English
Σε μια συγκυρία όπου οι σχέσεις Ελλάδας–Ιταλίας επανέρχονται στο προσκήνιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μάλλον χάνει το τρένο της διπλωματίας. Η Τζόρτζια Μελόνι, ήδη έχοντας ανοιχθεί και προς την Τουρκία –συναντώντας πριν λίγες μέρες τον Ερντογάν– υπέγραψε άμεσα αμυντική συμφωνία με την Άγκυρα και διευθέτησε κοινές πρωτοβουλίες στη Λιβύη. Την ίδια στιγμή, ο έλληνας πρωθυπουργός αρκέστηκε σε συμβολικές εξαγγελίες για σιδηρόδρομους και ηλεκτρικές διασυνδέσεις, χωρίς όμως να κλείσει κανένα κρίσιμο κεφάλαιο για την εθνική ασφάλεια.
Καθυστερημένη συνάντηση, απούσα η ουσία
Ενώ η Μελόνι είχε ήδη κλείσει ραντεβού με τον Ταγίπ Ερντογάν και δρομολόγησε αμυντικές συμφωνίες –με έμφαση σε κοινές περιπολίες στο Αιγαίο και συνεργασία στη Λιβύη– ο Μητσοτάκης… εμφανίστηκε επίσημα στο Ανώτατο Συμβούλιο Ελλάδας–Ιταλίας ημέρες αργότερα. Η καθυστέρηση αυτή στέλνει μήνυμα ότι η ελληνική πλευρά αδυνατεί να προλαμβάνει εξελίξεις, αντιθέτως τρέχει να «μαζέψει» γεγονότα που ήδη διαμορφώνονται από εταίρους.
Αμυντική ανεπάρκεια την ώρα που η Μελόνι συμπράττει με την Τουρκία
Η ιταλίδα πρωθυπουργός υπέγραψε πρόσφατα αμυντικό Μνημόνιο με την Τουρκία, ενώ στην Ελλάδα δεν υπήρξε ανάλογο βήμα. Αντί να ενισχύσει την αμυντική θωράκιση και τις διμερείς ασφάλειας συνεργασίες, ο Μητσοτάκης περιορίστηκε σε γενικόλογες εξαγγελίες για «ευρωπαϊκό εργαλείο» και «κοινή πολιτική επιστροφών» για το μεταναστευτικό – αφήνοντας το Αιγαίο και τη Λιβύη στα χέρια της Άγκυρας.
Λιβύη: Συνεταιρισμός στην πλάτη μας
Η συνεργασία Μελόνι–Ερντογάν στη Λιβύη αντιπαραβάλλεται με την ελληνική παθητικότητα. Ενώ η Ιταλία μοιράζεται με την Τουρκία δικαιώματα ελέγχου των μεταναστευτικών ροών από τα λιβυκά παράλια, η Αθήνα όχι μόνο δεν προχώρησε σε ισοδύναμες συμφωνίες, αλλά κατέστησε έμμεσα την Τουρκία συνδιαχειριστή του προσφυγικού στο Αιγαίο.
Απουσία ουσίας σε Ιταλία–Αλβανία
Στην ίδια σύνοδο, ο Μητσοτάκης δεν επεδίωξε κανένα ξεχωριστό πλαίσιο για την κρίσιμη διασυνοριακή ασφάλεια με την Αλβανία, όπου ο Έντι Ράμα ενισχύει δεσμούς με την Τουρκία. Έτσι, η ελληνική διπλωματία φαίνεται να αφήνει ανοιχτό παράθυρο σε μια «ιταλογεωστρατηγική» συμμαχία που αγνοεί τα ελληνικά συμφέροντα στα Δυτικά Βαλκάνια.
Μεράκι… χωρίς αντίκρισμα
Όσο για τα «μεράκια» των σιδηροδρόμων και των φωτοβολταϊκών διασυνδέσεων, μοιάζουν φιλόδοξα σχέδια χωρίς προτεραιότητα σε όσα πραγματικά απασχολούν την εθνική άμυνα. Εν τω μεταξύ, η Ιταλία εξασφαλίζει κοινή αεροπορική αστυνόμευση και «κλειδώνει» ρόλο στην πολιτική προστασία, αφήνοντας την Ελλάδα να συζητά για εγγυήσεις και ευρωπαϊκά εργαλεία.
