εορτής