English
Στο χάος που προκλήθηκε μετά την τουρκική εισβολή, η Κυβέρνηση είχε ως κύριο μέλημα τη στήριξη των εκτοπισθέντων, οι οποίοι αναζητούσαν καταφύγιο σε τσαντίρια, αυλές και χωράφια.
20 Ιουλίου 2025: 51 Χρόνια Κατοχής στην Κύπρο – Δεν Ξεχνάμε
Το δράμα των αγνοουμένων, που συνεχίζει να απασχολεί την Κύπρο μισό και πλέον αιώνα μετά, άρχισε να αναδεικνύεται αρκετές εβδομάδες αργότερα. Ο Νίκος Σεργίδης, Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων, αναφέρει ότι οι καταλόγοι των αιχμαλώτων που δημοσίευσε ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός, έδειξαν ότι πολλοί στρατιώτες και άμαχοι δεν συμπεριλαμβάνονταν, παρά τις μαρτυρίες που υπήρχαν για τη σύλληψή τους.
51 χρόνια από την τουρκική εισβολή: Κοινή μνήμη και καταδίκη στην Κύπρο
«Οι συγγενείς απευθύνονταν σε κλιμάκια του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού δηλώνοντας την εξαφάνιση των δικών τους. Η αγωνία κορυφώνεται τον Οκτώβριο του 1974, όταν οι ελλείποντες πολλοί δεν επιστρέφουν από την ανταλλαγή αιχμαλώτων», δήλωσε στο ΚΥΠΕ.
Οι οικογένειές τους ξεκινούν αναζητήσεις, συλλέγοντας πληροφορίες από συστρατιώτες και άλλους αιχμαλώτους που επέστρεψαν. Πολλές από αυτές τις πληροφορίες ήταν συγκεχυμένες, εντείνοντας την αγωνία για την τύχη των αγνοουμένων.
Η οργάνωση των συγγενών το 1974, με πρωτοστάτες όπως οι Χριστόφορος Οικονόμος και Λάζαρος Σκαλιστής, οδήγησε στη δημιουργία της Επιτροπής Γονέων και Συγγενών Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων. Η επιτροπή ζήτησε από την Τουρκία να δώσει πληροφορίες, αλλά δεν έλαβε ανταπόκριση. Αντιδρώντας, διοργάνωσαν κινητοποιήσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό, αναζητώντας διεθνή στήριξη και μεσολάβηση.
«Δυστυχώς, οι διεθνείς οργανισμοί μέχρι σήμερα περιορίζονται σε ευχολόγια, αποφεύγοντας να λάβουν πρακτικά μέτρα όπως προβλέπεται από τις αποφάσεις του ΟΗΕ και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων», επισημαίνει ο Σεργίδης. «Σήμερα, 51 χρόνια μετά, αναζητούμε περίπου 800 άτομα ακόμη».
Ο Ηλίας Γεωργιάδης, εκπρόσωπος της ελληνοκυπριακής πλευράς στη ΔΕΑ, περιγράφει την επιτροπή ως αναποτελεσματική για πολλά χρόνια, με αποτέλεσμα οι συγγενείς να αναγκαστούν να οργανωθούν και να ασκήσουν πίεση σε Κύπρο και εξωτερικό. «Η κυβέρνηση και η Βουλή ήταν υποστηρικτές μας και το 2004 ξεκίνησε πρόγραμμα εκταφών».
Η συμφωνία Κληρίδη-Ντενκτάς το 1997
Η συμφωνία αυτή, σύμφωνα με τον Γεωργιάδη, αδρανοποιήθηκε από την τουρκική πλευρά, παρόλο που αποκάλεσε “πιθανούς τόπους ταφής” μερικούς νεκρούς αγνοούμενους. «Εντούτοις, η προσπάθεια τεχνολογικής προόδου και η πίεση της Άγκυρας για προσέγγιση στην ΕΕ έφεραν κάποια βελτίωση», σημειώνει.
Δηλώσεις από Τ/κ συγγενείς που επιθυμούσαν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα αναζητήσεων γίνονταν επίσης. Ο Γεωργιάδης αναφέρεται σε συνεδρίαση της ΔΕΑ το 2004, όπου συμφωνήθηκε ότι οι εκταφές πρέπει να προγραμματιστούν από οργανώσεις του Ερυθρού Σταυρού.
Η συλλογή πληροφοριών και τα πρώτα αρχεία
Οι κρατικές υπηρεσίες στην Κύπρο ξεκίνησαν την αναζήτηση πληροφοριών από το 1974, με τη συγκέντρωση στοιχείων από τα αρχεία της Αστυνομίας και άλλων οργανισμών. «Μέχρι πρόσφατα, οι πληροφορίες αυτές δεν χρησιμοποιούνταν αποτελεσματικά», προσθέτει ο Σεργίδης.
Η πρώτη καταγραφή αγνοουμένων έγινε από τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό και παραδόθηκε στις δύο πλευρές τον Ιούνιο του 1975. Από τις 2,002 περιπτώσεις αγνοουμένων, η Κυπριακή Κυβέρνηση αφαίρεσε 126 το 1995, θεωρώντας τους πιθανούς νεκρούς.
Σημαντική η συνεισφορά των οικογενειών
Ο Λεωνίδας Παντελίδης από τη ΔΕΑ υπογραμμίζει τη σημασία των οικογενειών στην παροχή πληροφοριών. «Από το 2016 και έπειτα έγινε συστηματική διαχείριση αρχείων που προήλθαν από τον ΟΗΕ και τον Ερυθρό Σταυρό», δηλώνει, τονίζοντας την αδιάλειπτη συνεργασία με συγγενείς αγνοουμένων.
Ποια είναι η κατάσταση σήμερα
Αυτή τη στιγμή, τα συνεργεία ΔΕΑ διενεργούν έρευνες σε εννέα σημεία, ενώ έχει γίνει εκταφή 1,704 οστών μέχρι τον Μάιο του 2025. Από τους 2,002 αγνοούμενους, 1,054 έχουν ταυτοποιηθεί, με τις έρευνες να συνεχίζονται για τους υπόλοιπους.
Πηγή: Sigmalive.com
