Η τουρκική εφημερίδα Daily Sabah επιχειρεί σήμερα με άρθρο γνώμης του Ισμαήλ Σαχίν, να ερμηνεύσει τη σύσφιξη των σχέσεων Ελλάδας και Ισραήλ ως μέρος ενός ευρύτερου γεωπολιτικού σχεδίου που στρέφεται κατά της Τουρκίας. Η βασική της θέση είναι ότι το Ισραήλ επιδιώκει να μετατρέψει την Ελλάδα και την Κύπρο σε «proxy actors», δηλαδή σε εντολοδόχους που εξυπηρετούν τους δικούς του στρατηγικούς στόχους στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως μετά τη ρήξη των σχέσεών του με την Άγκυρα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εφημερίδα παρουσιάζει τη στρατιωτική συνεργασία, τις κοινές ασκήσεις και τα ενεργειακά σχέδια ως στοιχεία μιας ευρύτερης προσπάθειας «περικύκλωσης» της Τουρκίας, ενώ αφήνει να εννοηθεί ότι η σύμπραξη αυτή έχει και ιδεολογικά χαρακτηριστικά, ως συνεργασία «δυτικών» κρατών απέναντι σε μια ανεξάρτητη περιφερειακή δύναμη.
Στο ίδιο αφήγημα εντάσσεται και η έμφαση που δίνεται στην ελληνική συμμετοχή σε προγράμματα αμυντικής τεχνολογίας με ισραηλινή συνδρομή, καθώς και στην αξιοποίηση του ελληνικού εναέριου χώρου και των υποδομών για στρατιωτική εκπαίδευση. Το άρθρο υποστηρίζει ότι αυτή η σχέση παρέχει στο Ισραήλ στρατηγικό βάθος που δεν διαθέτει γεωγραφικά, ενώ παράλληλα επιτρέπει στην Ελλάδα να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ. Ωστόσο, η συνολική αποτίμηση είναι σαφώς αρνητική, καθώς παρουσιάζεται ως εξέλιξη που υπονομεύει τη συνοχή του ΝΑΤΟ και εντείνει τις περιφερειακές εντάσεις.
Η προσέγγιση αυτή δεν είναι απλώς υπερβολική, αλλά εντάσσεται σε μια σταθερή τουρκική ρητορική που επιχειρεί να απονομιμοποιήσει κάθε συνεργασία της Ελλάδας με τρίτες χώρες. Η έννοια του «proxy» λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικός χαρακτηρισμός παρά ως σοβαρή αναλυτική κατηγορία. Η Ελλάδα δεν είναι κράτος περιορισμένης κυριαρχίας που εκτελεί εντολές τρίτων, αλλά μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ με σαφώς καθορισμένα εθνικά συμφέροντα. Η σύγκλιση με το Ισραήλ προέκυψε μέσα από αντικειμενικές γεωπολιτικές συνθήκες και όχι ως αποτέλεσμα εξωτερικής χειραγώγησης.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη σύγκλιση έπαιξε η ίδια η πολιτική της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια. Η επιθετική ρητορική, η αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η διαρκής πίεση στην Κυπριακή Δημοκρατία δημιούργησαν ένα περιβάλλον ανασφάλειας που ώθησε την Ελλάδα να αναζητήσει αξιόπιστες στρατηγικές συνεργασίες. Υπό αυτή την έννοια, η ελληνοϊσραηλινή προσέγγιση δεν αποτελεί προϊόν συνωμοσίας, αλλά φυσική αντίδραση σε μια αναθεωρητική πολιτική που επιδιώκει την αλλαγή των ισορροπιών στην περιοχή.
Επιπλέον, η παρουσίαση της συνεργασίας ως ιδεολογικής συμμαχίας «μη μουσουλμανικών» κρατών είναι μάλλον ενδεικτική της πολιτικής στόχευσης του άρθρου. Στην πραγματικότητα, οι σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ βασίζονται σε συγκεκριμένα και απτά συμφέροντα, όπως η ενεργειακή ασφάλεια, η τεχνολογική συνεργασία και η ενίσχυση της αποτροπής. Η γεωπολιτική λειτουργεί με όρους ισχύος και συμφερόντων, όχι πολιτισμικών αντιθέσεων. Η προσπάθεια ιδεολογικοποίησης της συνεργασίας αποσκοπεί κυρίως στην εσωτερική κατανάλωση και στη συσπείρωση του τουρκικού ακροατηρίου.
Ωστόσο, μια σοβαρή ελληνική προσέγγιση δεν μπορεί να περιοριστεί στην απόρριψη της τουρκικής επιχειρηματολογίας. Υπάρχουν και πραγματικά ζητήματα που αξίζουν προσοχής. Η στενή συνεργασία με το Ισραήλ προσφέρει σημαντικά οφέλη, ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας και της τεχνολογίας, αλλά ενέχει και κινδύνους. Η υπερβολική εξάρτηση από έναν ισχυρό εταίρο μπορεί να περιορίσει την αυτονομία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ενώ η εμπλοκή σε ευρύτερες περιφερειακές αντιπαραθέσεις ενδέχεται να δημιουργήσει νέες προκλήσεις που δεν συνδέονται άμεσα με τα ελληνικά συμφέροντα.
Από αυτή την άποψη, μία τέτοια συνεργασία δεν είναι απορριπτέα, αλλά θέτει ως βασικό κριτήριο την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος με όρους ισορροπίας και ρεαλισμού. Η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιεί τις διεθνείς της σχέσεις για να ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ και τη γεωπολιτική της θέση, χωρίς να διολισθαίνει σε ρόλο δεδομένου συμμάχου ή σε επιλογές που υπερβαίνουν τις δυνατότητές της.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η επίκληση της «συνοχής του ΝΑΤΟ» από την τουρκική πλευρά εμφανίζεται αντιφατική, δεδομένων των ίδιων των επιλογών της Άγκυρας τα τελευταία χρόνια, οι οποίες έχουν προκαλέσει εντάσεις εντός της Συμμαχίας. Αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης των ισορροπιών, αλλά αποδυναμώνει το επιχείρημα ότι η ελληνοϊσραηλινή συνεργασία αποτελεί τον κύριο παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Συνολικά, το άρθρο της Daily Sabah αντανακλά περισσότερο τις ανησυχίες και τις επιδιώξεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής παρά μια αντικειμενική αποτίμηση των εξελίξεων. Η ελληνική απάντηση σε αυτή τη ρητορική δεν μπορεί να είναι ούτε αμυντική ούτε αφελής. Οφείλει να βασίζεται σε ψυχρή ανάλυση, ενίσχυση της εθνικής ισχύος και σταθερή προσήλωση στην αρχή ότι οι συμμαχίες είναι μέσα και όχι αυτοσκοπός.
