English
Τους προσδιοριστικούς παράγοντες του παραγωγικού κενού, το οποίο αναμένεται να παραμείνει θετικό στην Ελλάδα και το 2026, καθώς και τη σχέση του με τον πληθωρισμό, αναλύει η Alpha Bank στο τελευταίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων.
Σύμφωνα με την τράπεζα, ο πληθωρισμός, όπως καταγράφεται από τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), ανήλθε σε 2,9% κατά μέσο όρο το 2025, παρουσιάζοντας μια ελαφριά μείωση σε σύγκριση με το 2024 (3%). Η αύξηση των τιμών των υπηρεσιών, που έφτασε το 4,8% από 4,4% το 2024, συνέβαλε στην διατήρηση των πληθωριστικών πιέσεων. Αντίθετα, οι τιμές των βιομηχανικών αγαθών εκτός ενέργειας και των τροφίμων αυξήθηκαν με πιο ήπιο ρυθμό, καταγράφοντας 0,7% και 2,1% αντίστοιχα. Εν τω μεταξύ, οι τιμές της ενέργειας μειώθηκαν για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, αν και με επιβραδυνόμενο ρυθμό (-0,7% έναντι -1,4% το 2024). Στην Ευρωζώνη, ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,1%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στην Εσθονία, την Κροατία και τη Σλοβακία, και τις μικρότερες στην Κύπρο και τη Γαλλία.
Η δυσκαμψία του πληθωρισμού αντικατοπτρίζει το θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας, το οποίο υποδεικνύει συνθήκες υπερβάλλουσας συνολικής ζήτησης. Αυτές οι συνθήκες ενισχύονται σε κάποιο βαθμό από το πλεονασματικό ισοζύγιο υπηρεσιών στις εξωτερικές συναλλαγές. Ο όρος «παραγωγικό κενό» αναφέρεται στη διαφορά μεταξύ του πραγματικού και του δυνητικού ΑΕΠ, εκφρασμένη ως ποσοστό του δεύτερου. Το δυνητικό ΑΕΠ υποδηλώνει το επίπεδο παραγωγής που μπορεί να επιτύχει μια οικονομία αξιοποιώντας πλήρως τους παραγωγικούς της πόρους. Όταν το πραγματικό ΑΕΠ υπερβαίνει το δυνητικό, παρατηρείται θετικό παραγωγικό κενό, που σημαίνει ότι η εγχώρια ζήτηση ξεπερνά τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας. Αντίθετα, αρνητικό παραγωγικό κενό σημαίνει ότι η οικονομία λειτουργεί κάτω από τις δυνατότητές της. Στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης της προηγούμενης δεκαετίας, το παραγωγικό κενό ήταν έντονα αρνητικό, λόγω της αύξησης της ανεργίας και της αποεπένδυσης, γεγονός που αποτυπώθηκε σε υποτονικό δομικό πληθωρισμό. Από το 2017, με την ανάκαμψη του πραγματικού ΑΕΠ, το παραγωγικό κενό άρχισε να συρρικνώνεται, παραμένοντας ωστόσο αρνητικό μέχρι το 2022. Από το 2023, το παραγωγικό κενό είναι θετικό, υποδεικνύοντας συνθήκες υπερβάλλουσας ζήτησης, κάτι που αποτυπώνεται στον υψηλό δομικό πληθωρισμό.
Η αύξηση της απασχόλησης, οι θετικές επιδόσεις στον τουρισμό και οι αυξήσεις στις ονομαστικές αποδοχές αποτελούν βασικούς παράγοντες που στηρίζουν τη δυναμική της ζήτησης.
Επιπλέον, η ενισχυμένη επενδυτική δραστηριότητα, κυρίως λόγω της απορρόφησης πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και η αύξηση της τραπεζικής χρηματοδότησης, ενδυναμώνουν περαιτέρω τη ζήτηση. Συγκεκριμένα:
– Από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1,6%, συνεχίζοντας την ανοδική πορεία για πέμπτο συνεχόμενο έτος. Σύμφωνα με την έρευνα εργατικού δυναμικού, τον Νοέμβριο ο αριθμός των απασχολούμενων ξεπέρασε τα 4,4 εκατομμύρια για πρώτη φορά από το 2010. Ο αριθμός των ανέργων μειώθηκε σε λιγότερο από 400 χιλιάδες, ενώ οι άνθρωποι εκτός εργατικού δυναμικού έφτασαν στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2004 (2,9 εκατομμύρια).
– Οι ταξιδιωτικές αφίξεις και εισπράξεις ανήλθαν σε 36,7 εκατομμύρια τουρίστες και 23 δισεκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα το πρώτο ενδεκάμηνο του 2025, ξεπερνώντας τις επιδόσεις του συνόλου του 2024. Αυτή είναι η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που ο τουρισμός καταγράφει ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενισχύοντας τις τιμές των σχετικών υπηρεσιών.
– Ο εποχικά προσαρμοσμένος Δείκτης Μισθολογικού Κόστους της ΕΛΣΤΑΤ αυξήθηκε κατά 7,6% το πρώτο εννεάμηνο του 2025.
Το παραγωγικό κενό αναμένεται να παραμείνει θετικό το 2026, φτάνοντας το 3% του δυνητικού ΑΕΠ, το υψηλότερο στην Ευρωζώνη σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υποδηλώνοντας τη συνέχιση ισχυρών συνθηκών ζήτησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πληθωρισμός και ο δομικός πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθούν το 2026, παραμένοντας ωστόσο πάνω από τους μέσους όρους της Ευρωζώνης. Η εξέλιξη των τιμών της ενέργειας, οι οποίες είχαν οριακά αρνητική συνεισφορά στον πληθωρισμό το 2025, παραμένει κρίσιμη, καθώς εξαρτάται από γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι πρόσφατες εντάσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν, δύο σημαντικοί παίκτες στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, προσθέτουν αβεβαιότητα στην πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας.
