English
Σήμερα, 8 Μαρτίου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, τον Άγιο Ερμή τον Απόστολο και τον Όσιο Θεοφύλακτο, επίσκοπο Νικομηδείας. Παράλληλα γιορτάζεται η Β΄ Κυριακή των νηστειών, ένας σημαντικός σταθμός στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, η ημέρα αυτή πέφτει περίπου στο κέντρο της Σαρακοστής και υπενθυμίζει την πνευματική πορεία προς το Πάσχα.
Πέρα από τη θρησκευτική της διάσταση, συνδέεται και με τη μνήμη αγίων που ξεχώρισαν για την πίστη τους.
Η Β΄ Κυριακή των νηστειών
Η Ορθόδοξη παράδοση αφιερώνει αυτή την Κυριακή στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, έναν κορυφαίο θεολόγο. Η περίοδος αυτή καλεί τους πιστούς σε ενδοσκόπηση και νηστεία, προετοιμάζοντάς τους για τα Πάθη και την Ανάσταση.
Όπως αναφέρεται σε εκκλησιαστικά κείμενα, η μέση της Σαρακοστής λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στην αρχή και το τέλος της νηστείας. Εκείνη την εποχή, πολλοί συγκεντρώνονται σε ναούς για να τιμήσουν τη μνήμη.
Ποιοι γιορτάζουν σύμφωνα με το εορτολόγιο
Σήμερα τιμώνται και οι Άγιοι Τεσσαράκοντα δύο Μάρτυρες από το Αμόριο, που μαρτύρησαν για την πίστη τους.
Από το εορτολόγιο 8 Μαρτίου προκύπτει ότι γιορτάζουν:
- Ερμής
- Θεοφύλακτος,
- Φυλακτός,
- Φυλαχτός
- Θεοφύλακτη,
- Φυλακτή
- Φυλαχτή,
- Φυλαχτούλα
- Χριστόδουλος,
- Χριστοδούλη
- Ιουλιανός,
- Γιουλιανός,
- Γιολανός
- Γρηγόρης,
- Γρηγόριος,
- Γόλης,
- Γρηγορία
Οι ονομαστικές εορτές προσφέρουν ευκαιρία για οικογενειακές συγκεντρώσεις, ειδικά σε μια μέρα με τόσο πλούσιο θρησκευτικό υπόβαθρο.
Ο βίος του Οσίου Θεοφυλάκτου
Ο Όσιος Θεοφύλακτος προερχόταν από την Ανατολή και έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λέοντα Δ΄ (775-780 μ.Χ.). Χάρη στην εξαιρετική μόρφωσή του, μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη για περαιτέρω σπουδές.
Εκεί απέκτησε γρήγορα αναγνώριση ως σοφός και ανέπτυξε δεσμούς με υψηλόβαθμους αξιωματούχους, ανάμεσά τους και τον μελλοντικό Πατριάρχη Ταράσιο, που τότε ήταν πρωτοσκρίτης.
Το 784 μ.Χ., με την εκλογή του Ταρασίου ως Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ο Θεοφύλακτος στάλθηκε μαζί με τον Μιχαήλ –που αργότερα έγινε επίσκοπος Συνάδων– σε μοναστήρι στον Εύξεινο Πόντο. Λίγα χρόνια μετά, γύρω στο 800 μ.Χ., χειροτονήθηκε επίσκοπος Νικομηδείας.
Από αυτή τη θέση, ξεχώρισε με φιλανθρωπικά έργα. Έχτισε ναούς, το μεγάλο νοσοκομείο των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, γηροκομεία, πτωχοκομεία, αλλά και ξενώνες για χήρες και ορφανά. Ο ίδιος φρόντιζε προσωπικά τους ασθενείς και τους απόρους.
Μετά τον θάνατο του Ταρασίου, ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο ο Άγιος Νικηφόρος Α΄ (806-815 μ.Χ.). Στη βασιλεία του Λέοντα Ε΄ του Αρμενίου (813-820 μ.Χ.), ξέσπασε διωγμός κατά των εικόνων.
Τότε, ο Νικηφόρος μαζί με τον Θεοφύλακτο και άλλους επισκόπους –όπως τον Αιμιλιανό Κυζίκου, τον Ευθύμιο Σάρδεων, τον Ευδόξιο Αμορίου, τον Μιχαήλ Συνάδων και τον Ιωσήφ Θεσσαλονίκης– πήγαν στο παλάτι και επέκριναν τον αυτοκράτορα με αγιογραφικές αναφορές.
Ο Θεοφύλακτος μίλησε θαρρετά: «Γνωρίζω πως περιφρονείς την ανοχή του Θεού. Μα θα σε βρει ξαφνική καταστροφή, σαν καταιγίδα».
Εξοργισμένος ο Λέων, τους εξόρισε όλους. Τον Νικηφόρο στη Χρυσούπολη, τους υπόλοιπους σε διάφορα μέρη. Ο Θεοφύλακτος κατέληξε στο Στρόβιλο, όπου έμεινε τριάντα χρόνια με υπομονή και πέθανε ειρηνικά το 840 μ.Χ.
Μετά το τέλος των εικονομαχιών, επί Θεοδώρας (842-857 μ.Χ.) και Πατριάρχη Μεθοδίου (842-846 μ.Χ.), τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Νικομήδεια το 846 μ.Χ. και τοποθετήθηκαν στον ναό των Αγίων Αναργύρων που είχε φτιάξει.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης τον χαρακτήριζε στύλο της αλήθειας, στήριγμα της Ορθοδοξίας και φύλακα της ευσεβείας.
Στον 10ο αιώνα, χτίστηκε μικρός ναός προς τιμήν του στο παλάτι, πιθανώς επί Ρωμανού Α΄ Λεκαπηνού (920-944 μ.Χ.), πατέρα του Πατριάρχη Θεοφυλάκτου (931-956 μ.Χ.).
Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς
Η Εκκλησία τιμά σήμερα, Κυριακή Β’ Νηστειών στις 8 Μαρτίου 2026, τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης και θαυματουργού, μαζί με άλλους αγίους που ξεχώρισαν για την πίστη τους.
Συνεχίζοντας από την προηγούμενη Κυριακή, όπου εορτάστηκε η αναστήλωση των ιερών εικόνων, η Ορθόδοξη Εκκλησία αφιερώνει αυτή την ημέρα στον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, έναν ομολογητή επίσκοπο από τη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα. Η μνήμη του συνδέεται στενά με την υπεράσπιση της ορθής πίστης.
Αναλυτικά για τον βίο του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά γράφει ο κ.Παναγιώτης Μυργιώτης
