English
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρνει τα πάνω κάτω στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, υιοθετώντας μια προσέγγιση που σπάει τις παραδοσιακές νόρμες της διπλωματίας και προωθεί έναν περιορισμένο, ρεαλιστικό προσανατολισμό. Με την απρόβλεπτη και συχνά επιθετική ρητορική του, ο Τραμπ φαίνεται να αναγνωρίζει τα όρια της αμερικανικής ισχύος, δίνοντας προτεραιότητα στην αυτονομία των περιφερειακών ηγετών για να διαμορφώσουν το μέλλον της περιοχής. Θα μπορούσε αυτή η στρατηγική να σηματοδοτήσει μια νέα εποχή πραγματισμού ή μήπως κρύβει κινδύνους που δεν έχουν ακόμα φανεί;
Η «Διακήρυξη του Ριάντ»
Στον πρώτο του σημαντικό λόγο για την εξωτερική πολιτική στο Ριάντ στις 13 Μαΐου, ο Τραμπ εξαπέλυσε δριμεία κριτική στις προηγούμενες διοικήσεις, κατηγορώντας τες για αποτυχημένες πολιτικές στην περιοχή:
«Αυτή η μεγάλη μεταμόρφωση δεν προήλθε από δυτικούς παρεμβατικούς… που σας δίνουν διαλέξεις για το πώς να ζείτε ή να κυβερνάτε. Όχι, τα λαμπερά θαύματα του Ριάντ και του Άμπου Ντάμπι δεν δημιουργήθηκαν από τους λεγόμενους ‘οικοδόμους εθνών’, ‘νεοσυντηρητικούς’ ή ‘φιλελεύθερες ΜΚΟ’, όπως εκείνους που ξόδεψαν τρισεκατομμύρια αποτυγχάνοντας να αναπτύξουν την Καμπούλ και τη Βαγδάτη. Αντίθετα, η γέννηση μιας σύγχρονης Μέσης Ανατολής προήλθε από τους ίδιους τους λαούς της περιοχής… που αναπτύσσουν τα δικά τους κυρίαρχα κράτη, ακολουθώντας τα δικά τους μοναδικά οράματα.»
Αυτή η ρητορική είναι πρωτοφανής για σύγχρονο Αμερικανό πρόεδρο. Ενώ προηγούμενες απόπειρες επαναπροσδιορισμού της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή δεν ήταν ασυνήθιστες, καμία δεν εκφράστηκε ή υλοποιήθηκε με τέτοια ένταση.
Μια Νέα Εποχή Περιορισμού;
Η προσέγγιση του Τραμπ φέρνει τόσο ευκαιρίες όσο και προκλήσεις. Οι ΗΠΑ έχουν υπερεκταθεί παγκοσμίως, πολεμώντας σε κάθε γωνιά του πλανήτη, με αποτέλεσμα τους «Αιώνιους Πολέμους» του 21ου αιώνα. Αυτή η υπερβολική δέσμευση αγνόησε τα πραγματικά συμφέροντα των ΗΠΑ, ενώ τα εσωτερικά προβλήματα διογκώνονταν και οι πολιτικές ασφάλειας περιόριζαν τις ελευθερίες των πολιτών. Ωστόσο, η διεθνής βοήθεια και η ανθρωπιστική εργασία—που απασχολούν χιλιάδες Αμερικανούς και υποστηρίζουν κοινότητες παγκοσμίως με χαμηλό κόστος—αποτελούν κρίσιμα στοιχεία ήπιας ισχύος που δεν πρέπει να παραβλέπονται.
Η στροφή είναι πιο εμφανής στη Μέση Ανατολή. Η υπερβολική στρατιωτικοποίηση του παρελθόντος δίνει τη θέση της σε μια εμπορική, συναλλακτική προσέγγιση, που φλερτάρει με τον νεποτισμό και ταιριάζει απόλυτα στα πλούσια, αυταρχικά κράτη του Κόλπου. Η εκεχειρία με την κίνηση των Χούθι στην Υεμένη στις 6 Μαΐου, οι συνομιλίες με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, και η άρση των κυρώσεων στη Συρία αποτελούν ενδείξεις αυτής της αλλαγής.
Αποκλεισμός του Ισραήλ: Μια Ριζοσπαστική Κίνηση
Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο της πολιτικής Τραμπ είναι η απομόνωση του Ισραήλ από κρίσιμες αποφάσεις. Στις 8 Απριλίου, ο Τραμπ «παγίδευσε» τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοινώνοντας απευθείας συνομιλίες με το Ιράν, ενώ παρόμοιες κινήσεις έγιναν και με τη Χαμάς, με αποκορύφωμα την απελευθέρωση του Αμερικανο-Ισραηλινού στρατιώτη Ένταν Αλεξάντερ στις 11 Μαΐου. Η υποβάθμιση του πρώην Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Μάικ Γουόλτζ, λόγω της στενής του σχέσης με Ισραηλινούς αξιωματούχους, υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα του Τραμπ να αμφισβητήσει το status quo.
Η απόφαση να παραγκωνιστεί το Ισραήλ δεν είναι τυχαία. Ο Νετανιάχου έχει καυχηθεί για την ικανότητά του να χειραγωγεί την αμερικανική πολιτική, με αποφάσεις όπως η εισβολή στο Ιράκ το 2002 να αποδεικνύονται καταστροφικές για τις ΗΠΑ. Η τυφλή υποστήριξη στην παράνομη κατοχή της Παλαιστίνης και οι ανατροπές κυβερνήσεων στην περιοχή έχουν ενισχύσει εξτρεμιστικές ομάδες όπως το Ισλαμικό Κράτος, ενώ οι βομβαρδισμοί αμάχων στο όνομα της «δημοκρατίας» έχουν υπονομεύσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ.
Μια Ρεαλιστική Ελπίδα;
Η υιοθέτηση μιας πιο περιορισμένης πολιτικής, αν και επισφαλής λόγω της παρορμητικής φύσης του Τραμπ, υποδηλώνει ότι η ευθύνη για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής επιστρέφει στους κατοίκους της. Αν αυτή η προσέγγιση εδραιωθεί, θα μπορούσε να μειώσει τις αμερικανικές επεμβάσεις, αφήνοντας την περιοχή να διαμορφώσει το δικό της μέλλον. Ωστόσο, η επιτυχία αυτής της στρατηγικής παραμένει αβέβαιη, καθώς η ισορροπία μεταξύ απομόνωσης και απαραίτητης δέσμευσης παραμένει λεπτή.
Σχετικά με τον Συγγραφέα: Αλεξάντερ Λανγκλουά
Ο Αλεξάντερ Λανγκλουά είναι αναλυτής εξωτερικής πολιτικής και συνεργάτης στο Defense Priorities, με έμφαση στη γεωπολιτική του Λεβάντε και τις ευρύτερες δυναμικές της Δυτικής Ασίας.
