Η Αμερική χάνει το οικονομικό της προβάδισμα: ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Του Robert Burgess

Οι επενδυτές αυτές τις ημέρες ελέγχουν τους λογαριασμούς τους, αναρωτώμενοι αν θα γιορτάσουν τις γιορτές με σαμπάνια και χαβιάρι ή με μπύρα και πατατάκια. Αν και ο δείκτης MSCI USA σημείωσε αύξηση 16,3%, η πραγματικότητα μπορεί να υποδηλώνει ότι το μενού θα περιλαμβάνει μπύρα και πατατάκια.

Παρά την άνοδο των αμερικανικών μετοχών, η συνολική εικόνα δεν επιβεβαιώνει εύκολα την επανειλημμένη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η “πιο καυτή” χώρα στον κόσμο. Σε σύγκριση με άλλες χώρες, η χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ φαίνεται να υπολείπεται: τα κέρδη του MSCI USA είναι πολύ χαμηλότερα από την άνοδο 29,2% του δείκτη MSCI All Country World, που δεν περιλαμβάνει τις ΗΠΑ.

Για να κατανοήσουμε την έκταση αυτών των επιδόσεων, αρκεί να σκεφτούμε ότι τα συγκεκριμένα μεγέθη δεν έχουν παρατηρηθεί από το 2009, όταν η παγκόσμια οικονομία άρχισε να ανακάμπτει από την οικονομική κρίση.

Η καλύτερη εξήγηση για την απογοήτευση των επενδυτών απέναντι στα αμερικανικά assets, μόλις μετά την αναφορά του περιοδικού “The Economist” ότι ο κόσμος “φθονεί” την αμερικανική οικονομία, μπορεί να βρίσκεται στις τελευταίες προβλέψεις του ΟΟΣΑ. Στην αρχή του 2025, ο Οργανισμός προέβλεπε ανάπτυξη 2,4% για την αμερικανική οικονομία, ξεπερνώντας το 1,9% του υπόλοιπου ανεπτυγμένου κόσμου. Τώρα, η πρόβλεψη έχει πέσει στο 2%, ενώ για το 2026 αναμένει περαιτέρω πτώση στο 1,7%.

Η εικόνα είναι παρόμοια και στον τομέα του πληθωρισμού. Καθώς το 2024 ολοκληρώθηκε με τον Τζο Μπάιντεν στην προεδρία, ο ΟΟΣΑ εκτιμούσε ότι οι αυξήσεις τιμών θα παραμείνουν υπό έλεγχο, προβλέποντας ρυθμό αύξησης 2,1% το 2025. Σήμερα, οι εκτιμήσεις δείχνουν αύξηση 2,7% το 2025 και 3% το 2026.

Με άλλα λόγια, το οικονομικό προβάδισμα των ΗΠΑ φαίνεται να έχει χαθεί. Ο λόγος είναι προφανής: οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ έχουν προκαλέσει χάος σε βασικά ζητήματα όπως οι δασμοί, η εξωτερική πολιτική, η υγειονομική περίθαλψη και η μετανάστευση. Η επιλογή ενός “επιχειρηματία” που εστίασε στην επιβολή αντιποίνων σε όσους θεωρούσε ότι τον αδίκησαν δεν αποδείχθηκε σοφή.

Αλλά πώς εξηγείται η έκθεση για το ΑΕΠ του γ’ τριμήνου, που έδειξε ανάπτυξη 4,3%; Ας εξετάσουμε τα ανησυχητικά εσωτερικά στοιχεία. Αυτή η αύξηση προήλθε από την κατανάλωση, που αυξήθηκε κατά 3,5%, ενώ τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα παρέμειναν σταθερά. Αυτή η διαφορά υποδηλώνει ότι τα νοικοκυριά χρησιμοποιούν τις αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν τις ανάγκες τους, κάτι που δεν μπορεί να διαρκέσει.

Για τις επιχειρήσεις, η απρόβλεπτη πολιτική κατάσταση καθιστά δύσκολη τη στρατηγική σχεδίαση. Η τελευταία έρευνα οικονομικών διευθυντών από το Πανεπιστήμιο Duke και την Federal Reserve στο Ρίτσμοντ δείχνει ότι η αισιοδοξία για την οικονομία δεν διαφέρει από αυτήν στις αρχές του 2020, όταν η πανδημία ήταν σε έξαρση. Παρά την αύξηση των θέσεων εργασίας από τις μικρές επιχειρήσεις, οι εργοδότες μειώνουν το προσωπικό, σύμφωνα με τα στοιχεία του Νοεμβρίου, με τις επιχειρήσεις κάτω των 50 υπαλλήλων να “κόβουν” 120.000 θέσεις εργασίας, τη μεγαλύτερη πτώση από τον Μάιο του 2020.

