Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα τη μνήμη δύο σημαντικών μορφών της αποστολικής εποχής: του Αγίου Βαρθολομαίου του Αποστόλου και του Αγίου Βαρνάβα του Αποστόλου. Πρόκειται για δύο άνδρες που υπηρέτησαν με αυταπάρνηση το έργο της διάδοσης του Ευαγγελίου στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα τους στην πρώιμη χριστιανική ιστορία.
Ο Άγιος Βαρθολομαίος ο Απόστολος αναφέρεται στους τρεις πρώτους ευαγγελιστές ως ένας από τους Δώδεκα Μαθητές του Χριστού. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Βαρθολομαίος ήταν το επώνυμό του, ενώ το όνομά του ήταν Ναθαναήλ, όπως αναφέρεται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Καταγόταν από την Κανά της Γαλιλαίας και υπήρξε μαθητής του Ιωάννη του Βαπτιστή πριν ακολουθήσει τον Χριστό. Η συνάντησή του με τον Ιησού περιγράφεται ως στιγμή αποκάλυψης: όταν ο Κύριος τον είδε να πλησιάζει, τον χαρακτήρισε «αληθώς Ισραηλίτην εν ω δόλος ουκ έστι».
Μετά την Ανάληψη και την Πεντηκοστή, ο Βαρθολομαίος κήρυξε το Ευαγγέλιο σε πολλές περιοχές. Οι πηγές αναφέρουν ότι διακόνησε στην Αραβία, την Περσία, την Ινδία και την Αρμενία. Στην Αρμενία, όπου συνεργάστηκε με τον Απόστολο Θαδδαίο, το κήρυγμά του είχε μεγάλη απήχηση. Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση, υπέστη μαρτυρικό θάνατο: γδάρθηκε ζωντανός και στη συνέχεια σταυρώθηκε ή αποκεφαλίστηκε. Η σύνδεσή του με την Αρμενία παραμένει ισχυρή, καθώς η Αρμενική Αποστολική Εκκλησία τον θεωρεί έναν από τους ιδρυτές της.
Ο Άγιος Βαρνάβας ο Απόστολος δεν ανήκε στους Δώδεκα, αλλά κατατάσσεται στους Εβδομήκοντα Αποστόλους. Καταγόταν από την Κύπρο, ήταν Λευίτης και το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωσήφ. Το όνομα «Βαρνάβας», που σημαίνει «υιός παρακλήσεως», του δόθηκε από τους Αποστόλους λόγω του χαρακτήρα και του έργου του. Πούλησε την περιουσία του και τα χρήματα τα έθεσε στα πόδια των Αποστόλων για τις ανάγκες της πρώτης χριστιανικής κοινότητας.
Ο ρόλος του Βαρνάβα υπήρξε καθοριστικός στην ιστορία της πρώιμης Εκκλησίας. Όταν ο Σαύλος, μετά τη μεταστροφή του, προσπάθησε να προσεγγίσει τους Αποστόλους στην Ιερουσαλήμ, μόνο ο Βαρνάβας τον δέχθηκε και τον συστήσε στην κοινότητα. Αργότερα, ο Βαρνάβας και ο Παύλος ταξίδεψαν μαζί στο πρώτο μεγάλο ιεραποστολικό ταξίδι, κηρύττοντας στην Κύπρο, την Παμφυλία και τη Μικρά Ασία. Παρόλο που αργότερα χωρίστηκαν λόγω διαφωνίας για τον Ιωάννη Μάρκο, ο Βαρνάβας συνέχισε το έργο του στην Κύπρο, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, μαρτύρησε λιθοβοληθείς από Εβραίους στη Σαλαμίνα.
Η θεολογική σημασία και των δύο Αποστόλων έγκειται στη μαρτυρία τους για τον Αναστάντα Χριστό και στην αυτοθυσία τους για τη διάδοση της πίστης. Ο Βαρθολομαίος αντιπροσωπεύει τον ειλικρινή αναζητητή της αλήθειας που αναγνωρίζει αμέσως τον Μεσσία, ενώ ο Βαρνάβας ενσαρκώνει το πνεύμα της παρηγοριάς, της γενναιοδωρίας και της ανοχής. Και οι δύο διακόνησαν σε περιοχές μακριά από την Ιουδαία, κρατώντας ζωντανή τη φλόγα του Ευαγγελίου ανάμεσα σε εθνικούς λαούς.
Απόστολοι άγιοι, πρεσβεύσατε τω ελεήμονι Θεώ, ίνα πταισμάτων άφεσιν, παράσχη ταις ψυχαίς ημών.
Η ελληνική παράδοση τιμά ιδιαίτερα τον Άγιο Βαρνάβα λόγω του κυπριακού του καταγωγής, θεωρώντας τον κτίτορα της Κυπριακής Εκκλησίας. Ο τάφος του ανακαλύφθηκε τον 5ο αιώνα στην Κύπρο, και η εύρεση του σώματός του, μαζί με αντίγραφο του Ευαγγελίου κατά Ματθαίον γραμμένο από τον ίδιο, επιβεβαίωσε την αυτοκεφαλία της Κυπριακής Εκκλησίας.
Εκτός από τους δύο κύριους εορταζόμενους, η σημερινή ημέρα τιμά επίσης τον Άγιο Μητροφάνη Τσί-Σούνγκ και τους μαζί του μαρτυρήσαντες: την Τατιανή, πρεσβυτέρα του, τους γιους του Ησαΐα και Ιωάννη, τη νύφη του Μαρία, την Αγία Ία τη διδασκάλισσα και άλλους 222 Κινέζους Μάρτυρες, που υπέστησαν μαρτύριο στην Κίνα. Επίσης, εορτάζεται η Σύναξη
English