English
Σε μια σημαντική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2025, στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κάλεσε τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να διακόψει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, επικαλούμενος τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία. Η συνάντηση, η πρώτη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο από το 2019, σηματοδότησε την πρόθεση των δύο ηγετών να επαναφέρουν τις διμερείς σχέσεις σε τροχιά συνεργασίας, με κεντρικά θέματα την αμυντική συνεργασία και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η επίσκεψη αυτή έρχεται σε ένα κλίμα έντασης, μετά από πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου σε αμερικανικό δίκτυο και την άμεση ανταπόκριση από την Ουάσιγκτον, που πυροδότησαν αντιδράσεις στην Άγκυρα.
Πίεση για τη ρωσική ενέργεια
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ εξέφρασε την επιθυμία του να σταματήσει η Τουρκία να προμηθεύεται πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία, χαρακτηρίζοντας την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία ως «ανεξέλεγκτη επίθεση». Υπογράμμισε ότι ο Ερντογάν, λόγω της επιρροής του τόσο στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν όσο και στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.
Το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει είναι να σταματήσει να αγοράζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία.
Οι δηλώσεις Ερντογάν στο Fox News και η αντίδραση Ρούμπιο
Λίγο πριν από τη συνάντηση, ο Ερντογάν είχε εμφανιστεί σε συνέντευξη στο Fox News με τον Bret Baier, όπου αμφισβήτησε ανοιχτά τις υποσχέσεις του Τραμπ για ταχεία λύση στους πολέμους στην Ουκρανία και τη Γάζα. «Ο Τραμπ έλεγε ότι θα τελειώσει τον πόλεμο στη Ρωσία-Ουκρανία. Τελείωσε; Όχι. Ίδιο και για τη Γάζα. Υπάρχουν πάντα κόστη όταν αναλύουμε τέτοια ζητήματα», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος, υπονοώντας ότι οι δηλώσεις του Αμερικανού ομολόγου του ήταν υπερβολικές.
Η κριτική αυτή προκάλεσε άμεση αντίδραση από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος σε συνέντευξη στο ίδιο δίκτυο, την επόμενη ημέρα, υπερασπίστηκε τον Τραμπ τονίζοντας ότι παγκόσμιοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Ερντογάν, «παρακαλούν» για συνάντηση μαζί του. «Ο Ερντογάν μπορεί να λέει ό,τι θέλει για τη Γάζα, αλλά η πραγματική δράση σημαίνει να έρχεται στον Λευκό Οίκο και να ζητά βοήθεια από τον Τραμπ», δήλωσε ο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι «συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, όλοι παρακαλούν να εμπλακούμε».
Οι δηλώσεις αυτές, ιδιαίτερα η χρήση του όρου «begging» (παρακαλώ), ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων στην Τουρκία. Η τουρκική αντιπολίτευση, με επικεφαλής βουλευτές του CHP, χαρακτήρισε τα σχόλια ως «ύβρη» κατά της χώρας και κάλεσε τον Ερντογάν να απαντήσει σκληρά κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον. Πρώην Τούρκος πρεσβευτής στην Ουάσιγκτον, Ναμίκ Ταν, τόνισε ότι τα λόγια του Ρούμπιο αποκαλύπτουν την «έκπτωση του διεθνούς κύρους της Τουρκίας». Αναλυτές στην Άγκυρα ερμήνευσαν την ανταπόκριση ως έμμεση αμφισβήτηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής από την Ουάσιγκτον, εν μέσω της προσπάθειας επαναπροσέγγισης.
Επαναφορά της συμφωνίας για τα F-35
Ένα από τα κύρια θέματα της ατζέντας ήταν η επανεκκίνηση της συμφωνίας για την προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, η οποία είχε ακυρωθεί κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, μετά την απόφαση της Άγκυρας να αγοράσει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Η κίνηση αυτή είχε προκαλέσει την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς υπήρχαν φόβοι ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε ανοιχτός στην επανεξέταση της απόφασης, δηλώνοντας:
Θα συζητήσουμε σοβαρά το ζήτημα των F-35, καθώς και την προμήθεια περισσότερων F-16. Μέχρι το τέλος της ημέρας, θα έχουμε νεότερα.
Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στον τουρκικό αμυντικό τομέα λόγω των S-400 θα μπορούσαν να αρθούν σύντομα, εφόσον η συνάντηση κριθεί επιτυχής.
Η σχέση Τραμπ-Ερντογάν
Παρά τις διαφορές σε ζητήματα όπως η στάση της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ για τη Γάζα και τη Συρία, ο Τραμπ εξέφρασε τον θαυμασμό του για τον Ερντογάν, περιγράφοντάς τον ως «ηγέτη με ισχυρή προσωπικότητα» και «πολύ σεβαστό» από διεθνείς ηγέτες. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στη φιλία που διατηρούν, ακόμη και κατά την περίοδο που ο ίδιος δεν ήταν στην εξουσία.
Η συνάντηση υπογραμμίζει την προσπάθεια των δύο πλευρών να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας ως συμμάχου του ΝΑΤΟ, αλλά και τη σύνθετη ισορροπία που καλείται να διατηρήσει η Άγκυρα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας.
Συνάντηση – σημείο καμπής
Η συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν αποτελεί σημείο καμπής για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, με πιθανές επιπτώσεις τόσο στη διεθνή ενεργειακή πολιτική όσο και στην αμυντική συνεργασία. Η έκκληση του Τραμπ για διακοπή των αγορών ρωσικού πετρελαίου, σε συνδυασμό με την προοπτική επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, υποδηλώνει μια προσπάθεια ενίσχυσης των δεσμών με την Άγκυρα, χωρίς να παραβλέπονται οι γεωπολιτικές προκλήσεις που παραμένουν – ιδίως μετά τις πρόσφατες διπλωματικές εντάσεις από τις δηλώσεις Ερντογάν και Ρούμπιο.
