English
Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και σε ευθεία αντίθεση με κάθε έννοια διαφάνειας και σεβασμού στην κυριαρχία των κρατών-μελών, η Κομισιόν φαίνεται να κλιμακώνει τις μεθοδεύσεις της για την υπονόμευση του κυριότερου κυριαρχικού εργαλείου των κρατών της ΕΕ: του δικαιώματος στο βέτο. Το σχέδιο αφορά τη σταδιακή κατάργηση της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα και την αντικατάστασή της με απόφαση ενισχυμένης πλειοψηφίας – κάτι που, στην πράξη, αφαιρεί από τις μικρότερες χώρες το δικαίωμα να υπερασπίζονται ζωτικά εθνικά συμφέροντα.
Η Επιτροπή, υπό την ηγεσία της Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, επεξεργάζεται έναν «οδικό χάρτη» που επιδιώκει να καταστήσει την ομοφωνία εξαίρεση και όχι κανόνα, χωρίς να προηγηθεί συνταγματική μεταρρύθμιση, χωρίς εθνικά δημοψηφίσματα, χωρίς θεσμική λογοδοσία. Πρόκειται για επικίνδυνη υπερεκτελεστική παρέμβαση, που μετατοπίζει την Ένωση από μία ένωση κυρίαρχων κρατών σε μια ομοσπονδιακή δομή ερήμην των λαών.
Η «πίσω πόρτα» για την Τουρκία και η καταστρατήγηση του δικαίου
Το πλέον ανησυχητικό παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας είναι η πρόσφατη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο, με την οποία εισηγείται την ένταξη της Τουρκίας – μιας χώρας που δεν είναι μέλος της ΕΕ, που απειλεί ανοιχτά κράτος-μέλος (Ελλάδα και Κύπρο) και που δεν σέβεται θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες – σε προγράμματα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ).
Για να το επιτύχει αυτό, η Επιτροπή προσέφυγε στο άρθρο 122 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ), σε συνδυασμό με το άρθρο 238(3α), που προβλέπουν λήψη απόφασης με ειδική πλειοψηφία σε περιπτώσεις «καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης». Ωστόσο, το άρθρο 122 αφορά σαφώς οικονομικές ή φυσικές κρίσεις – όπως ενεργειακές ελλείψεις ή φυσικές καταστροφές – και όχι ζητήματα άμυνας ή εξωτερικής πολιτικής. Σε αυτά τα θέματα ισχύουν εξειδικευμένες νομικές βάσεις, όπως ο τίτλος V της ΣΕΕ και ο Κανονισμός 2021/697 για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF).
Η καταφυγή στο άρθρο 122 όχι μόνο παρακάμπτει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών και την υποχρέωση ομοφωνίας σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, αλλά και στερεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο του στον έλεγχο και τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής, κατά παράβαση των άρθρων 13, 14 και 36 της ΣΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να εξηγήσει ξεκάθαρα ποια νομική βάση της επιτρέπει να εφαρμόζει το άρθρο 122 ΣΛΕΕ σε καθαρά στρατιωτικά και αμυντικά ζητήματα, πώς προτίθεται να διασφαλίσει την ισορροπία των θεσμικών οργάνων και τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και, τέλος, αν σκοπεύει να επανεξετάσει τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, με σκοπό την αποκατάσταση της θεσμικής νομιμότητας.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να σιωπά
Η πρακτική αυτή δημιουργεί προηγούμενο που μπορεί να αποβεί μοιραίο για τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδος. Εφόσον το βέτο καταστεί ανενεργό μέσω τεχνικών και «έκτακτων» διαδικασιών, η Ελλάδα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε αποφάσεις – όπως η ένταξη της Τουρκίας σε στρατιωτικά σχήματα – χωρίς καμία δυνατότητα αντίδρασης. Η θεσμική αποδόμηση συντελείται μεθοδικά και με εργαλείο το θεσμικό «στρίμωγμα» των κρατών-μελών, ιδίως αυτών που έχουν αντιρρήσεις σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Τουρκία : γεωστρατηγικό σκάκι με όρους ισχύος – η Ελλάδα εκτός γηπέδου
Η πολιτική ηγεσία της χώρας μας έχει ιστορική ευθύνη να σταθεί εμπόδιο σε αυτήν την εκτροπή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να λειτουργεί ως θεσμικός καταπιεστής των λαών της, ούτε να καταφεύγει σε νομικά τεχνάσματα για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένες γεωπολιτικές σκοπιμότητες.
Το δικαίωμα στο βέτο δεν είναι γραφειοκρατικό εμπόδιο – είναι η τελευταία γραμμή άμυνας της εθνικής κυριαρχίας. Και αυτή η γραμμή δεν πρέπει να σπάσει.
Ευρωκοινοβούλιο: Η ελληνική λίστα της ντροπής – Ψήφισαν να καταργηθεί το βέτο των κρατών μελών