Όταν η Μελόνι εδώ και μέρες «παίζει» στο διπλωματικό ταμπλό με την Τουρκία, η Αθήνα αδρανεί σε όλα τα κρίσιμα μέτωπα: άμυνα, μετανάστευση, Λιβύη, Δυτικά Βαλκάνια. Η καθυστερημένη και ανεπαρκής απάντηση του Μητσοτάκη αφήνει την Τουρκία και το Βερολίνο να ορίζουν το πλαίσιο —ενώ η Ελλάδα παρακολουθεί, εγκλωβισμένη σε μικροπολιτικά επικοινωνιακά σόου όπως θα διαβάσετε κάτωθι:
Με φόντο τη Ρώμη και στο περιθώριο του 2ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Ιταλίας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η Ιταλίδα ομόλογός του Τζόρτζια Μελόνι προχώρησαν σε μια σειρά κοινών δηλώσεων που φανερώνουν το βάθος και το εύρος μιας στρατηγικής επανεκκίνησης στις διμερείς σχέσεις. Η φράση της Μελόνι «με τους Έλληνες έχουμε το ίδιο μεράκι» αποτυπώνει συμβολικά το νέο πνεύμα σύμπλευσης που διαπερνά μια σειρά από κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, η άμυνα, η μετανάστευση και η ψηφιακή τεχνολογία.
Οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν τη βούλησή τους για στενότερη συνεργασία μέσω της υπογραφής δώδεκα διμερών συμφωνιών. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η ενίσχυση της αεροπορικής αστυνόμευσης, οι κοινές περιπολίες σε τουριστικές περιοχές, η συνεργασία για την αντιμετώπιση πυρκαγιών, η συντονισμένη δράση κατά των ναρκωτικών και η διασύνδεση στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας και της διαστημικής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συμφωνία ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Ιταλίας, που φιλοδοξεί να τριπλασιάσει τις δυνατότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τα 500 στα 1.500 MW. Όπως τόνισε ο Έλληνας πρωθυπουργός, η Ελλάδα φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε εξαγωγέα «καθαρής» ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ενώ η Ιταλία διαδραματίζει κομβικό ρόλο ως αποδέκτης και διανομέας μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου.
Παράλληλα, σε μια συμβολική αλλά και ουσιαστική αναφορά, οι δύο πλευρές επανεκκινούν τις σχέσεις στους σιδηροδρόμους, υπό τη βαριά σκιά της τραγωδίας των Τεμπών. Η συνεργασία μεταξύ της ιταλικής κρατικής εταιρείας Ferrovie και του ελληνικού Υπουργείου Υποδομών περιλαμβάνει νέες επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την αναβάθμιση του δικτύου, την απόκτηση σύγχρονου τροχαίου υλικού και την εφαρμογή τελευταίας τεχνολογίας ασφαλείας.
Κοινό μέτωπο σε μετανάστευση και γεωπολιτική σταθερότητα
Η μετανάστευση αποτέλεσε έναν από τους κεντρικούς άξονες των συνομιλιών. Όπως υπογράμμισε η Μελόνι, Ελλάδα και Ιταλία σηκώνουν δυσανάλογο βάρος στην αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών και συμφώνησαν στην ανάγκη για καινοτόμες ευρωπαϊκές λύσεις, εστιάζοντας πλέον όχι στην εσωτερική ανακατανομή αλλά στην προστασία των εξωτερικών συνόρων και στην καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακινητών.
Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε την Ιταλίδα πρωθυπουργό ως «τον ισχυρότερο σύμμαχο της Ελλάδας στο μεταναστευτικό», σημειώνοντας ότι πλέον το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την ανάγκη για αποτελεσματικές επιστροφές και νόμιμες διαδικασίες μετανάστευσης, σε συνάρτηση με τις ανάγκες των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Στο γεωπολιτικό σκέλος, οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην Ουκρανία και τάχθηκαν υπέρ της άμεσης κατάπαυσης του πυρός για 30 ημέρες, όπως προτείνει το Κίεβο. Αντίστοιχα, εξέφρασαν ανησυχία για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη Συρία, ενώ υπογράμμισαν την ανάγκη πολιτικής μετάβασης χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις, με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Άξονας για την Ευρώπη του Νότου και η κοινή προεδρία στην Ε.Ε.
Ελλάδα και Ιταλία ετοιμάζονται από κοινού να αναλάβουν διαδοχικά την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. (2027 η Ελλάδα, 2028 η Ιταλία), γεγονός που προσδίδει βαρύτητα στον σχεδιασμό τους για την επόμενη ημέρα της Ένωσης. Όπως σημείωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός, η συνεργασία αυτή πρέπει να ξεκινήσει από τώρα, ώστε οι δύο χώρες να διαμορφώσουν από κοινού τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για έναν ολόκληρο χρόνο.
Στο οικονομικό πεδίο, οι δύο ηγέτες δεσμεύτηκαν για ενίσχυση των επενδυτικών ροών και αύξηση του διμερούς εμπορίου, το οποίο ήδη ξεπερνά τα 12 δισεκατομμύρια ευρώ. Στον τομέα της ενέργειας, διερευνώνται συνεργασίες στον κλάδο της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, με στόχο την πράσινη μετάβαση της Ευρώπης του Νότου.
