English
Η Ουκρανία, παρά τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου, καταγράφει αύξηση σχεδόν 40% στον αριθμό των φορολογούμενων που δήλωσαν εισόδημα άνω του ενός εκατομμυρίου γρίβνια (περίπου 21.000 ευρώ) για το 2024. Συγκεκριμένα, 17.000 πολίτες καταγράφηκαν ως «εισοδηματικοί εκατομμυριούχοι», σύμφωνα με ανακοίνωση του επικεφαλής της ουκρανικής φορολογικής υπηρεσίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο.
Το γεγονός προκαλεί ερωτήματα, καθώς το μέσο ετήσιο εισόδημα στη χώρα ανέρχεται μόλις στα 3.800 ευρώ, ενώ η Ουκρανία παραμένει σε εμπόλεμη κατάσταση και σε βαθιά οικονομική ύφεση.
Πλούτος συγκεντρωμένος στις μεγάλες πόλεις
Το υψηλότερο μέσο εισόδημα καταγράφεται στο Κίεβο, ενώ ακολουθούν η περιφέρεια Ντνιπροπετρόβσκ στην ανατολική Ουκρανία και η Λβιβ στα δυτικά. Συνολικά, οι εκατομμυριούχοι δήλωσαν εισοδήματα ύψους περίπου 5,42 δισ. ευρώ, με τις υποχρεώσεις τους σε φόρους να αγγίζουν τα 186 εκατ. ευρώ.
Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελεί κάτοικος του Κιέβου, ο οποίος δήλωσε φόρους ύψους 4,6 δισ. γρίβνια – σχεδόν 100 εκατ. ευρώ – γεγονός που μεταφράζεται σε ετήσιο εισόδημα που ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ.
Ο νεότερος εκατομμυριούχος στη χώρα είναι παιδί 3,5 ετών, που απέκτησε την περιουσία του μέσω κληρονομιάς και δωρεάς από μη συγγενικά πρόσωπα.
Η κληρονομιά του πολέμου
Αρκετοί από τους νεοεισερχόμενους στη λίστα των εκατομμυριούχων απέκτησαν τον πλούτο τους μέσω κληρονομιών, φαινόμενο που σχετίζεται πιθανώς με την αύξηση των θανάτων λόγω του πολέμου. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 εκδόθηκαν περισσότερα από 521.000 πιστοποιητικά κληρονομιάς, αριθμός αυξημένος κατά 15% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Η αύξηση αυτή συνεχίζει μια ανοδική πορεία από το 2022, ενώ παράλληλα αυξάνονται και οι κατατεθειμένες διαθήκες. Ωστόσο, η μεταβίβαση περιουσίας σε στενούς συγγενείς δεν υπόκειται σε φορολόγηση, γεγονός που δυσκολεύει την εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων.
Οι Ουκρανοί του Forbes
Επτά Ουκρανοί περιλαμβάνονται στη λίστα των δισεκατομμυριούχων του περιοδικού Forbes για το 2025. Πρώτος εμφανίζεται ο Ρινάτ Αχμέτοφ, με περιουσία ύψους 7,9 δισ. δολαρίων. Η εταιρεία του SCM δραστηριοποιείται στους τομείς της ενέργειας, του χάλυβα και των τηλεπικοινωνιών.
Ακολουθεί ο επιχειρηματίας Βίκτορ Πιντσούκ με 3,3 δισ. δολάρια, μέσω των εταιρειών Interpipe και Starlight Media. Τρίτος κατατάσσεται ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο με περιουσία 1,8 δισ. δολάρια, κυρίως από την επιχείρηση σοκολατοειδών Roshen. Παρά τον πόλεμο, η Roshen παραμένει ενεργή σε 35 χώρες, αν και η παραγωγική της δυναμικότητα έχει μειωθεί αισθητά.
Επενδύσεις στο εξωτερικό και νέα επιχειρηματικότητα
Ανάμεσα στις βασικές πηγές εισοδήματος συγκαταλέγονται τα έσοδα από το εξωτερικό (790 εκατ. ευρώ), καθώς και οι κληρονομιές και οι δωρεές (315 εκατ. ευρώ). Χιλιάδες Ουκρανοί στρέφονται στην επένδυση σε ακίνητα σε γειτονικές χώρες. Το 2023, αγόρασαν περίπου 7.700 κατοικίες στην Πολωνία, αποτελώντας την πολυπληθέστερη ομάδα ξένων αγοραστών.
Η τάση αυτή σχετίζεται τόσο με το προσφυγικό ρεύμα όσο και με την αναζήτηση ασφαλών επενδυτικών λύσεων. Πέρα από την Πολωνία, Ουκρανοί επενδύουν πλέον ενεργά σε Ισπανία, Πορτογαλία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ταυτόχρονα, πολλοί ξεκινούν νέες επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Στην Πολωνία, μία στις δέκα νέες εταιρείες που ιδρύθηκαν το 2024 ανήκει σε Ουκρανούς. Πολλά από αυτά τα εισοδήματα όμως δεν δηλώνονται στην Ουκρανία, λόγω συμφωνιών αποφυγής διπλής φορολόγησης.
Η σκιά της διαφθοράς
Παρά τις επιδιώξεις για ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, η Ουκρανία παραμένει, σύμφωνα με την Transparency International, μία από τις πιο διεφθαρμένες χώρες της Ευρώπης, αμέσως μετά τη Ρωσία. Ο πόλεμος έχει φέρει στην επιφάνεια σειρά σκανδάλων, ακόμα και στον στρατό.
Η αποφυγή στράτευσης έχει μετατραπεί σε «μαύρη αγορά», με δωροδοκίες από 5.000 έως και 10.000 δολάρια. Οι καταγγελίες αφορούν είτε στρατολόγους είτε ιατρούς.
Ακόμα πριν από τον πόλεμο, η Ουκρανία ήταν, σύμφωνα με τον Δείκτη Οργανωμένου Εγκλήματος, κόμβος για διακίνηση ανθρώπων, ναρκωτικών και όπλων. Οι συνθήκες από τότε έχουν χειροτερέψει, με τον πόλεμο να ενισχύει το οργανωμένο έγκλημα και την αδιαφάνεια.
Ένας πλούτος με πολλές όψεις
Η αύξηση των εκατομμυριούχων στην Ουκρανία δεν αντανακλά γενικευμένη οικονομική ανάκαμψη. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, 9 εκατομμύρια Ουκρανοί – περίπου το 20% του πληθυσμού – ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί κατά 1,8 εκατομμύρια από την αρχή του πολέμου το 2022.
Την ίδια ώρα, το κόστος ανασυγκρότησης της χώρας εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 524 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία. Οι αριθμοί πίσω από την αύξηση του πλούτου αντικατοπτρίζουν λιγότερο μια οικονομική πρόοδο και περισσότερο μια κοινωνία σε αναζήτηση σταθερότητας μέσα στο χάος.
