English
Η δομική υστέρηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην Ελλάδα και την ΕΕ αναδεικνύεται στο νέο κείμενο πολιτικής του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών, με τίτλο “Το Συνταξιοδοτικό Σύστημα στην Ελλάδα και την ΕΕ: Ένα Αναπτυξιακό Εργαλείο Χωρίς Εφαρμογή”. Η μελέτη εστιάζει σε ένα κρίσιμο διαρθρωτικό ζήτημα, υπογραμμίζοντας ότι ένα σημαντικό ποσοστό των συντάξεων στη χώρα μας εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους, παρά τις ενδείξεις εξυγίανσης του συστήματος. Παράλληλα, το συνταξιοδοτικό σύστημα των θεσμών της ΕΕ λειτουργεί χωρίς αποθεματικά, ακολουθώντας το προβληματικό ελληνικό μοντέλο, με τις δαπάνες για τις συντάξεις πρώην υπαλλήλων της ΕΕ να εκτοξεύονται κατά 183% από το 2000 έως το 2024.
Η μελέτη αναφέρει ότι η Ελλάδα, μετά από δύσκολες μεταρρυθμίσεις, έχει καταφέρει να μειώσει τη συνταξιοδοτική της δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ, μετακινώντας την από την πρώτη θέση στην ΕΕ το 2012 στην τέταρτη το 2023, με πτώση 4,16 ποσοστιαίων μονάδων. Ωστόσο, το 43% των συντάξεων εξακολουθεί να καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό, με τις πρώτες ενδείξεις κεφαλαιοποίησης μέσω του ΤΕΚΑ να υποδηλώνουν μια αλλαγή πορείας. Το διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει, με το κόστος μετάβασης να είναι υψηλό.
Το 43% των συντάξεων στην Ελλάδα χρηματοδοτείται από τον τακτικό προϋπολογισμό. Παρά τις μεταρρυθμίσεις, το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη γενική φορολογία. Το 2025 αναμένεται ότι το 57% των συντάξεων θα προέρχεται από εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 43% θα καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό. Αυτή η εικόνα είναι βελτιωμένη σε σύγκριση με το 2021, καθώς η συμμετοχή της γενικής φορολογίας έχει μειωθεί κατά περίπου 6 ποσοστιαίες μονάδες, με τις εκτιμήσεις για το 2029 να δείχνουν ότι οι εισφορές θα καλύπτουν το 62% των συνταξιοδοτικών δαπανών.
Η Ελλάδα έχει υποχωρήσει από την 1η θέση στην ΕΕ ως προς τη δαπάνη για συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2012, κατατάσσοντας την 4η το 2023, πίσω από Ιταλία, Γαλλία και Αυστρία. Αυτή η εξέλιξη δείχνει πρόοδο, αλλά δεν αναιρεί το βασικό πρόβλημα: ένα σημαντικό ποσοστό των συντάξεων εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους και όχι από αποταμιευμένα κεφάλαια.
Το συνταξιοδοτικό σύστημα των θεσμών της ΕΕ λειτουργεί χωρίς αποθεματικά. Σημαντική πτυχή της μελέτης είναι ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα της ΕΕ χρηματοδοτείται από τον τρέχοντα προϋπολογισμό, χωρίς αποθεματικά. Οι πληρωμές για τις συντάξεις πρώην υπαλλήλων της ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά 183% από το 2000 έως το 2024, με τις συντάξεις να απορροφούν το 22% των δαπανών της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, σε σύγκριση με μόλις 10% το 1998. Το 2024, το 79% των συντάξεων καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό, δηλαδή από τη γενική φορολογία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε μια δημοσιονομικά βιώσιμη μετάβαση σε ένα κεφαλαιοποιητικό μοντέλο. Μια μείωση των διοικητικών δαπανών κατά 5% στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034 θα μπορούσε να επιτρέψει τη δημιουργία αποθεματικών ύψους 87 δισ. ευρώ για την κάλυψη των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων της ΕΕ. Η επένδυση αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να αποφέρει ετήσια αυτοχρηματοδότηση περίπου 3 δισ. ευρώ.
Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης συνοψίζουν:
- Το 2025 εκτιμάται ότι το 57% των συντάξεων θα προέρχεται από εισφορές, με μείωση της συμμετοχής της γενικής φορολογίας κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες.
- Οι μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας έχουν μειώσει τη συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 4η θέση στην ΕΕ.
- Το συνταξιοδοτικό σύστημα της ΕΕ λειτουργεί χωρίς αποθεματικά, με τις δαπάνες να αυξάνονται διαρκώς.
- Το 2024, το 79% των συντάξεων καλύπτεται από τον τακτικό προϋπολογισμό.
- Η πλήρης κεφαλαιοποίηση των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων της ΕΕ είναι εφικτή χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση των φορολογουμένων.
“Όσο περισσότερο αργεί η μετάβαση, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος,” δήλωσε ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας. Υπογράμμισε ότι οι συνέπειες των καθυστερήσεων στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις είναι σοβαρές, υπονομεύοντας τα δημόσια οικονομικά και περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων. Η πραγματικότητα θα επιβάλει τις αλλαγές που αναβάλλονται, και όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος για όλους.
