Του Κώστα Κατίκου

**Σημαντικές αλλαγές προγραμματίζονται στο ασφαλιστικό σύστημα, με στόχο την ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, δηλαδή των επαγγελματικών ταμείων. Το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προχωρά σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις υπό την πίεση των δημογραφικών εξελίξεων, με σκοπό την αύξηση των παροχών, κυρίως για τους νεότερους ασφαλισμένους.**

Οι επαγγελματικές συντάξεις λειτουργούν ως αποταμιευτικά προγράμματα που δημιουργούνται από εργοδότες για την υποστήριξη των εργαζομένων τους, καταβάλλονται μετά τη συνταξιοδότηση και διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: α) καθορισμένων παροχών, όπου οι ασφαλισμένοι λαμβάνουν συγκεκριμένο ποσό βάσει της διάρκειας της απασχόλησης και των αποδοχών τους, και β) καθορισμένων εισφορών, όπου οι παροχές εξαρτώνται από τις καταβληθείσες εισφορές και την απόδοση των επενδύσεων, με τον κίνδυνο να βαρύνει τον εργαζόμενο.

Με τις προτεινόμενες αλλαγές, οι μισθωτοί και οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα έχουν τη δυνατότητα να ασφαλίζονται σε επαγγελματικά ταμεία από οποιονδήποτε κλάδο.

Το ύψος της σύνταξης για τους νέους ασφαλισμένους θα εξαρτάται από τον χρόνο ασφάλισης, την ηλικία, τις εισφορές που έχουν καταβάλει και τη βιωσιμότητα του ταμείου.

Σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα, οι συντάξεις κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ το μήνα για 20-25 χρόνια ασφάλισης.

Ιδιαίτερα για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τα επαγγελματικά ταμεία προσφέρουν μια σημαντική διέξοδο για την αύξηση των παροχών τους, καθώς οι συντάξεις τους είναι από τις χαμηλότερες λόγω των περιορισμένων εισφορών.

Αν και ο νόμος 5078/2023 έχει ψηφιστεί, ο οποίος καθορίζει τους όρους λειτουργίας των ταμείων και απλοποιεί τη σύστασή τους, μέχρι σήμερα δεν έχει δημιουργηθεί ούτε ένα νέο ταμείο, εκτός από τα 28 που ήδη λειτουργούν και καλύπτουν εργαζομένους στον ίδιο κλάδο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital.gr, οι νέες ρυθμίσεις περιλαμβάνουν:

1. Δημιουργία επαγγελματικών ταμείων από ομοειδείς κλάδους, στα οποία θα μπορούν να ασφαλίζονται και εργαζόμενοι από άλλες ειδικότητες.

2. Ελεύθερη μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεταξύ ιδιωτικής ασφάλισης και επαγγελματικών ταμείων, ώστε οι ασφαλισμένοι να επιλέγουν φορείς με καλύτερες παροχές.

3. Είσοδος των τραπεζών στην επαγγελματική ασφάλιση μέσω επενδυτικών ταμείων, στα οποία θα μπορούν να ενταχθούν ασφαλισμένοι από οποιονδήποτε κλάδο, με ή χωρίς εργοδοτική συμμετοχή.

4. Μείωση της φορολογίας στις παροχές, η οποία ξεκινά από 20% για παροχές έως 5 έτη ασφάλισης και μειώνεται στο 5% για ασφαλισμένους με 20 χρόνια και άνω. Η υψηλή φορολογία αποθαρρύνει όχι μόνο τους νέους, αλλά και μεγαλύτερους ασφαλισμένους, όπως οι 55άρηδες και 60άρηδες, που δεν θεωρούν συμφέρουσα τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικά ταμεία για μικρό χρονικό διάστημα.

Το νέο ασφαλιστικό σχήμα, με την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων, θα περιλαμβάνει:

– Τον πρώτο πυλώνα, το δημόσιο σύστημα ασφάλισης, με κύρια και επικουρική σύνταξη υπό την εγγύηση του κράτους.

– Τον δεύτερο πυλώνα, τις συντάξεις από τα επαγγελματικά ταμεία, που δεν θα είναι υπό κρατική εγγύηση, αλλά θα ελέγχονται από το κράτος.

– Τον τρίτο πυλώνα, την ιδιωτική ασφάλιση μέσω των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων των ασφαλιστικών εταιρειών.

Ωστόσο, ο νόμος 5078/2023 έχει προκαλέσει προβλήματα, καθώς δεν επιτρέπει τη μεταφορά από ένα ταμείο σε άλλο και θεσπίζει ενιαία φορολόγηση των παροχών, κάτι που λειτουργεί αποτρεπτικά για την ίδρυση νέων ταμείων.

Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης να προγραμματίσει νέο νομοσχέδιο, που θα ενισχύσει τα επαγγελματικά ταμεία, καθιστώντας τα έναν πιο ισχυρό δεύτερο πυλώνα στο ασφαλιστικό σύστημα.

Συμπλήρωμα σύνταξης λόγω δημογραφικού

Η ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελεί στρατηγικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μάιος 2025), οι συντάξεις από τα επαγγελματικά ταμεία μπορούν να ανακουφίσουν τον πρώτο πυλώνα από τις δημογραφικές και δημοσιονομικές προκλήσεις.

Η πρόοδος στην ανάπτυξη των επαγγελματικών ταμείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι περιορισμένη, και προτείνεται στα κράτη-μέλη να προωθήσουν τη δημιουργία τους με κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Ένας από τους λόγους που η Ελλάδα υστερεί στην επαγγελματική ασφάλιση σε σχέση με άλλες χώρες της Ε.Ε. είναι το υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης που προσφέρουν οι κύριες και επικουρικές συντάξεις, φτάνοντας το 78%, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. μετά την Ισπανία.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η συνολική αξία του ενεργητικού των ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης ανήλθε σε 2,63 δισ. ευρώ στο τέλος του β’ τριμήνου του 2025, από 2,54 δισ. ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο.

Συνολική αξία ενεργητικού επαγγελματικών ταμείων ως ποσοστό του ΑΕΠ σε χώρες της Ε.Ε.

Χώρα	Ενεργητικό (δισ. ευρώ)	(% ΑΕΠ)
Λουξεμβούργο	1	1,7
Ελλάδα	2,6	1,0
Ιρλανδία	4	6,7
Πορτογαλία	12	8,5
Βουλγαρία	18	4,6
Αυστρία	26	5,5
Πολωνία	38	7,4
Ισπανία	67	4,6
Γαλλία	134	25,1
Ιταλία	187	7,1
Φινλανδία	155	56,5
Γερμανία	267	6,5
Σουηδία	516	92,2
Δανία	705	189,1
Ολλανδία	157	147,1