Η μάχη για βιώσιμες συντάξεις στις χώρες της ΕΕ συνεχίζεται

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει προκλήσεις σχετικά με τις συντάξεις καθώς ο πληθυσμός γηράσκει και οι εργαζόμενοι μειώνονται. Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να καλύψουν τα χρηματοδοτικά κενά, γεγονός που επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά ότι ο πληθυσμός των κρατών-μελών της θα μειωθεί από 451 εκατομμύρια σήμερα σε περίπου 432 εκατομμύρια μέχρι το 2070. Παράλληλα, το ποσοστό των ηλικιωμένων αυξάνεται ραγδαία, με πολλές χώρες να έχουν ήδη περίπου το 25% του πληθυσμού τους ηλικίας 65 ετών και άνω. Καθώς ο ενεργός πληθυσμός συρρικνώνεται, λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό συνταξιούχων.

Για να καλύψουν τις συντάξεις των υφιστάμενων συνταξιούχων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντλούν χρήματα από τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Στη Γερμανία, η χρηματοδότηση αυτή ξεπέρασε τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ φέτος και αναμένεται να φτάσει τα 150 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2040.

Χώρες της ΕΕ και συντάξεις

Ενδεικτικά, η Ιταλία δαπανά το 16% του ΑΕΠ της για συντάξεις, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη. Στη Γερμανία, το ποσοστό είναι γύρω στο 10%. Στην Ιταλία, οι συντάξεις συχνά λειτουργούν ως «δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας» για οικογένειες, καθιστώντας τις περικοπές σχεδόν αδύνατες. Σύμφωνα με εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα δαπάνησε το 2022 το 14,5% του ΑΕΠ της για συντάξεις, με πρόβλεψη να μειωθεί στο 13,7% μέχρι το 2040. Η Ισπανία, λόγω των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων, αναμένεται να αυξήσει τη χρηματοδότηση των συντάξεων τα επόμενα χρόνια.

Λιγότερες εισφορές, χαμηλότερες συντάξεις

Η Σουηδία και οι βαλτικές χώρες έχουν επιλέξει έναν διαφορετικό δρόμο. Στις χώρες αυτές, οι συντάξεις χορηγούνται με βάση τις εισφορές. Εάν τα έσοδα μειωθούν λόγω δημογραφικών αλλαγών, οι συντάξεις αναπροσαρμόζονται προς τα κάτω. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλά ποσοστά φτώχειας μεταξύ των ηλικιωμένων στις βαλτικές χώρες, καθώς οι συντάξεις δεν συμβαδίζουν με τους μισθούς και τις τιμές.

Τα συνταξιοδοτικά συστήματα στην Ευρώπη είναι περίπλοκα. Πολλές χώρες διαθέτουν υβριδικά συστήματα που συνδυάζουν αναδιανομή και κεφαλαιοποίηση. Εννέα κράτη-μέλη της ΕΕ συνδέουν το όριο συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, όπως η Δανία, η Ολλανδία, η Εσθονία και η Σλοβακία.

Από το 2014, στην Πορτογαλία ισχύει κανόνας που παρατείνει το όριο συνταξιοδότησης κατά περίπου οκτώ μήνες για κάθε αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Σήμερα, η ηλικία συνταξιοδότησης στην Πορτογαλία είναι 66 έτη και επτά μήνες. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι το όριο αυτό μπορεί να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 70 χρόνια σε πολλές χώρες. Αντίθετα, η Γαλλία, που δεν έχει παρόμοιο μηχανισμό, έχει αναβάλει την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 χρόνια για πολιτικούς λόγους.

Συντάξεις στην Ελλάδα

Ανεξάρτητα από το συνταξιοδοτικό σύστημα κάθε χώρας, οι μελλοντικές συντάξεις θα είναι χαμηλότερες σε σχέση με τους μισθούς, εκτός αν οι πολίτες εργάζονται περισσότερα χρόνια ή επιλέξουν ιδιωτική σύνταξη.

Ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι οι συντάξεις στην Ευρώπη κυμαίνονται κατά μέσο όρο στο 61% του μισθού. Ωστόσο, υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις: η Εσθονία, η Λιθουανία και η Ιρλανδία έχουν ποσοστά κάτω από το 40%, ενώ χώρες όπως η Ολλανδία, η Πορτογαλία και η Τουρκία φτάνουν πάνω από το 90%. Στην Ελλάδα, οι συντάξεις ανέρχονται στο 88,5% του μισθού, ενώ η Γερμανία, η Γαλλία και η Σουηδία είναι γύρω στο 50%.

Καθοριστικός παράγοντας για το βιοτικό επίπεδο μετά τη συνταξιοδότηση είναι η ύπαρξη επικουρικών και ιδιωτικών συντάξεων, καθώς και αποταμιεύσεων, οι οποίες καλούνται να αντισταθμίσουν τις χαμηλές κύριες συντάξεις.

Πηγή: Deutsche Welle