Αν και τα κέρδη των εισηγμένων εταιρειών είναι ισχυρά, η κατάσταση δεν είναι το ίδιο καλή για τις περισσότερες άλλες επιχειρήσεις. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν συρρίκνωση 5,6% στα κέρδη μέχρι τον Ιούνιο, σύμφωνα με την JPMorgan.

“Η κατάσταση είναι στάσιμη και πιστεύουμε ότι σχετίζεται με την αβεβαιότητα που προέρχεται από την Ουάσινγκτον”, δήλωσε ένας συμμετέχων στην έρευνα του τομέα της μεταποίησης της Fed στο Ντάλας. Σύμφωνα με την “Washington Post”, τουλάχιστον 717 εταιρείες υπέβαλαν αίτηση πτώχευσης από το 2025 έως τον Νοέμβριο, ο μεγαλύτερος αριθμός από το 2010.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που οι καταναλωτές ανησυχούν. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης του Conference Board έχει υποχωρήσει σε επίπεδα αντίστοιχα με τους πρώτους μήνες της πανδημίας. “Οι απαντήσεις των καταναλωτών σχετικά με παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομία συνεχίζουν να καθοδηγούνται από αναφορές σε τιμές, πληθωρισμό, δασμούς και πολιτική”, δήλωσε η Dana Peterson, επικεφαλής οικονομολόγος του Conference Board.

Στην αγορά ομολόγων, οι αποδόσεις από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία σταθερού εισοδήματος είναι χαμηλότερες από ό,τι σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρά τις τρεις μειώσεις επιτοκίων από την Κεντρική Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, οι επενδυτές έχουν αυξήσει τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις, ανησυχώντας για πιθανή επιτάχυνση του πληθωρισμού. Ως αποτέλεσμα, ο δείκτης Bloomberg US Aggregate αυξήθηκε κατά 7,30% το 2025, ωστόσο υστερεί σε σχέση με το κέρδος 8,17% του δείκτη Bloomberg Global Aggregate.

Μια προσεκτική ματιά αποκαλύπτει ανησυχητικές τάσεις. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι δανειολήπτες απαιτούν υψηλότερους όρους για μακροπρόθεσμες δανειοδοτήσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που οι κεντρικές τράπεζες και τα κρατικά επενδυτικά ταμεία απομακρύνονται από το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ. Οι “επίσημες” συμμετοχές σε αμερικανικά ομόλογα μειώθηκαν κατά 25 δισ. δολ. τον Οκτώβριο, μετά από μείωση 27 δισ. δολ. το 2024.

Το νόμισμα μιας χώρας δεν διαφέρει πολύ από την τιμή της μετοχής μιας εταιρείας, καθώς αποτελεί ένδειξη της ψυχολογίας της αγοράς. Ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot, που μετρά το δολάριο απέναντι στους κύριους ανταγωνιστές του, έχει υποχωρήσει περίπου 8%, καταγράφοντας τις χειρότερες επιδόσεις από το 2017, το πρώτο έτος της πρώτης θητείας του Τραμπ. Το δολάριο έχει υποτιμηθεί έναντι των 16 πιο διαπραγματεύσιμων νομισμάτων παγκοσμίως, δείχνοντας την αντίδραση των επενδυτών στις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ.

Ένα ασθενέστερο νόμισμα καθιστά τις εξαγωγές πιο ανταγωνιστικές, αλλά αυξάνει τον πληθωρισμό, κάνοντάς τις εισαγωγές πιο ακριβές. Έτσι, ενώ οι εξαγωγές μέχρι τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν κατά 4,7% στα 1,62 τρισ. δολ., οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 7,4% στα 2,60 τρισ. δολ.

Το θλιβερό είναι ότι η κυβέρνηση του Τραμπ συνειδητοποιεί τις αρνητικές συνέπειες των πολιτικών της, με κορυφαίους αξιωματούχους να μεταθέτουν συνεχώς την προοπτική οικονομικής ανάπτυξης, από το “σίγουρα το 2025” στο “κάποια στιγμή το 2026”. Αντί για μια νέα “Χρυσή Εποχή”, φαίνεται ότι πούλησαν στους Αμερικανούς “φύκια για μεταξωτές κορδέλες”.