English
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές η Ελλάδα σκοπεύει να ζητήσει παρέμβαση της Αιγύπτου για να αποτρέψει την επικύρωση της θαλάσσιας συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης από την ανατολική Λιβύη.
Διπλωματική πίεση για αποτροπή επικύρωσης
Η Ελλάδα σχεδιάζει να ζητήσει από την Αίγυπτο να παρέμβει διπλωματικά, προκειμένου να αποτραπεί η επικύρωση του τουρκο-λιβυκού συμφώνου από την ανατολική κυβέρνηση της Λιβύης, την οποία στηρίζει ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ. Η εξέλιξη αυτή, εφόσον προχωρήσει, θα μπορούσε να υπονομεύσει το ελληνοαιγυπτιακό σύμφωνο οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, που υπεγράφη το 2020.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Middle East Eye, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, αναμένεται να θέσει το ζήτημα στον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπάντρ Αμπντελατί, κατά τη διάρκεια επίσημης συνάντησης την Τετάρτη.
Η αντιπαράθεση για τις ΑΟΖ
Η κυβέρνηση της Τρίπολης, που χαίρει διεθνούς αναγνώρισης, υπέγραψε το 2019 συμφωνία με την Τουρκία για την οριοθέτηση ΑΟΖ, αγνοώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας σε περιοχές γύρω από μεγάλα νησιά όπως η Κρήτη και η Ρόδος.
Η Αθήνα απάντησε το 2020 με σύμφωνο οριοθέτησης με το Κάιρο.
Η επικείμενη επικύρωση της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας από την ανατολική Λιβύη, που μέχρι πρόσφατα ήταν αντίθετη στην τουρκική επιρροή, θα συνιστούσε δραστική στροφή στη γεωπολιτική ισορροπία της Ανατολικής Μεσογείου.
Θα ευνοούσε τους τουρκικούς σχεδιασμούς και θα ενίσχυε τη θέση της Άγκυρας ως κυρίαρχης ναυτικής δύναμης στην περιοχή.
Αντιδράσεις και γεωστρατηγικές συνέπειες
Μια τέτοια εξέλιξη προκαλεί ανησυχία όχι μόνο στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και στο Ισραήλ. Οι τρεις χώρες έχουν εκφράσει κοινό ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων φυσικού αερίου και την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου διασυνδετήριου ηλεκτρικού καλωδίου. Όμως τα έργα αυτά παραμένουν παγωμένα, κυρίως λόγω των εκκρεμοτήτων γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες.
Παράλληλα, μια επικύρωση από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες κινήσεις από άλλες κυβερνήσεις της περιοχής. Σύμφωνα με πληροφορίες του MEE, υπάρχει ήδη σενάριο που θέλει τη Συρία να συνάπτει δική της θαλάσσια συμφωνία με την Τουρκία, η οποία θα περιλαμβάνει και τη βόρεια Κύπρο.
Η ανατολική Λιβύη και η στροφή προς την Τουρκία
Η ανατολική Λιβύη, υπό τον στρατάρχη Χαφτάρ και τον πρόεδρο της Βουλής Αγκίλα Σάλεχ, ελέγχει σημαντικό μέρος του λιβυκού εδάφους και διαθέτει επιρροή στα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας. Στο παρελθόν, είχε ταχθεί κατά της Τουρκίας, ειδικά την περίοδο που η Άγκυρα επενέβη στρατιωτικά για να στηρίξει την Τρίπολη απέναντι στις δυνάμεις του Χαφτάρ.
Ωστόσο, οι συσχετισμοί αλλάζουν. Ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος και πιθανός διάδοχος του στρατάρχη, επισκέφθηκε την Άγκυρα τον Απρίλιο, σε μια κίνηση που θεωρήθηκε άνοιγμα προς την Τουρκία. Τούρκοι διπλωμάτες που γνωρίζουν τις εξελίξεις εκτιμούν ότι οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών βαίνουν προς εξομάλυνση, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για το θαλάσσιο σύμφωνο.
Αίγυπτος: σύμμαχος-κλειδί για την Ελλάδα
Το 2020, η Ελλάδα κατάφερε να ενισχύσει τη θέση της στην περιοχή χάρη στις κακές σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου. Οι δύο χώρες είχαν απομακρυνθεί μετά την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι στην Αίγυπτο από τον Αμπντελφατάχ αλ-Σίσι — έναν από τους σφοδρούς αντιπάλους του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, Άγκυρα και Κάιρο προσπαθούν να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους. Έτσι, μια αιγυπτιακή παρέμβαση κατά της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας ενδέχεται να περιπλέξει την εύθραυστη διαδικασία επαναπροσέγγισης.
Πίσω από τις διπλωματικές κινήσεις
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πρωτοβουλία της ανατολικής Λιβύης για αναθεώρηση της τουρκο-λιβυκής συμφωνίας έχει περισσότερο εσωτερικά κίνητρα. Ο Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος προσπαθεί να διατηρήσει ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις, φαίνεται να χρησιμοποιεί το ζήτημα ως εργαλείο για να ενισχύσει τη θέση του εντός της χώρας.
Όπως σημειώνει ο Μπιλγκιχάν Οζτούρκ, ερευνητής στο Global Institute for Strategic Research, οι πιθανότητες η υπόθεση αυτή να οδηγήσει σε απτά διεθνή αποτελέσματα είναι περιορισμένες.
Η γεωπολιτική σκακιέρα στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Η Αθήνα, αντιλαμβανόμενη τον κίνδυνο να χάσει έδαφος, στρέφεται στον στρατηγικό της εταίρο, την Αίγυπτο, επιδιώκοντας την αναχαίτιση των τουρκικών σχεδίων. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι διπλωματικές πιέσεις αποδώσουν ή αν θα επικρατήσουν οι νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται.
