English
Ο Ραφαήλ Καλυβιώτης γράφει στην προσωπική του σελίδα:
Για να μπορέσει κάποιος να αναλύσει την φύση του πολέμου και να προβεί σε γεωπολιτική ανάλυση οφείλει να γνωρίζει την φύση της εξουσίας. Η αμερικανική ηγεμονία δεν απαρτίζεται φερ’ειπείν μόνον από τον Πρόεδρο. Ούτε μόνον από το Πεντάγωνο. Απαρτίζεται από ένα σύμπλοκο εξουσιών που έχουν εμπεδωθεί νομικά από ιστορικές και αμφιλεγόμενες αποφάσεις.
Τέτοιες ήταν οι αποφάσεις εκείνες που κατέστησαν τις εταιρείες από απλά εργαλεία της οικονομικής δραστηριότητας σε νομικά πρόσωπα με ευρύτατα συνταγματικά δικαιώματα, σχεδόν ισότιμα με εκείνα των φυσικών προσώπων.
Οι τρεις αυτές ιστορικές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών απετέλεσαν θεμελιώδεις τομές στο αμερικανικό δίκαιο αλλά και στην ίδια την φύση και την δομή της εξουσίας:
1. Santa Clara County v. Southern Pacific Railroad (1886)
Το 1886, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε μια υπόθεση που αφορούσε τη φορολογική μεταχείριση των σιδηροδρομικών εταιρειών στην Καλιφόρνια. Οι δικηγόροι της Southern Pacific Railroad ισχυρίστηκαν ότι η πολιτεία δεν είχε δικαίωμα να φορολογεί την εταιρεία διαφορετικά από ό,τι φορολογούσε τους ιδιώτες πολίτες.
Το Δικαστήριο δεν εξέδωσε μια εκτεταμένη αιτιολογημένη απόφαση επί του θέματος αυτού. Ωστόσο, ο γραμματέας του δικαστηρίου, στην επίσημη περίληψη της απόφασης, συμπεριέλαβε μια κρίσιμη διατύπωση: ότι οι εταιρείες θεωρούνται «πρόσωπα» (persons) κατά την έννοια του 14ου Συντάγματος των ΗΠΑ.
Το 14ο Σύνταγμα είχε ψηφιστεί το 1868, αμέσως μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο, με σκοπό να προστατεύσει τους πρώην σκλάβους, εξασφαλίζοντας σε κάθε «πρόσωπο» ίση προστασία από τους νόμους, το δικαίωμα ιδιοκτησίας και την προστασία από αυθαίρετες κρατικές ενέργειες.
Με αυτή την ερμηνεία, οι εταιρείες απέκτησαν για πρώτη φορά συνταγματική προστασία ως νομικά πρόσωπα. Έκτοτε, μπορούσαν να επικαλεστούν δικαιώματα ιδιοκτησίας, ίσης μεταχείρισης και προστασίας από το κράτος, ακριβώς όπως και οι πολίτες. Αυτή η απόφαση απετέλεσε την αφετηρία μιας μακράς πορείας κατά την οποία οι εταιρείες σταδιακά αναβαθμίστηκαν νομικά, αποκτώντας ολοένα μεγαλύτερη ισχύ και αυτονομία.
2. Buckley v. Valeo (1976) και First National Bank of Boston v. Bellotti (1978)
Οι δύο αυτές αποφάσεις της δεκαετίας του 1970 πήγαν το ζήτημα ένα βήμα πιο πέρα, συνδέοντας άμεσα το χρήμα με την ελευθερία του λόγου.
Στην υπόθεση Buckley v. Valeo, το Δικαστήριο κλήθηκε να αποφανθεί εάν το κράτος μπορεί να επιβάλει όρια στις δαπάνες για πολιτικές καμπάνιες. Η απάντηση ήταν αρνητική: τα χρήματα που δαπανώνται για την υποστήριξη πολιτικών υποψηφίων ή θέσεων θεωρούνται μορφή ελευθερίας του λόγου, η οποία προστατεύεται από την Πρώτη Τροπολογία του Αμερικανικού Συντάγματος (First Amendment). Συνεπώς, δεν μπορεί να περιοριστεί νομικά η οικονομική ενίσχυση πολιτικών.
Στην υπόθεση First National Bank of Boston v. Bellotti, μια τράπεζα επιχείρησε να δαπανήσει χρήματα για να επηρεάσει το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος. Η Πολιτεία της Μασαχουσέτης απαγόρευσε την εμπλοκή εταιρειών σε τέτοιου είδους διαδικασίες. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι και αυτή η απαγόρευση ήταν αντισυνταγματική. Οι εταιρείες, όπως και οι πολίτες, έχουν δικαίωμα να «μιλήσουν» πολιτικά μέσω οικονομικών δαπανών.
Πρακτική συνέπεια; Ενώ κάθε πολίτης διαθέτει μία μόνο ψήφο, μια εταιρεία ή μια Πολιτική Επιτροπή Δράσης (PAC) μπορεί να δαπανήσει εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια δολάρια σε διαφημίσεις, καμπάνιες και πολιτική προπαγάνδα.
Με αυτόν τον τρόπο, η οικονομική ισχύς μετατρέπεται σε πολλαπλασιασμένη πολιτική επιρροή. Ο απλός πολίτης έχει μία ψήφο ενώ οι μεγάλες εταιρείες έχουν, στην ουσία, χιλιάδες ή εκατομμύρια «ψήφους» μέσω των οικονομικών τους πόρων.
Με τις αποφάσεις αυτές, το Αμερικανικό Δικαστικό Σύστημα ολοκλήρωσε μια ιστορική μεταστροφή:
οι εταιρείες δεν είναι πλέον απλώς οικονομικά εργαλεία στα χέρια των ανθρώπων. Έχουν αναχθεί σε νομικά πρόσωπα με συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα, ενώ παράλληλα τους έχει αναγνωριστεί το δικαίωμα να χρησιμοποιούν απεριόριστα οικονομικά μέσα για να επηρεάζουν την πολιτική ζωή.
Στην πράξη, η πολιτική διαδικασία δεν λειτουργεί με βάση την αρχή «ένας άνθρωπος, μία ψήφος», αλλά με βάση την αρχή «όσο περισσότερα χρήματα, τόσο μεγαλύτερη πολιτική επιρροή».
Οι εταιρείες, διαθέτοντας τεράστια οικονομικά αποθέματα, μπορούν πλέον να αγοράζουν πολιτική επιρροή, να διαμορφώνουν νόμους και να καθορίζουν την κοινή ατζέντα σε βαθμό που υπερβαίνει κατά πολύ τη δυνατότητα του μέσου πολίτη.
Όποιος λοιπόν θέλει να κάνει κριτική αναφερόμενος μόνον σε έναν Πρόεδρο, μόνον σε ένα συμφέρον, μόνον σε τρεις μεγάλες εταιρείες, στην πραγματικότητα έχει παντελή άγνοια της φύσης της εξουσίας και πως αυτή αλληλοδιαπλέκεται.
