English
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 9η Ιουνίου, τη μνήμη του Αγίου Κυρίλλου, Πατριάρχη Αλεξανδρείας, ενός από τους σημαντικότερους Πατέρες της Εκκλησίας και θεμελιωτή της ορθόδοξου χριστολογίας. Ο Άγιος Κύριλλος υπήρξε ακλόνητος υπερασπιστής της πίστης κατά τη διάρκεια των μεγάλων δογματικών αντιπαραθέσεων του 5ου αιώνα, με κυριότερη τη σύγκρουση με τον Νεστόριο και τη διάσωση της ορθής διδασκαλίας για το πρόσωπο του Χριστού.
Ο Κύριλλος γεννήθηκε γύρω στο 376 μ.Χ. στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, σε οικογένεια βαθιά συνδεδεμένη με την εκκλησιαστική ιεραρχία. Θείος του ήταν ο Πατριάρχης Θεόφιλος, κοντά στον οποίο έλαβε την πρώτη του θεολογική κατάρτιση. Μορφώθηκε στις γραμματικές και φιλοσοφικές επιστήμες της εποχής του, συνδυάζοντας την κλασική παιδεία με τη βαθιά γνώση της Αγίας Γραφής και της εκκλησιαστικής παράδοσης. Το 412 μ.Χ., μετά το θάνατο του θείου του, εξελέγη Πατριάρχης Αλεξανδρείας σε ηλικία μόλις 36 ετών, αναλαμβάνοντας την ποιμαντική ευθύνη μιας από τις σημαντικότερες εκκλησιαστικές έδρες της εποχής.
Η πατριαρχεία του Κυρίλλου χαρακτηρίστηκε από έντονη θεολογική δραστηριότητα και αποφασιστικότητα στην αντιμετώπισηση των αιρέσεων. Το κορυφαίο σημείο της πνευματικής του πάλης ήρθε με την εμφάνιση της νεστοριανικής αίρεσης. Ο Νεστόριος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, δίδασκε ότι στον Χριστό υπήρχαν δύο πρόσωπα, ένα ανθρώπινο και ένα θεϊκό, αρνούμενος να αποκαλέσει την Παναγία «Θεοτόκο» και προτιμώντας τον όρο «Χριστοτόκος». Ο Κύριλλος αντιλήφθηκε αμέσως τον κίνδυνο αυτής της διδασκαλίας, καθώς διέσπαζε την υποστατική ένωση των δύο φύσεων στο ένα πρόσωπο του Θεανθρώπου.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στην Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου το 431 μ.Χ., όπου ο Άγιος Κύριλλος διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο. Ηγούμενος της θεολογικής αντιπαράθεσης, κατάφερε να διατυπώσει με σαφήνεια την ορθόδοξη χριστολογία: ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο με δύο φύσεις, θεϊκή και ανθρώπινη, αδιαίρετες και αχώριστες. Η Σύνοδος καταδίκασε τον Νεστόριο και επικύρωσε τον όρο «Θεοτόκος» για την Παναγία, διασφαλίζοντας την ορθόδοξη πίστη για τις επόμενες γενιές.
Ο Άγιος Κύριλλος δεν ήταν μόνο θεολόγος του δόγματος, αλλά και πλούσιος συγγραφέας. Άφησε πίσω του εκτενή εξηγητικά έργα στην Αγία Γραφή, δογματικά συγγράμματα κατά των αιρέσεων, και λειτουργικά κείμενα. Τα γραπτά του διακρίνονται για τη θεολογική τους ακρίβεια και την πνευματική τους βαθύτητα. Υπερασπίστηκε επίσης με πάθος την ελληνική πατερική παράδοση, στηριζόμενος στη διδασκαλία του Αγίου Αθανασίου και των Καππαδοκών Πατέρων.
Η σημασία του Αγίου Κυρίλλου για την Ορθόδοξη Εκκλησία είναι θεμελιώδης. Η χριστολογική του διδασκαλία αποτέλεσε τη βάση για τη Δ’ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451 μ.Χ.), που διατύπωσε το οριστικό δόγμα για το πρόσωπο του Χριστού. Για την Ελληνορθόδοξη παράδοση, ο Κύριλλος ενσαρκώνει τη συνέχεια της αλεξανδρινής θεολογικής σχολής και την πιστότητα στην πατερική κληρονομιά. Κοιμήθηκε εν Κυρίω το 444 μ.Χ., αφήνοντας ανεξίτηλο το σημάδι του στη θεολογική σκέψη και τη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Το Απολυτίκιο του Αγίου Κυρίλλου τον ανακαλεί ως φωτεινό δάσκαλο της πίστης:
Κανόνα πίστεως καὶ εἰκόνα πραότητος, ἐγκρατείας διδάσκαλον, ἀνέδειξέ σε τῇ ποίμνῃ σου, ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια· διὰ τοῦτο ἐκτήσω τῇ ταπεινώσει τὰ ὑψηλά, τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια, Πάτερ ἱεράρχα Κύριλλε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Την ίδια ημέρα η Εκκλησία τιμά επίσης τις Αγίες Θέκλα, Μαριάμνη, Μάρθα, Μαρία και Ενναθά, τις πέντε κανονικές Παρθένες, που μαρτύρησαν για την πίστη τους, καθώς και τον Άγιο Ανανία, τον μαθητή του Αποστόλου Παύλου που βάπτισε τον Σαύλο. Μνημονεύεται ακόμη ο Άγιος
