English
Την πρώτη του ομιλία στην Ελλάδα πραγματοποίησε ο Ισραηλινός αναλυτής Σάι Γκαλ, σε εκδήλωση που διοργανώθηκε τη Δευτέρα 4 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο της συνεργασίας του International Institute of Strategy με το Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών – ΕΛΙΣΜΕ.
Κεντρικό θέμα της ομιλίας ήταν: «Κυριαρχία, Έλεγχος και η Μεσογειακή Δοκιμασία της Ευρώπης», με τον Γκαλ να τοποθετεί στο επίκεντρο την Τουρκία, την Κύπρο, το Αιγαίο, το Ακούγιου, τη Λιβύη, τη Γάζα, το Ιράν και την ανάγκη οικοδόμησης μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας με κορμό την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.
Στην εκδήλωση παρέστησαν στρατηγοί, ναύαρχοι, πτέραρχοι, πανεπιστημιακοί, πολιτικοί, αναλυτές και δημοσιογράφοι, ενώ ο Ισραηλινός αναλυτής απάντησε σε ερωτήσεις των προσκεκλημένων, αναπτύσσοντας μια συνολική στρατηγική θεώρηση για την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Γκαλ ξεκίνησε με αναφορά στην Αθήνα και στη συμβολική σημασία της 28ης Οκτωβρίου, της επίσημης ονομασίας της οδού Πατησίων, όπου βρίσκονται τα γραφεία του ΕΛΙΣΜΕ. Τόνισε ότι για την Ελλάδα το «Όχι» δεν υπήρξε σύνθημα, αλλά ιστορική απόφαση. Με αυτή την αναφορά συνέδεσε το ελληνικό ιστορικό ένστικτο με τη σημερινή πραγματικότητα ασφαλείας.
Στον πυρήνα της ανάλυσής του βρέθηκε η έννοια της «τουρκικής περιμέτρου». Κατά τον Γκαλ, η Τουρκία δεν δρα αποσπασματικά σε Αιγαίο, Κύπρο, Λιβύη, Συρία, Μαύρη Θάλασσα, Βόσπορο, Σομαλία, ενέργεια, μεταναστευτικό και Χαμάς. Αντίθετα, τα συνδέει όλα σε ένα ενιαίο σύστημα πίεσης.
Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα δεν επιδιώκει απαραίτητα ανοιχτό πόλεμο, αλλά κάτι πιο χρήσιμο στρατηγικά: μια περιοχή όπου όλοι θα πρέπει να υπολογίζουν την Τουρκία πριν κινηθούν. Η Ελλάδα πριν επεκτείνει δικαιώματα, η Κύπρος πριν προχωρήσει ενεργειακά, το Ισραήλ πριν συνδεθεί με την Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση πριν επιβάλει κυρώσεις και το ΝΑΤΟ πριν αναπτύξει δυνάμεις.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτησή του για την Κύπρο. Ο Γκαλ χαρακτήρισε επικίνδυνη αυταπάτη τον όρο «παγωμένη σύγκρουση», υποστηρίζοντας ότι τα Κατεχόμενα λειτουργούν ως τουρκικό στρατηγικό βάθος: στρατιωτικό, πληροφοριακό, πολιτικό, ψυχολογικό και επιχειρησιακό. Περιέγραψε μάλιστα το βόρειο τμήμα της Κύπρου ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Τουρκίας μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο ασφαλείας.
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε και στο πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, το οποίο χαρακτήρισε «ρωσικό πυρηνικό θύλακα μέσα στο ΝΑΤΟ». Κατά τον Γκαλ, το ζήτημα δεν είναι μόνο ενεργειακό, αλλά στρατηγικό, καθώς το Ακούγιου συνδέει τη Ρωσία με ένα κρίσιμο τμήμα της τουρκικής υποδομής στη Μεσόγειο.
Ο Ισραηλινός αναλυτής αναφέρθηκε επίσης στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο χαρακτήρισε «όπλο που παριστάνει τον χάρτη». Όπως είπε, η Τουρκία αξιοποίησε τη διάλυση της Λιβύης για να παράγει τετελεσμένα στη θάλασσα, να πιέσει την Ελλάδα, να συμπιέσει την Αίγυπτο και να περιπλέξει τις διαδρομές Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας–Ευρώπης.
Στο στρατιωτικό σκέλος, ο Γκαλ ήταν απόλυτος: η Τουρκία δεν πρέπει να λάβει F-35, εκτός αν υπάρξει ριζική αλλαγή στη στρατηγική της συμπεριφορά. Για τα F-16, υποστήριξε ότι η παράδοση, η συντήρηση, το λογισμικό, οι αναβαθμίσεις και τα όπλα πρέπει να γίνουν υπό όρους, εφόσον η Άγκυρα χρησιμοποιεί δυτική αεροπορική ισχύ για πίεση κατά συμμάχων ή εταίρων.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και στον γεωοικονομικό χάρτη της περιοχής. Αντιπαρέβαλε τον τουρκικό χάρτη μόχλευσης —TurkStream, Βόσπορος, Middle Corridor, τουρκολιβυκή γραμμή— με τον εναλλακτικό χάρτη του IMEC και του Vertical Corridor, όπου Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ μπορούν να λειτουργήσουν ως ευρωπαϊκή ραχοκοκαλιά σύνδεσης Ινδίας, Κόλπου, Ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης.
Στο τέλος, ο Γκαλ υποστήριξε ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ δεν πρέπει να περιμένουν παθητικά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, η Αμερική παραμένει απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό θεμέλιο ασφαλείας.
Η καταληκτική του πρόταση ήταν η δημιουργία μιας επιχειρησιακής Ευρώπης, με μόνιμο μηχανισμό αξιολόγησης και προειδοποίησης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, πλήρη ένταξη της Κύπρου στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό ασφαλείας και ανάπτυξη μεσογειακής αρχιτεκτονικής αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας.
Το μήνυμά του ήταν σαφές: η Ελλάδα δεν είναι το άκρο της Ευρώπης, η Κύπρος δεν είναι εξαίρεση και το Ισραήλ δεν βρίσκεται έξω από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα ασφαλείας. Μαζί αποτελούν το νοτιοανατολικό τεστ της ευρωπαϊκής στρατηγικής βούλησης.