του Zoltán Kottász
Η ειδική πλειοψηφία των πρεσβευτών της ΕΕ ενέκρινε την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο μεταξύ της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το Σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο. Η συμφωνία, η οποία τελειοποιήθηκε και εγκρίθηκε την Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου, βρίσκει έντονες αντιδράσεις από τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, καθώς ουσιαστικά επιχειρεί να “διαχειριστεί -και όχι να σταματήσει- τη μετανάστευση, αναγκάζοντας τα κράτη μέλη να δέχονται ανεπιθύμητους μετανάστες ή να πληρώνουν πρόστιμο.
“Εμείς οι Σλοβάκοι, οι Ούγγροι και οι Πολωνοί, ψηφίσαμε κατά των νομοθετικών πράξεων που μιλούν για τη λεγόμενη αλληλεγγύη. Δυστυχώς, υπερψηφιστήκαμε από αρκετά κράτη μέλη”, δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών της Σλοβακίας Matúš Šutaj Eštok σχετικά με τη συμφωνία που περιλαμβάνει έναν “υποχρεωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης” -που αναγκάζει τις χώρες να επιλέξουν μεταξύ της αποδοχής μεταναστών ή της καταβολής υψηλών ποσών σε ένα κοινό ταμείο.
Σύμφωνα με το σύμφωνο, 30.000 αιτούντες άσυλο θα κατανέμονται ετησίως σε ολόκληρο το μπλοκ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλλουν αποζημίωση 20.000 ευρώ για κάθε μετανάστη που απορρίπτουν. Στην περίπτωση της Σλοβακίας, αυτό θα σήμαινε 285 μετανάστες ή 5,7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Σε περίπτωση κρίσης, τα κράτη μέλη θα καλούνταν να υποδεχθούν έναν επιπλέον αριθμό μεταναστών, αλλά χωρίς τη δυνατότητα να πληρώσουν πρόστιμο αντί να υποδεχθούν τους μετανάστες. Επικρίνοντας τη συμφωνία, ο György Bakondi, επικεφαλής σύμβουλος του Ούγγρου πρωθυπουργού για θέματα εσωτερικής ασφάλειας, δήλωσε στα ουγγρικά μέσα ενημέρωσης:
Πρόκειται για μια σοβαρή παραβίαση της κυριαρχίας μας: η επιλογή του ποιους θέλουμε να δεχτούμε δεν θα αποφασίζεται ούτε από τις ουγγρικές αρχές, ούτε από την ουγγρική νομοθεσία, αλλά από τα κεντρικά γραφεία της ΕΕ.
Τόσο η Σλοβακία όσο και η Ουγγαρία επέκριναν το γεγονός ότι, σε περίπτωση κρίσης, ορισμένες διαδικασίες ασύλου θα μεταφέρονται μακριά από τις χώρες της πρώτης γραμμής, προκειμένου να ελαφρυνθεί το βάρος τους, αναγκάζοντας άλλα κράτη να φιλοξενήσουν τους μετανάστες και να εξετάσουν τις αιτήσεις ασύλου τους. “Οι διαδικασίες ασύλου θα μεταφερθούν στη Σλοβακία, πράγμα που θα σημαίνει εκ των πραγμάτων ότι οι ενδιαφερόμενοι μετανάστες δεν θα φύγουν ποτέ ξανά από τη Σλοβακία”, κατήγγειλε ο Matúš Šutaj Eštok.
Η Πολωνία αντιτίθεται επίσης στο σύμφωνο, λέγοντας ότι “δεν επιτυγχάνει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης και, ως εκ τούτου, μπορεί δυνητικά να αποτελέσει πεδίο διαμάχης μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών στο μέλλον”. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα αρνηθεί να δεχτεί οποιονδήποτε μετεγκατεστημένο αιτούντα άσυλο βάσει του συμφώνου, αν και μπορεί να είναι πρόθυμη να καταβάλει τα ποσά που ορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με βουλευτή της αντιπολίτευσης.
Ο Τσέχος πρέσβης απείχε από την ψηφοφορία της Πέμπτης, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση χαιρέτισε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο. Η αλλαγή στάσης μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι η τσεχική αντιπολίτευση, με επικεφαλής τον πρώην πρωθυπουργό Andrej Babiš, επέκρινε το σύμφωνο, περιγράφοντάς το ως “πρόσκληση σε εκατομμύρια μετανάστες στην Ευρώπη”, και κάλεσε την Πράγα να ακολουθήσει τα βήματα της Βουδαπέστης και της Βαρσοβίας. Η κεντροδεξιά-φιλελεύθερη κυβέρνηση ενδέχεται να σκληρύνει τη στάση της ενόψει των φετινών ευρωεκλογών, όπου το μεταναστευτικό θα αποτελέσει καυτό θέμα.
Οι νέοι κανόνες περιέχουν μια προσπάθεια για τη διενέργεια αποτελεσματικότερων ελέγχων στους μετανάστες, καθώς και έναν στόχο για την ταχύτερη επιστροφή των μη εγκεκριμένων αιτούντων άσυλο στις χώρες καταγωγής τους. Τα άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου είναι απίθανο να εγκριθούν θα εμποδίζονται να εισέλθουν στο μπλοκ και θα κρατούνται σε κέντρα κράτησης στα σύνορα, όπως και τα άτομα που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια. Καθώς το σύμφωνο προβλέπει ότι οι αιτήσεις ασύλου θα αξιολογούνται εντός έξι μηνών το πολύ, οι μετανάστες θα μπορούσαν να παραμείνουν σε κέντρα κράτησης για αυτό το χρονικό διάστημα -κάτι για το οποίο δεν είναι ικανοποιημένες οι ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για να εγκριθεί οριστικά το σύμφωνο, τα μέτρα πρέπει να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (κράτη μέλη). Η έγκριση στο Συμβούλιο θα γίνει με ειδική πλειοψηφία, πράγμα που σημαίνει ότι μεμονωμένες χώρες δεν θα μπορούν να ασκήσουν βέτο.